Doanh nghiệp vừa và nhỏ có nhất thiết cần kiểm toán không ?
Nhiều người thường nghĩ rằng, chỉ có những doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hay niêm yết mới cần đến kiểm toán, còn không nhất thiết những doanh nghiệp nhỏ mới cần đến việc kiểm toán. Để làm rõ vấn đề này, AGS sẽ chứng minh cho bạn thấy rằng tầm quan trọng của việc kiểm toán đối với những doanh nghiệp nhỏ là như thế nào nhé.
1. Như thế nào gọi là doanh nghiệp vừa và nhỏ:
Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) thường được coi là xương sống của nền kinh tế, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự đổi mới và cạnh tranh. Một số đặt điểm chính nhận diện doanh nghiệp vừa và nhỏ như sau: . Số lao động: Không quá 200 lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm.
. Tổng nguồn vốn: Không quá 100 tỷ
. Tổng doanh thu: tổng doanh thu của năm trước liền kề không quá 300 tỷ đồng.
. Doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa thường được xác định theo lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản; công nghiệp và xây dựng; thương mại và dịch vụ.
2. Theo quy định pháp luật, doanh nghiệp vừa và nhỏ có cần kiểm toán không?
Theo Nghị Định số 80/2021/NĐ-CP về Quy định chi tiết và thi hành một số điều của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, theo như quy định trên, phần lớn những doanh nghiệp nhỏ không bắt buộc phải kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm, trừ một số các trường hợp dưới đây: . Cần vay vốn ngân hàng với khoản tiền lớn, có yêu cầu kiểm toán theo hợp đồng, đấu thầu, hoặc IPO.
. Nhận vốn đầu tư từ tổ chức tài chính hoặc nhà đầu tư, nhà đầu tư yêu cầu phải có kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm.
. Là công ty con của doanh nghiệp niêm yết trên các sàn tại Việt Nam như : TAM SÀN, HOSE, HNX, Upcom.
. Doanh nghiệp tổ chức mà các tập đoàn, tổng công ty nhà nước nắm giữ từ 20% quyền biểu quyết trở lên.
3. Một số lý do mà doanh nghiệp vừa và nhỏ cần nên kiểm toán:
3.1. Tăng thêm uy tín đối với khách hàng, nhà đầu tư, ngân hàng và các bên sử dụng báo cáo tài chính đã được kiểm toán.
Trước hết, đối với đối tác kinh doanh, việc doanh nghiệp có báo cáo tài chính đã được kiểm toán giúp họ yên tâm hơn khi hợp tác. Các đối tác thường quan tâm đến khả năng tài chính, mức độ ổn định và tính minh bạch của doanh nghiệp. Khi số liệu đã được một đơn vị kiểm toán độc lập xác minh, rủi ro bị sai lệch thông tin sẽ giảm đi đáng kể, quá trình kí kết hợp đồng diễn ra suông sẻ Đối với ngân hàng, báo cáo tài chính kiểm toán đóng vai trò như một cơ sở quan trọng để đánh giá khả năng vay vốn. Khi báo cáo đã được kiểm toán, độ tin cậy của thông tin tài chính được nâng cao, giúp ngân hàng dễ dàng hơn trong việc xét duyệt hồ sơ vay vốn, đồng thời doanh nghiệp cũng có thể tiếp cận các khoản vay với điều kiện tốt hơn.
Đối với nhà đầu tư, đặc biệt là các quỹ đầu tư hoặc cá nhân góp vốn, yếu tố minh bạch tài chính là điều kiện tiên quyết trước khi rót vốn. Báo cáo tài chính đã kiểm toán giúp họ giảm thiểu rủi ro về gian lận hoặc sai lệch số liệu, từ đó tăng mức độ tin tưởng vào doanh nghiệp.
Ngoài ra, còn có các bên sử dụng báo cáo tài chính khác như cơ quan thuế, cổ đông hoặc các tổ chức quản lý. Đối với những đối tượng này, báo cáo tài chính đã kiểm toán giúp đảm bảo tính minh bạch, tuân thủ quy định và phản ánh đúng tình hình hoạt động của doanh nghiệp.
3.2. Phát hiện ra những rủi ro và sai sót tiền ẩn:
Kiểm toán giúp doanh nghiệp phát hiện các sai sót trong báo cáo tài chính mà quá trình ghi nhận nội bộ có thể bỏ sót. Những lỗi này có thể đến từ việc ghi nhận sai số liệu, phân loại nhầm khoản mục hoặc thiếu chứng từ. Bên cạnh đó, kiểm toán còn giúp nhận diện các rủi ro tài chính tiềm ẩn như công nợ khó thu, hàng tồn kho bị định giá sai hoặc chi phí chưa được ghi nhận đầy đủ. Trong một số trường hợp, kiểm toán cũng có thể phát hiện dấu hiệu gian lận tài chính như ghi nhận doanh thu không chính xác hoặc điều chỉnh số liệu sai lệch. Chính nhờ kiểm toán mà doanh nghiệp có thể kịp thời điều chỉnh, giảm thiểu rủi ro.
3.3. Giúp doanh nghiệp hiểu rõ về tình hình tài chính thực tế:
Thông qua quá trình kiểm tra và đối chiếu chứng từ, kiểm toán giúp xác định rõ doanh nghiệp đang thực sự lãi hay lỗ, dòng tiền đang ổn định hay gặp áp lực, từ đó mang lại bức tranh tài chính minh bạch hơn. Nhờ hiểu rõ tình hình tài chính thực tế, ban lãnh đạo có thể đưa ra các quyết định chính xác hơn như cắt giảm chi phí, điều chỉnh chiến lược kinh doanh hoặc mở rộng đầu tư đúng thời điểm.3.4. Chuẩn bị cho bước phát triển và mở rộng về quy mô:
Kiểm toán giúp doanh nghiệp chuẩn bị nền tảng tài chính vững chắc trước khi bước vào giai đoạn phát triển hoặc mở rộng quy mô. Khi doanh nghiệp muốn tăng trưởng, các số liệu tài chính cần phải rõ ràng, minh bạch và có độ tin cậy cao. Thông qua kiểm toán, doanh nghiệp có thể xác định được điểm mạnh và điểm yếu trong cơ cấu tài chính, từ đó biết mình đang có đủ nguồn lực để mở rộng hay chưa. Điều này giúp tránh tình trạng mở rộng quá nhanh nhưng thiếu kiểm soát dòng tiền hoặc chi phí.3.5. Tuân thủ cam kết với đối tác hoặc cổ đông:
Kiểm toán giúp doanh nghiệp đảm bảo rằng các thông tin tài chính được trình bày đúng và minh bạch, từ đó thể hiện việc tuân thủ các cam kết với đối tác và cổ đông. Đây là yếu tố quan trọng để duy trì niềm tin trong hoạt động kinh doanh.4. Khi nào doanh nghiệp nhỏ nên thuê kiểm toán độc lập?
Bạn có thể chủ động thuê các kiểm toán viên độc lập để kiểm toán cho doanh nghiệp mình trong một số trường hợp như sau:
. Khi doanh nghiệp bắt đầu có định hướng tăng trưởng rõ ràng, nhu cầu chuẩn hóa hệ thống tài chính – kế toán trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Ở giai đoạn này, quản lý tài chính không còn là việc ghi nhận số liệu hay phục vụ mục đích thuế nữa mà cần chuyển sang vai trò hỗ trợ ra quyết định. Một hệ thống tài chính được chuẩn hóa sẽ giúp doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ dòng tiền, đánh giá hiệu quả hoạt động và xây dựng nền tảng vững chắc cho việc mở rộng quy mô trong tương lai.
. Các cổ đông và nhà đầu tư luôn đề cao yêu cầu về tính minh bạch và chính xác trong báo cáo tài chính. Cùng lúc có quá nhiều bên tham gia và đánh giá đến hiệu quả sử dụng vốn, doanh nghiệp cần đảm bảo mọi số liệu đều rõ ràng, nhất quán và có thể kiểm chứng. Việc làm này không chỉ giúp củng cố niềm tin mà còn hạn chế tối đa các rủi ro liên quan đến xung đột lợi ích hoặc hiểu lầm trong quá trình hợp tác, tránh những hiểu lầm không đáng có.
. Khi đang đứng ở cương vị doanh nghiệp vừa và nhỏ, muốn khao khát mở rộng thị trường thì việc xin vốn vay ngân hàng hoặc kêu gọi đầu tư thì hệ thống tài chính đóng vai trò như “bộ mặt” thể hiện năng lực quản trị. Các tổ chức tài chính và nhà đầu tư sẽ xem xét rất kỹ các báo cáo tài chính, dòng tiền và khả năng kiểm soát rủi ro trước khi đưa ra quyết định. Một hệ thống chưa được chuẩn hóa có thể khiến doanh nghiệp bị đánh giá thấp hoặc có thể sẽ dẫn đến việc bị từ chối, mất đi cơ hội để tiếp cận nguồn vốn, làm ảnh hưởng về lâu về dài.
5. Nên chọn đơn vị kiểm toán nào cho doanh nghiệp vừa và nhỏ?
Bạn có thể dựa trên những tiêu chỉ dưới đây để có thể lựa chọn cho doanh nghiệp mình một kiểm toán uy tín, giúp ích cho doanh nghiệp và đặc biệt đem lại hiệu quả kiểm toán cao giúp ích cho báo cáo tài chính:
. Khi lựa chọn đơn vị kiểm toán, yếu tố đầu tiên doanh nghiệp cần quan tâm là tư cách pháp lý và năng lực hành nghề. Doanh nghiệp hoạt động uy tín phải có sự công nhận và cấp phép của Bộ tài chính, đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật hiện hành trong lĩnh vực hoạt động (kiểm toán). Bên cạnh đó, những người kiểm toán viên tại doanh nghiệp cần có chứng chỉ CPA Việt Nam, thể hiện trình độ chuyên môn và năng lực thực hiện các cuộc kiểm toán một cách độc lập, khách quan. Đây là nền tảng trọng yếu để có thể tiếp cận đến với khách hàng, tạo sự uy tín và tin cậy trong việc kiểm toán.
. Không những phải tuân thủ theo những yếu tố trên mà kinh nghiệm thực tế cũng đóng vai trò then chốt, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME). Khi có kinh nghiệm làm việc và trao đổi với nhiều doanh nghiệp SME sẽ dễ dàng tiếp cận và nắm bắt được những rủi ro, hạn chế thường gặp cũng như cách tối ưu hệ thống tài chính – kế toán phù hợp với loại hình doanh nghiệp đó. Chính vì thế mà quá trình kiểm toán không chỉ dừng lại ở việc “Kiểm tra số liệu” mà còn mang lại những khuyến nghị giá trị, giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu quả quản trị.
. Một quy trình làm việc diễn ra minh bạch công khai và rõ ràng luôn là yếu tố then chốt trong các cuộc kiểm toán. Tùy thuộc vào mỗi loại hình thì sẽ có những quy trình kiểm toán bài bản, từ khâu khảo sát ban đầu cho đến việc lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm tra cho đến phát hành báo cáo. Trong suốt quá trình này, doanh nghiệp kiểm toán cần trao đổi thông tin thường xuyên và luôn phải giải đáp những thắc mắc của khách hàng để thể hiện sự gắn bó trong cuộc kiểm toán, tạo nên lòng tin để hợp tác lâu dài.
. Chính vì doanh nghiệp mình đang là doanh nghiệp vừa và nhỏ nên việc tối ưu hóa chi phí là vô cùng quan trọng. Một đơn vị kiểm toán uy tín sẽ đưa ra mức giá hợp lý, tương xứng với phạm vi công việc. Đồng thời, mọi điều khoản cần phải thảo luận và trao đổi rõ ràng, bao gồm phạm vi dịch vụ, trách nhiệm của các bên và đặc biệt là cam kết bảo mật thông tin. Đây là yếu tố rất quan trọng, giúp doanh nghiệp yên tâm khi chia sẻ các dữ liệu tài chính nhạy cảm của mình, tránh rủi ro về rò rỉ những thông tin quan trọng ra ngoài.
. Có thể kết luận rằng, việc lựa chọn đúng và chuẩn đơn vị kiểm toán không chỉ giúp doanh nghiệp đảm bảo tuân thủ về mặt quy định pháp luật mà còn nâng cao chất lượng quản trị tài chính. Khi hội tụ đầy đủ các yếu tố từ pháp lý, chuyên môn, kinh nghiệm đến quy trình và chi phí minh bạch, đơn vị kiểm toán sẽ trở thành đối tác đáng tin cậy, sẻ cùng với doanh nghiệp đưa ra định hướng phát triển, từ đó tạo nên mối quan hệ hợp tác và lâu dài.
Tóm lại, nếu bạn muốn phát triển bền vững, minh bạch và có hệ thống tài chính đáng tin cậy thì việc kiểm toán không chỉ là công cụ đáng tin cậy mà còn là chiến lược giúp cho doanh nghiệp nhỏ của bạn nâng cao uy tín và vị thế trên thị trường, tăng thêm cơ hội tiếp cận với nguồn vốn lớn và nhưng hợp đồng giá trị cao. Mặc dù phải trả một khoản phí kiểm toán nhưng so với những giá trị mà nó mang lại là vô cùng xứng đáng để đánh đổi.
Nguồn: Doanh nghiệp nhỏ có cần kiểm toán không? Góc nhìn của chuyên gia https://dichvukiemtoanbctc.com/doanh-nghiep-nho-co-can-kiem-toan-khong.html