Kỹ năng giúp kiểm toán viên xây dựng sự nghiệp bền vững.

Trong môi trường kiểm toán, không khó để bắt gặp những kiểm toán viên làm việc cẩn thận, hồ sơ gọn gàng, tuân thủ chuẩn mực nhưng nhiều năm liền vẫn chỉ xoay quanh các phần hành quen thuộc. Trong khi đó, một số người khác dù không quá nổi bật về kỹ thuật lại thường xuyên được giao xử lý các vấn đề phức tạp, làm việc trực tiếp với khách hàng hoặc tham gia các quyết định trọng yếu của cuộc kiểm toán. Để không chỉ tồn tại mà còn bức phá tạo dựng vị thế riêng, kiểm toán viên cần sở hữu một bộ kĩ năng đa diện kết hợp giữa tư duy sắc bén và đạo đức nghề nghiệp. Dưới đây AGS sẽ giúp bạn nhận diện ra những giá trị nền tảng then chốt để phát triển sự nghiệp cho bản thân mình nhé!

1. Vì sao nhiều Kiểm toán viên giỏi nghiệp vụ nhưng khó thăng tiến?

1.1. Giỏi nghiệp vụ nhưng chưa cho thấy khả năng chịu trách nhiệm:

 - Một trong những khác biệt lớn giữa kiểm toán viên giỏi nghiệp vụ và người được giao các công việc quan trọng nằm ở khả năng đưa ra xét đoán nghề nghiệp. Trong thực tế, cấp quản lý thường đánh giá cao những người không chỉ phát hiện vấn đề mà còn chủ động phân tích nguyên nhân, đánh giá tác động và đề xuất hướng xử lý ban đầu.
 - Khi kiểm toán viên chỉ báo cáo vấn đề và chờ hướng dẫn, họ dễ bị nhìn nhận là người thực thi tốt nhưng chưa sẵn sàng đảm nhận trách nhiệm lớn hơn. Ngược lại, việc thể hiện quan điểm chuyên môn và tinh thần chịu trách nhiệm giúp xây dựng niềm tin từ cấp trên, từ đó tạo cơ hội tham gia các phần hành phức tạp và có giá trị cao hơn.

1.2. Thiếu góc nhìn tổng thể về cuộc kiểm toán:

 - Nhiều kiểm toán viên chỉ tập trung hoàn thành phần hành được giao mà chưa thực sự hiểu mục tiêu tổng thể của cuộc kiểm toán. Điều này khiến công việc dễ mang tính thực hiện theo quy trình, thiếu khả năng đánh giá và liên kết với các rủi ro trọng yếu của khách hàng.
 - Trong khi đó, những người được giao các nhiệm vụ quan trọng thường có góc nhìn toàn diện hơn về hồ sơ kiểm toán. Họ hiểu ý nghĩa của từng thủ tục, mối liên hệ giữa các phần hành và tác động của kết quả kiểm toán đến ý kiến kiểm toán cuối cùng. Chính tư duy tổng thể này giúp họ đưa ra những nhận định có giá trị và được cấp trên tin tưởng hơn.

1.3. Chưa truyền đạt hết giá trị chuyên môn của mình:

 - Một nguyên nhân mang tính cốt lõi là tư duy nghề nghiệp. Không ít người xem kế toán – kiểm toán đơn thuần là công việc hỗ trợ, chỉ cần làm theo yêu cầu được giao. Khi tư duy dừng lại ở vai trò “thực thi”, người làm nghề ít chủ động đề xuất, ít đặt câu hỏi và cũng ít thể hiện quan điểm chuyên môn.
 - Trong khi đó, các vị trí cao hơn lại đòi hỏi khả năng nhìn tổng thể, đánh giá rủi ro, hiểu hoạt động kinh doanh và chịu trách nhiệm với ý kiến của mình. Nếu không sớm chuyển từ tư duy “làm đúng phần việc” sang “chịu trách nhiệm với kết quả”, con đường thăng tiến sẽ rất chậm, dù nền tảng chuyên môn có tốt đến đâu.
 - Trong kiểm toán, giá trị nghề nghiệp không chỉ nằm ở việc bạn làm đúng, mà còn ở việc người khác có nhận ra điều đó hay không. Nhiều kiểm toán viên không quen trình bày ngắn gọn vấn đề, không biết nhấn mạnh rủi ro trọng yếu, hoặc chưa biết cách trao đổi với khách hàng và cấp trên bằng ngôn ngữ dễ hiểu. Khi ý kiến chuyên môn không được truyền đạt hiệu quả, nó dễ bị bỏ qua. Lâu dần, kiểm toán viên bị nhìn nhận như người “làm phần hành” hơn là người có thể tham gia vào các vấn đề cốt lõi của cuộc kiểm toán. 

1.4. Chỉ tập trung làm đúng nhưng chưa tạo ra giá trị nhìn thấy được.

 - Phần lớn kế toán viên được đào tạo để tuân thủ: đúng chuẩn mực, đúng quy định, đúng quy trình. Điều này rất quan trọng, nhưng trong môi trường doanh nghiệp, “đúng” đôi khi chỉ là điều kiện cần, chưa phải điều kiện đủ để được đánh giá cao. Một báo cáo tài chính chính xác là nền tảng bắt buộc, nhưng điều lãnh đạo quan tâm hơn là: báo cáo đó giúp họ ra quyết định gì, cảnh báo rủi ro gì, hay gợi ý cơ hội cải thiện nào. Khi kế toán – kiểm toán chỉ dừng lại ở việc ghi nhận và tổng hợp số liệu mà không chủ động phân tích, giải thích hay đưa ra nhận định, giá trị đóng góp sẽ khó được nhìn thấy. Dần dần, người làm nghề bị gắn với hình ảnh “người xử lý số liệu” thay vì “người tham mưu tài chính”.

1.5. Giao tiếp chuyên môn chưa phù hợp với người ra quyết định:

 - Một rào cản lớn khác nằm ở cách truyền đạt. Kế toán và kiểm toán quen sử dụng thuật ngữ, chuẩn mực, chỉ tiêu kỹ thuật, trong khi người quản lý lại cần thông tin ngắn gọn, dễ hiểu và có trọng tâm. Việc trình bày vấn đề theo cách quá chuyên môn có thể khiến người nghe không nắm được bản chất, còn giải thích quá đơn giản lại dễ bị đánh giá là hời hợt. Nhiều người làm nghề giỏi nghiệp vụ nhưng không biết “dịch” số liệu sang ngôn ngữ quản trị, dẫn đến việc ý kiến chuyên môn không được chú ý hoặc bị bỏ qua. Lâu dần, khoảng cách giao tiếp này khiến kế toán – kiểm toán khó tham gia sâu vào các quyết định quan trọng, từ đó hạn chế cơ hội phát triển vai trò.

2. Kỹ năng mà một kiểm toán viên giỏi cần có:

2.1. Hiểu về kỹ năng một kiểm toán viên cần có:

 - Kế toán và kiểm toán là hai lĩnh vực có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Nếu kế toán chịu trách nhiệm lập và trình bày báo cáo tài chính thì kiểm toán đảm nhận vai trò đánh giá tính trung thực, hợp lý của các báo cáo đó. Vì vậy, một kiểm toán viên cần nắm vững các chuẩn mực kế toán như VAS, IFRS cũng như các chuẩn mực kiểm toán như VSA, ISA.
 - Nền tảng chuyên môn vững chắc giúp kiểm toán viên nhận diện sai sót, đánh giá mức độ tuân thủ và đưa ra các kết luận kiểm toán có cơ sở đáng tin cậy.

2.2. Các kĩ năng cần có:

 - Kỹ năng phân tích và xử lý dữ liệu tài chính: 

   + Phân tích báo cáo tài chính, phát hiện sai lệch và nhận diện rủi ro tiềm ẩn là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của kiểm toán viên. Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng sở hữu khối lượng dữ liệu lớn, khả năng xử lý và phân tích dữ liệu hiệu quả trở thành lợi thế cạnh tranh đáng kể
   + Việc thành thạo các công cụ như Excel nâng cao, Power BI, ACL hay IDEA không chỉ giúp nâng cao độ chính xác mà còn tối ưu thời gian thực hiện kiểm toán.  - Am hiểu pháp luật và chính sách thuế:
   + Kiểm toán không chỉ gắn liền với các con số mà còn liên quan mật thiết đến các quy định pháp lý. Kiểm toán viên cần cập nhật thường xuyên các quy định về thuế, luật doanh nghiệp, chứng khoán và hệ thống kiểm soát nội bộ.
   + Sự am hiểu pháp luật giúp đánh giá chính xác mức độ tuân thủ của doanh nghiệp, đồng thời đưa ra các khuyến nghị có tính thực tiễn và giá trị hơn cho khách hàng.
 - Kỹ năng mềm – Yếu tố tạo nên sự khác biệt: 
   + Trong quá trình làm việc, kiểm toán viên thường xuyên trao đổi với nhiều đối tượng khác nhau, từ nhân viên kế toán, trưởng bộ phận đến ban lãnh đạo doanh nghiệp. Do đó, khả năng đặt câu hỏi, lắng nghe và truyền đạt thông tin rõ ràng là yêu cầu không thể thiếu.
   + Đối với môi trường làm việc quốc tế, khả năng giao tiếp chuyên nghiệp bằng tiếng Anh còn mở ra nhiều cơ hội phát triển nghề nghiệp.
 - Tư duy phản biện và phân tích logic:
   + Một kiểm toán viên giỏi không chỉ kiểm tra số liệu mà còn phải biết đặt câu hỏi đúng trọng tâm và nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau. Tư duy phản biện giúp phát hiện những dấu hiệu bất thường, trong khi khả năng phân tích logic hỗ trợ việc đưa ra kết luận khách quan và có cơ sở.
   + Đây là kỹ năng quan trọng giúp kiểm toán viên nâng cao chất lượng xét đoán nghề nghiệp và tạo giá trị cho cuộc kiểm toán.
 - Quản lý thời gian và chịu áp lực công việc:
   + Mùa kiểm toán thường đi kèm với khối lượng công việc lớn và thời hạn gấp rút. Vì vậy, kiểm toán viên cần biết cách lập kế hoạch, sắp xếp thứ tự ưu tiên và quản lý thời gian hiệu quả.
   + Khả năng duy trì hiệu suất làm việc trong điều kiện áp lực cao không chỉ giúp hoàn thành công việc đúng tiến độ mà còn góp phần hạn chế sai sót phát sinh.
 - Kỹ năng làm việc nhóm:    
   + Một cuộc kiểm toán thường có sự tham gia của nhiều cấp bậc khác nhau, từ trợ lý kiểm toán (Junior), kiểm toán viên chính (Senior) đến quản lý (Manager). Vì vậy, khả năng phối hợp, chia sẻ thông tin và hỗ trợ đồng đội đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng và tiến độ của dự án.
- Kỹ năng công nghệ và phân tích dữ liệu – Xu hướng tất yếu: 
   + Chuyển đổi số đang làm thay đổi mạnh mẽ phương pháp làm việc trong ngành kiểm toán. Việc sử dụng thành thạo Excel nâng cao, Power Query, Power BI hoặc các phần mềm kiểm toán như TeamMate, CaseWare giúp nâng cao hiệu quả công việc, giảm thiểu sai sót và chuẩn hóa quy trình kiểm toán.
   + Kiểm toán hiện đại ngày càng chuyển dịch từ phương pháp chọn mẫu truyền thống sang khai thác dữ liệu trên quy mô lớn. Thông qua các công cụ phân tích dữ liệu, kiểm toán viên có thể nhanh chóng phát hiện các giao dịch bất thường, dấu hiệu gian lận hoặc các rủi ro tiềm ẩn mà phương pháp kiểm tra thông thường khó nhận thấy.
 - Cập nhật xu hướng AI và tự động hóa: 
   + Trí tuệ nhân tạo và tự động hóa đang được ứng dụng ngày càng nhiều trong lĩnh vực kiểm toán. Tuy nhiên, công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ, còn việc đánh giá, xét đoán và đưa ra quyết định chuyên môn vẫn thuộc về con người.
   + Do đó, kiểm toán viên cần chủ động cập nhật công nghệ mới đồng thời phát triển tư duy độc lập để tận dụng hiệu quả các công cụ hỗ trợ trong công việc.

4. Muốn thăng tiến, kế toán – kiểm toán cần thay đổi điều gì?

 - Thăng tiến trong nghề kế toán – kiểm toán không đồng nghĩa với việc làm ít đi, mà là đảm nhận những công việc có giá trị cao hơn. Bên cạnh việc duy trì năng lực chuyên môn và độ chính xác trong công việc, người làm nghề cần phát triển tư duy phân tích, kỹ năng giao tiếp và khả năng nhìn nhận vấn đề dưới góc độ quản trị.
 - Khi không chỉ cung cấp số liệu mà còn giúp doanh nghiệp hiểu được ý nghĩa đằng sau các con số, kế toán – kiểm toán sẽ dần trở thành người tham gia vào quá trình ra quyết định thay vì chỉ thực hiện công việc chuyên môn. Đây cũng là tiền đề quan trọng để được tin tưởng giao nhiều trách nhiệm hơn trong tổ chức.  - Khi nhìn nhận bản thân không chỉ là người xử lý số liệu mà còn là người góp phần tạo ra giá trị cho doanh nghiệp, kế toán – kiểm toán sẽ có nhiều cơ hội phát triển và thăng tiến hơn trong nghề nghiệp.

Nguồn: Những kĩ năng mà kiểm toán viên cần có - KLE
https://kle.edu.vn/ky-nang-ma-mot-kiem-toan-vien-can-co/

Thông tin khác