Tài khoản 154 theo Thông tư 99: Nội dung và cách hạch toán chi phí sản xuất

HCM Huyền ACC

14 thg 4, 2026

Trong hệ thống kế toán doanh nghiệp, tài khoản 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang là một trong những tài khoản quan trọng, đặc biệt đối với các doanh nghiệp sản xuất, xây lắp và dịch vụ. Theo quy định mới tại Thông tư 99, việc sử dụng tài khoản này có một số điểm cần lưu ý để đảm bảo phản ánh đúng chi phí và giá thành.

1. Tài khoản 154 là gì?

Tài khoản 154 được dùng để tập hợp toàn bộ chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong kỳ, phục vụ cho việc tính giá thành sản phẩm hoặc dịch vụ.

Cụ thể, tài khoản này phản ánh:

Chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ
Chi phí phát sinh trong kỳ
Chi phí dở dang cuối kỳ
Giá thành sản phẩm, dịch vụ hoàn thành trong kỳ

Đây là tài khoản thuộc nhóm hàng tồn kho, đóng vai trò trung gian trước khi kết chuyển sang giá vốn.

2. Nội dung chi phí được hạch toán vào TK 154

Theo quy định, các khoản chi phí được tập hợp vào tài khoản 154 bao gồm:

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
Chi phí nhân công trực tiếp
Chi phí sản xuất chung
Chi phí sử dụng máy thi công (đối với xây lắp)

Những chi phí này phục vụ trực tiếp cho quá trình sản xuất, chế biến sản phẩm hoặc cung cấp dịch vụ.

3. Các khoản không được hạch toán vào TK 154

Doanh nghiệp cần lưu ý, không phải mọi chi phí đều được đưa vào tài khoản 154. Một số khoản không được hạch toán vào TK 154 gồm:

Chi phí bán hàng
Chi phí quản lý doanh nghiệp
Chi phí tài chính
Chi phí khác
Thuế thu nhập doanh nghiệp
Chi phí đầu tư xây dựng cơ bản

Những khoản này sẽ được ghi nhận vào các tài khoản chi phí tương ứng khác.

4. Nguyên tắc hạch toán tài khoản 154

Việc hạch toán tài khoản 154 cần tuân thủ một số nguyên tắc quan trọng:

Tập hợp chi phí theo địa điểm phát sinh (phân xưởng, công trình…)
Theo dõi chi tiết theo từng sản phẩm, nhóm sản phẩm hoặc dịch vụ
Phân bổ chi phí sản xuất chung hợp lý theo công suất bình thường
Chi phí không phân bổ phải kết chuyển vào giá vốn hàng bán

Những nguyên tắc này giúp đảm bảo việc tính giá thành chính xác và phù hợp thực tế.

5. Hạch toán tài khoản 154 trong doanh nghiệp

5.1 Khi phát sinh chi phí sản xuất

Kế toán ghi nhận:

Nợ TK 154
Có các TK liên quan: 152, 153, 334, 111, 112…

Ghi nhận chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ.

5.2 Khi hoàn thành sản phẩm, dịch vụ

Nợ TK 155 (thành phẩm) hoặc TK 632 (giá vốn)
Có TK 154

Kết chuyển chi phí để xác định giá thành sản phẩm.

5.3 Khi còn sản phẩm dở dang

Phần chi phí chưa hoàn thành sẽ tiếp tục được theo dõi trên TK 154 và chuyển sang kỳ sau.

6. Ý nghĩa của tài khoản 154

Tài khoản 154 đóng vai trò rất quan trọng trong kế toán doanh nghiệp:

Giúp tập hợp và kiểm soát chi phí sản xuất
Là cơ sở để tính giá thành sản phẩm, dịch vụ
Hỗ trợ doanh nghiệp phân tích hiệu quả sản xuất kinh doanh
Đảm bảo số liệu chính xác trong báo cáo tài chính

7. Kết luận

Tài khoản 154 theo Thông tư 99 tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong việc tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm. Việc hiểu đúng bản chất, phân loại chi phí hợp lý và hạch toán chính xác sẽ giúp doanh nghiệp: