Doanh nghiệp có được hoàn thuế giá trị gia tăng nhập khẩu đã nộp đối với nguyên liệu sữa bị tiêu hủy do hết hạn sử dụng không?

Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, đặc biệt là trong ngành công nghiệp chế biến thực phẩm và sản xuất sữa, việc quản lý hạn sử dụng của nguyên liệu đầu vào là một thách thức lớn. Vì nhiều lý do khách quan hoặc chủ quan (biến động thị trường, đứt gãy chuỗi cung ứng, thay đổi kế hoạch sản xuất), doanh nghiệp có thể đối mặt với tình trạng nguyên liệu sữa nhập khẩu bị hết hạn sử dụng và buộc phải tiến hành tiêu hủy hoàn toàn.
Lúc này, các câu hỏi lớn về mặt kế toán và nghĩa vụ thuế được đặt ra: Số thuế GTGT khâu nhập khẩu đã nộp có được hoàn lại không? Khoản thiệt hại do tiêu hủy này có được tính vào chi phí hợp lý khi tính thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) không?
Công ty Kế toán AGS Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực tư vấn và cung cấp dịch vụ Kế toán, Kiểm toán, Thuế, Tư vấn quản lý, chuyển đổi và tái cơ cấu doanh nghiệp.

Trong bài viết này công ty AGS sẽ chia sẻ về một tình huống thường gặp là liệu có thể hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) đã nộp cho những nguyên liệu bị tiêu hủy do hết hạn sử dụng hay không?
Bài viết này sẽ phù hợp với các kế toán viên đang phụ trách phần thuế, người lao động đang muốn tìm hiểu về hoàn thuế. Công ty AGS sẽ phân tích các quy định pháp luật liên quan để giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về quyền lợi hoàn thuế GTGT trong tình huống đặc biệt này. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết về chủ đề này qua bài viết dưới đây.

1. Nguyên liệu sữa đầu vào nhập khẩu để sản xuất có phải chịu thuế GTGT không?

Để xác định một mặt hàng nhập khẩu có được hoàn thuế hay không, trước hết chúng ta cần hiểu rõ bản chất nghĩa vụ thuế GTGT của mặt hàng đó tại thời điểm thông quan.
Theo quy định tại Điều 2 Thông tư số 219/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính:

"Đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng (GTGT) là hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng ở Việt Nam (bao gồm cả hàng hóa, dịch vụ mua của tổ chức, cá nhân ở nước ngoài), trừ các đối tượng không chịu thuế GTGT hướng dẫn tại Điều 4 Thông tư này."

Bên cạnh đó, xét theo quy định loại trừ tại khoản 20 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng 2008, các đối tượng không chịu thuế GTGT khâu nhập khẩu bao gồm:

• Hàng hóa chuyển khẩu, quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam.
  
• Hàng tạm nhập khẩu, tái xuất khẩu; hàng tạm xuất khẩu, tái nhập khẩu.
  
• Nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất, gia công hàng hóa xuất khẩu theo hợp đồng sản xuất, gia công xuất khẩu ký kết với bên nước ngoài.
  

Kết luận: Nếu doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu sữa theo loại hình sản xuất kinh doanh thông thường (A11) để tiêu thụ tại thị trường nội địa, mặt hàng này bắt buộc phải chịu thuế GTGT khâu nhập khẩu tại thời điểm làm thủ tục hải quan. Nếu nhập khẩu theo loại hình sản xuất xuất khẩu (E31) thì thuộc diện không chịu thuế GTGT.

2. Doanh nghiệp có được hoàn thuế giá trị gia tăng nhập khẩu đã nộp đối với nguyên liệu sữa bị tiêu hủy do hết hạn sử dụng không?

Căn cứ Điều 2 Công văn 8127/TCHQ-TXNK năm 2017 quy định về thuế giá trị gia tăng như sau:

Về thuế GTGT.

Căn cứ Điều 3 Luật thuế GTGT số 13/2008/QH12 thì hàng hóa, dịch vụ sử dụng cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng ở Việt Nam là đối tượng chịu thuế GTGT, trừ các đối tượng quy định tại Điều 5 của Luật này.
Căn cứ khoản 20 Điều 5 Luật thuế GTGT số 13/2008/QH12 quy định:
"Hàng hóa chuyển khẩu, quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam; hàng tạm nhập khẩu, tái xuất khẩu; hàng tạm xuất khẩu, tái nhập khẩu; nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất, gia công hàng hóa xuất khẩu theo hợp đồng sản xuất, gia công xuất khẩu ký kết với bên nước ngoài thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT.
Trường hợp hàng hóa là nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu để sản xuất hàng hóa xuất khẩu không còn nhu cầu sử dụng buộc phải tiêu hủy; nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu để sản xuất hàng hóa xuất khẩu đã được đưa vào sản xuất ra bán thành phẩm, thành phẩm nhưng bị hư hỏng buộc phải tiêu hủy hoàn toàn thì không phải nộp thuế GTGT. Doanh nghiệp phải nộp thuế GTGT đối với trường hợp hàng hóa bị tiêu hủy nhưng còn giá trị sử dụng và được tiêu dùng tại Việt Nam theo quy định của pháp luật về thuế GTGT."
Theo đó, trường hợp hàng hóa là nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu để sản xuất hàng hóa xuất khẩu không còn nhu cầu sử dụng buộc phải tiêu hủy; nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu để sản xuất hàng hóa xuất khẩu đã được đưa vào sản xuất ra bán thành phẩm, thành phẩm nhưng bị hư hỏng buộc phải tiêu hủy hoàn toàn thì không phải nộp thuế giá trị gia tăng.

Doanh nghiệp phải nộp thuế giá trị gia tăng đối với trường hợp hàng hóa bị tiêu hủy nhưng còn giá trị sử dụng và được tiêu dùng tại Việt Nam theo quy định của pháp luật về thuế giá trị gia tăng.
=> Do đó, khi nguyên liệu sữa đầu vào của công ty bạn hết hạn sử dụng và buộc phải tiêu hủy thì công ty bạn sẽ không phải nộp thuế giá trị gia tăng. Trường hợp công ty bạn đã đóng thuế giá trị gia tăng cho nguyên liệu này trước đó thì có thể được hoàn thuế giá trị gia tăng.

Hệ quả pháp lý đối với doanh nghiệp:

1. Trường hợp chưa nộp thuế GTGT (Loại hình SXXK - E31): Khi doanh nghiệp thực hiện thủ tục tiêu hủy hoàn toàn số nguyên liệu sữa hết hạn sử dụng dưới sự giám sát của cơ quan hải quan và các cơ quan chức năng có thẩm quyền, doanh nghiệp không phải nộp thuế GTGT cho số nguyên liệu bị tiêu hủy này.

2. Trường hợp đã nộp thuế GTGT (Loại hình Kinh doanh hoặc đã tạm nộp): Nếu doanh nghiệp đã hoàn tất nghĩa vụ nộp thuế GTGT khâu nhập khẩu trước đó, khi hàng hóa bị tiêu hủy hoàn toàn (không còn giá trị sử dụng và không tiêu dùng tại Việt Nam), doanh nghiệp đủ điều kiện để được hoàn lại số thuế GTGT nhập khẩu đã nộp hoặc được xử lý bù trừ theo quy định về quản lý thuế đối với số tiền thuế nộp thừa.

Lưu ý cốt lõi: Doanh nghiệp chỉ được miễn/hoàn thuế khi hàng hóa được tiêu hủy hoàn toàn và có sự phê duyệt, chứng kiến của cơ quan quản lý. Nếu sau khi tiêu hủy mà vẫn thu hồi được phế liệu có giá trị thương mại (ví dụ: bán vỏ hộp giấy, thùng nhựa thu hồi) và tiêu dùng tại Việt Nam, doanh nghiệp vẫn phải kê khai nộp thuế GTGT cho phần giá trị phế liệu thu hồi đó.

3. Thiệt hại khi nguyên liệu bị tiêu hủy do hết hạn sử dụng có được đưa vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp không?

Căn cứ khoản 2 Điều 6 Thông tư 78/2014/TT-BTC, được sửa đổi bởi Điều 4 Thông tư 96/2015/TT-BTC quy định về các khoản chi không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp như sau:

Các khoản chi được trừ và không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế

...
2. Các khoản chi không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế bao gồm:
2.1. Khoản chi không đáp ứng đủ các điều kiện quy định tại Khoản 1 Điều này.
...
b) Hàng hóa bị hư hỏng do thay đổi quá trình sinh hóa tự nhiên, hàng hóa hết hạn sử dụng, không được bồi thường thì được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.
Hồ sơ đối với hàng hóa bị hư hỏng do thay đổi quá trình sinh hóa tự nhiên, hàng hóa hết hạn sử dụng, được tính vào chi phí được trừ như sau:
- Biên bản kiểm kê giá trị hàng hóa bị hư hỏng do doanh nghiệp lập.
Biên bản kiểm kê giá trị hàng hóa hư hỏng phải xác định rõ giá trị hàng hóa bị hư hỏng, nguyên nhân hư hỏng; chủng loại, số lượng, giá trị hàng hóa có thể thu hồi được (nếu có) kèm theo bảng kê xuất nhập tồn hàng hóa bị hư hỏng có xác nhận do đại diện hợp pháp của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm trước pháp luật.
- Hồ sơ bồi thường thiệt hại được cơ quan bảo hiểm chấp nhận bồi thường (nếu có).
- Hồ sơ quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân phải bồi thường (nếu có).
c) Hồ sơ nêu trên được lưu tại doanh nghiệp và xuất trình với cơ quan thuế khi cơ quan thuế yêu cầu.
Như vậy, thiệt hại khi nguyên liệu bị tiêu hủy do hết hạn sử dụng không được bồi thường sẽ được đưa vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

Hồ sơ đối với nguyên liệu bị tiêu hủy do hết hạn sử dụng để được đưa vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp bao gồm những tài liệu được quy định tại điểm b khoản 2 Điều 6 nêu trên.

Bộ hồ sơ bắt buộc kế toán phải chuẩn bị để xuất trình khi quyết toán thuế:

Để cơ quan thuế chấp thuận khoản chi phí tiêu hủy này, doanh nghiệp cần lưu trữ tại văn phòng bộ hồ sơ chuẩn chỉnh bao gồm:

• Biên bản kiểm kê giá trị hàng hóa bị hư hỏng, hết hạn sử dụng do doanh nghiệp tự lập. Biên bản phải ghi rõ: Chủng loại, số lượng, giá trị nguyên liệu sữa, nguyên nhân hết hạn, và phần giá trị có thể thu hồi được (nếu có). Biên bản phải có chữ ký của đại diện pháp luật của doanh nghiệp.

• Bảng kê xuất - nhập - tồn hàng hóa bị hư hỏng, hết hạn có xác nhận của kho và kế toán.

• Hồ sơ, biên bản tiêu hủy có xác nhận của ban lãnh đạo doanh nghiệp, hội đồng tiêu hủy và cơ quan chức năng giám sát (nếu có).

• Hồ sơ phản hồi từ cơ quan bảo hiểm từ chối bồi thường (nếu hàng hóa có mua bảo hiểm) hoặc chứng từ chứng minh không thuộc diện được bồi thường.

4. Khuyến nghị và quy trình xử lý thực tế cho doanh nghiệp

Để đảm bảo an toàn pháp lý tuyệt đối về cả thuế GTGT khâu nhập khẩu và thuế TNDN, khi phát sinh nguyên liệu sữa hết hạn sử dụng, doanh nghiệp nên thực hiện theo quy trình 4 bước sau:

1. Bước 1: Thành lập hội đồng kiểm kê: Ngay khi phát hiện nguyên liệu sữa sắp hoặc đã hết hạn, lập tức khóa kho, lập biên bản kiểm kê chi tiết số lượng, lô hàng, ngày nhập khẩu và giá trị tờ khai.

2. Bước 2: Gửi văn bản thông báo tiêu hủy: Làm văn bản gửi cơ quan Hải quan quản lý (nếu là hàng nhập khẩu theo loại hình SXXK/Gia công) và cơ quan Thuế địa phương, thông báo về kế hoạch, thời gian, địa điểm và phương thức tiêu hủy nguyên liệu để các cơ quan này cử người giám sát (nếu cần).

3. Bước 3: Thực hiện tiêu hủy và lập biên bản: Tiến hành hủy hàng theo đúng quy định về môi trường. Lập biên bản tiêu hủy có chữ ký của tất cả các bên chứng kiến.

4. Bước 4: Nộp hồ sơ hoàn thuế/quyết toán: Tập hợp toàn bộ tờ khai hải quan, chứng từ nộp thuế GTGT cũ, biên bản tiêu hủy để nộp hồ sơ xin hoàn thuế GTGT nộp thừa tại cơ quan Hải quan/Thuế; đồng thời chuyển hồ sơ tài liệu cho bộ phận kế toán tổng hợp để hạch toán vào chi phí hợp lý năm tài chính hiện hành.

Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.

Thông tin khác