Nghị định 132/2026/NĐ-CP quy định về xử phạt lĩnh vực kế toán

Sự xuất hiện của Nghị định 132/2026/NĐ-CP vào tháng 4/2026 không chỉ là một bản cập nhật thông thường; nó mang đến một cuộc tái cấu trúc toàn diện về tư duy kiểm soát.

Lần đầu tiên, áp lực từ công tác phòng, chống rửa tiền vốn tưởng như "vĩ mô" ở các ngân hàng lớn nay đã đổ bộ trực tiếp xuống bàn làm việc của những người làm dịch vụ kế toán. Đi kèm với đó là một hành lang pháp lý mở rộng, trao thêm "gươm báu" xử phạt cho nhiều cơ quan chức năng từ cấp cơ sở đến các bộ ngành chuyên biệt. 

Bước ngoặt lớn: Đưa hành vi vi phạm về Phòng, chống rửa tiền vào tầm ngắm xử phạt kế toán

Điểm mới nhất tại Nghị định 132/2026/NĐ-CP chính là việc bổ sung một hệ thống quy định xử phạt hoàn toàn mới liên quan đến công tác Phòng, chống rửa tiền (PCRT), phòng chống tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt trong hoạt động kinh doanh dịch vụ kế toán.
Trước đây, khi nhắc đến rửa tiền, đại đa số kế toán doanh nghiệp hoặc thậm chí là các đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán nhỏ thường nghĩ đó là câu chuyện “vĩ mô” của các tổ chức tín dụng, ngân hàng hoặc các tập đoàn tài chính lớn. Tuy nhiên, thực tế dòng tiền bẩn luôn tìm cách len lỏi vào nền kinh tế thông qua các giao dịch mua bán, đầu tư, góp vốn giả tạo mà hệ thống kế toán doanh nghiệp chính là chốt chặn quan trọng. Nghị định 132/2026/NĐ-CP đã luật hóa trách nhiệm này một cách cực kỳ nghiêm khắc đối với các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ kế toán thông qua các nhóm hành vi vi phạm cụ thể:

Vi phạm về nhận biết khách hàng, đánh giá rủi ro

Phạt tiền từ 10 - 15 triệu đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

  • Hành vi không nhận biết khách hàng; không cập nhật; không xác minh thông tin nhận biết khách hàng hoặc nhận biết khách hàng; cập nhật; xác minh thông tin nhận biết khách hàng không đúng quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố, phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
  • Hành vi không cập nhật danh sách đen;
  • Hành vi không thực hiện đánh giá, không cập nhật kết quả đánh giá rủi ro rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt theo quy định của pháp luật;
  • Hành vi không báo cáo hoặc không phổ biến kết quả đánh giá, cập nhật rủi ro về rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt theo quy định của pháp luật

Phạt tiền từ 15 - 20 triệu đồng đối với hành vi không xây dựng hoặc không ban hành quy trình quản lý rủi ro, không phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro hoặc xây dựng quy trình quản lý rủi ro, phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro không đúng quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố, phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.Vi phạm về phòng, chống rửa tiền

Vi phạm về phòng, chống rửa tiền

Xử phạt hành vi vi phạm quy định về quy định nội bộ về phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố, phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; quy định về lưu trữ, cung cấp và bảo đảm bí mật thông tin, hồ sơ, tài liệu, báo cáo

Phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

  • Không áp dụng hoặc áp dụng không đúng quy định nội bộ trong việc thực hiện kiểm soát, kiểm toán nội bộ theo quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố, phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
  • Không áp dụng quy định nội bộ về phân công hoặc không đăng ký phân công người chịu trách nhiệm, cán bộ, bộ phận phụ trách về phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố, phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt theo quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố, phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
  • Không áp dụng hoặc áp dụng không đúng quy định nội bộ về đào tạo, bồi dưỡng, tuyển dụng theo quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố, phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Phạt tiền từ 20 - 30 triệu đồng đối với hành vi không ban hành quy định nội bộ hoặc ban hành quy định nội bộ không đúng quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố, phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;

Phạt tiền từ 15 - 25 triệu đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:
  • Không cung cấp kịp thời thông tin, hồ sơ, tài liệu, báo cáo theo quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố, phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự;
  • Không lưu trữ hoặc lưu trữ không đầy đủ thông tin, hồ sơ, tài liệu, báo cáo; lưu trữ thông tin, hồ sơ, tài liệu không đúng thời hạn theo quy định của pháp luật phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố, phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
  • Không tuân thủ quy định về bảo mật thông tin nhận biết khách hàng đối với thông tin, hồ sơ, tài liệu, báo cáo liên quan đến các giao dịch phải báo cáo theo quy định của pháp luật phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Vi phạm liên quan đến khách hàng nước ngoài có ảnh hưởng chính trị

Phạt tiền từ 15 - 20 triêu đồng đối với hành vi không thực hiện các quy định liên quan đến khách hàng là cá nhân nước ngoài có ảnh hưởng chính trị theo quy định tại Luật Phòng chống rửa tiền.

Vi phạm về giám sát giao dịch đặc biệt

Phạt tiền từ 20 - 30 triệu đồng đối với hành vi không giám sát giao dịch đặc biệt theo quy định tại Luật Phòng, chống rửa tiền.

Vi phạm quy định về báo cáo giao dịch có giá trị lớn, giao dịch đáng ngờ

Phạt tiền từ 08 - 12 triệu đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

  • Vi phạm quy định về thời hạn hoặc yêu cầu về tính đầy đủ, chính xác về thông tin báo cáo từ lần thứ ba trở lên trong năm tài chính đối với báo cáo giao dịch có giá trị lớn theo quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
  • Gửi báo cáo không đầy đủ thông tin theo quy định của pháp luật đối với báo cáo giao dịch đáng ngờ liên quan đến rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Phạt tiền từ 15 - 25 triệu đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

  • Không báo cáo giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo;
  • Không báo cáo giao dịch đáng ngờ liên quan đến rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
  • Không báo cáo khi có nghi ngờ khách hàng hoặc giao dịch của khách hàng liên quan đến tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt hoặc khách hàng nằm trong danh sách đen, danh sách bị chỉ định theo quy định của pháp luật phòng, chống khủng bố, pháp luật về phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Xử phạt hành vi bị cấm trong phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố

Phạt tiền từ 15 - 25 triệu đồng đối với hành vi cản trở việc cung cấp thông tin phục vụ công tác phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố;

Phạt tiền từ 30 - 40 triệu đồng đối với hành vi cung cấp trái phép dịch vụ nhận tiền mặt, séc, công cụ tiền tệ khác hoặc công cụ lưu trữ giá trị và thực hiện thanh toán cho người thụ hưởng;

Phạt tiền từ 40 - 50 triệu đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

  • Tổ chức, tham gia hoặc tạo điều kiện, trợ giúp thực hiện hành vi rửa tiền mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự;
  • Thiết lập, duy trì quan hệ kinh doanh với ngân hàng vỏ bọc mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự;
  • Không tố giác hành vi tài trợ khủng bố mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự;
  • Lợi dụng việc tạm ngừng lưu thông, phong tỏa, niêm phong, tạm giữ, xử lý tiền, tài sản liên quan đến tài trợ khủng bố để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự;
  • Trực tiếp hoặc gián tiếp cung cấp tiền, tài sản, nguồn tài chính, nguồn lực kinh tế, dịch vụ tài chính hoặc dịch vụ khác cho tổ chức, cá nhân liên quan đến khủng bố, tài trợ khủng bố mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trường hợp vi phạm chưa được quy định tại Nghị định 41/2018/NĐ-CP

Tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm quy định về phòng, chống rửa tiền; phòng, chống tài trợ khủng bố; phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt trong kinh doanh dịch vụ kế toán chưa được quy định tại Nghị định này thì bị xử phạt theo quy định tại Nghị định 340/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng.

Tái cấu trúc và mở rộng thẩm quyền xử phạt – Đưa chế tài về sát cơ sở

Nếu như trước đây, việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán chủ yếu tập trung vào hệ thống Thanh tra Bộ Tài chính hoặc các đoàn thanh tra chuyên ngành chuyên sâu, thì Nghị định 132/2026/NĐ-CP đã thực hiện một bước đi táo bạo: Tái cấu trúc và mở rộng đáng kể thẩm quyền lập biên bản và xử phạt vi phạm.

Thay đổi thẩm quyền lập biên bản:

Đáng chú ý là lực lượng thanh tra tài chính không còn là đơn vị duy nhất giữ vai trò độc tôn trong việc lập biên bản xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực kế toán. Quyền hạn này đã được san sẻ và luật hóa cụ thể cho các chức danh công chức, viên chức, người thuộc lực lượng vũ trang nhân dân đang thi hành công vụ kiểm tra, giám sát tài chính theo quy định.

Bổ sung và mở rộng thẩm quyền xử phạt cho các cơ quan liên đới:

  • Thanh tra Ngân hàng Nhà nước: Để đồng bộ với quy định về phòng chống rửa tiền, Nghị định bổ sung thẩm quyền xử phạt rất chi tiết cho Thanh tra Ngân hàng Nhà nước. Cụ thể: Thanh tra viên có quyền phạt tiền đến 5 triệu đồng; Chánh Thanh tra có quyền phạt đến 50 triệu đồng và có quyền áp dụng các biện pháp bổ sung nặng nề như tước chứng chỉ hành nghề, đình chỉ hoạt động dịch vụ kế toán có thời hạn.
  • Chủ tịch UBND cấp xã: Đây có lẽ là điểm thay đổi gây "sốc" nhất đối với nhiều người. Thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã được mở rộng đáng kể: Được quyền phạt tiền lên tới 25.000.000 đồng đối với các vi phạm kế toán xảy ra trên địa bàn; có quyền tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; và đặc biệt là có quyền áp dụng biện pháp đình chỉ hoạt động hoặc tước Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán thuộc thẩm quyền.
  • Giám đốc Sở Tài chính: Giữ vai trò then chốt ở cấp tỉnh với quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 40.000.000 đồng, tịch thu tang vật và tước quyền sử dụng các loại giấy phép kinh doanh dịch vụ kế toán có thời hạn.
Việc phân cấp, phân quyền này cho thấy Nhà nước đang muốn "siết chặt" kỷ cương kế toán từ những nấc thang quản lý thấp nhất. Các hộ kinh doanh lớn, các doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động tại địa phương không còn tâm lý "xa mặt cách lòng" với Bộ Tài chính nữa, bởi ngay cả Chủ tịch xã hay các đoàn kiểm tra liên ngành địa phương giờ đây cũng có đủ công cụ pháp lý và thẩm quyền để xử phạt nếu doanh nghiệp làm sai. Sức ép tuân thủ lúc này là trực tiếp và hiện hữu hàng ngày.

Xử lý vi phạm trên môi trường điện tử – Xu hướng tất yếu của thời đại số

Chúng ta đang sống trong thời kỳ chuyển đổi số mạnh mẽ với hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử, phần mềm kế toán đám mây và chữ ký số. Việc chỉ duy trì các chế tài áp dụng cho hệ thống "sổ sách giấy" truyền thống rõ ràng đã lỗi thời. Nhận thức được điều này, Nghị định 132/2026/NĐ-CP đã chính thức bổ sung Điều 71a quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử.
Xử phạt nghiêm các hành vi giả mạo chứng từ, ký lùi ngày chữ ký số, hủy hoại dữ liệu kế toán điện tử nhằm mục đích trốn thuế hoặc làm sai lệch kết quả kinh doanh. Sự bổ sung này nhằm trực diện vào các hành vi trục lợi, gian lận hoặc thiếu trách nhiệm trong việc quản lý dữ liệu số:
Xử phạt việc không đảm bảo tính an toàn, bảo mật của hệ thống thông tin kế toán, dẫn đến rò rỉ dữ liệu hoặc để các bên không có thẩm quyền can thiệp vào số liệu.
Đây là một quy định vô cùng tiến bộ và kịp thời. Công nghệ mang lại sự tiện lợi nhưng cũng tạo ra những kẽ hở tinh vi cho các hành vi gian lận tài chính. Việc đưa môi trường điện tử vào phạm vi điều chỉnh giúp thiết lập một "bộ quy tắc ứng xử số" cho dân kế toán. Nó buộc chúng ta phải cẩn trọng hơn với chiếc Token chữ ký số, bảo mật tài khoản phần mềm và có ý thức lưu trữ dữ liệu điện tử một cách khoa học, an toàn hơn.

Minh bạch hóa nguyên tắc áp dụng mức phạt tiền giữa Tổ chức và Cá nhân

Một điểm mới tuy mang tính kỹ thuật nhưng lại rất quan trọng giúp giảm thiểu tranh chấp khi thực thi pháp luật là việc làm rõ nguyên tắc áp dụng mức phạt tiền.
Nghị định quy định rõ: Mức phạt tiền ghi trong các điều khoản của văn bản là mức phạt áp dụng đối với tổ chức vi phạm. Trường hợp cá nhân có cùng hành vi vi phạm thì mức phạt tiền bằng một nửa (1/2) mức phạt đối với tổ chức.
Sự làm rõ này loại bỏ hoàn toàn cách hiểu mập mờ trước đây, giúp người làm kế toán tự ý thức được trách nhiệm cá nhân của mình trong việc ký tá, chịu trách nhiệm trước các sắc lệnh kế toán của doanh nghiệp, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động trước các sai phạm mang tính hệ thống của tổ chức doanh nghiệp.
Nguồn: Tổng hợp

Thông tin khác

Next Post Previous Post