Nâng ngưỡng miễn thuế hộ kinh doanh để tăng trưởng bền vững

Điều này dẫn tới nghịch lý khi nhiều hộ kinh doanh có doanh thu vượt ngưỡng nhưng lợi nhuận thực tế không đáng kể vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Trong bối cảnh đó, việc nâng ngưỡng miễn thuế lên 1 tỷ đồng được xem là giải pháp cần thiết nhằm phản ánh đúng năng lực tài chính thực tế của người kinh doanh. Đây không đơn thuần là việc điều chỉnh một con số trong luật thuế mà còn thể hiện sự thay đổi trong cách tiếp cận chính sách. Nếu như trước đây mục tiêu chủ yếu là bảo đảm nguồn thu ngân sách, thì hiện nay trọng tâm đã chuyển sang hỗ trợ phát triển sản xuất, kinh doanh và nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài.

Việc trao quyền cho Chính phủ chủ động xác định ngưỡng doanh thu phù hợp theo từng thời kỳ cũng giúp chính sách linh hoạt hơn, tránh tình trạng lạc hậu so với thực tiễn kinh tế như đã từng xảy ra trong giai đoạn vừa qua.

2. Chính sách thuế mới và thông điệp hỗ trợ khu vực kinh tế dân sinh

Hộ kinh doanh từ lâu đã đóng vai trò đặc biệt trong nền kinh tế Việt Nam. Đây là khu vực tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động, duy trì hoạt động sản xuất và cung ứng dịch vụ ở quy mô nhỏ nhưng có độ phủ rộng khắp từ thành thị đến nông thôn. Những quán ăn gia đình, cửa hàng tạp hóa, cơ sở thủ công mỹ nghệ, hộ sản xuất nông nghiệp hay các mô hình kinh doanh dịch vụ nhỏ lẻ đều góp phần tạo nên sức sống cho nền kinh tế địa phương. Tuy nhiên, trong nhiều năm, khu vực này vẫn đối mặt với nhiều rào cản về vốn, công nghệ, quản trị và nghĩa vụ hành chính.

Việc nâng ngưỡng miễn thuế lên 1 tỷ đồng mang ý nghĩa như một tín hiệu tích cực từ Nhà nước đối với cộng đồng hộ kinh doanh. Chính sách mới thể hiện quan điểm coi hộ kinh doanh không chỉ là đối tượng quản lý thuế mà còn là chủ thể cần được hỗ trợ để phát triển.

Thông điệp của chính sách rất rõ ràng: tạo điều kiện để người dân mạnh dạn kinh doanh, mở rộng quy mô sản xuất và tham gia sâu hơn vào nền kinh tế chính thức.

Theo các tính toán được công bố, khoảng 2,56 triệu hộ và cá nhân kinh doanh sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ việc nâng ngưỡng miễn thuế. Điều này đồng nghĩa với việc hàng triệu hộ gia đình có thêm nguồn lực tài chính để tái đầu tư, nâng cao chất lượng sản phẩm và cải thiện năng lực cạnh tranh. Quan trọng hơn, chính sách còn góp phần giảm tâm lý e ngại khi đăng ký hoạt động kinh doanh chính thức, từ đó khuyến khích nhiều cá nhân tham gia thị trường thay vì hoạt động trong khu vực phi chính thức.

3. Xóa bỏ thuế khoán

Bên cạnh việc nâng ngưỡng miễn thuế, một nội dung cải cách quan trọng khác là định hướng từng bước chấm dứt cơ chế thuế khoán và chuyển sang phương thức quản lý dựa trên doanh thu thực tế.

Thuế khoán từng được xem là giải pháp phù hợp trong bối cảnh điều kiện quản lý còn hạn chế. Tuy nhiên, mô hình này cũng tồn tại nhiều bất cập. Trong nhiều trường hợp, mức thuế phải nộp được xác định dựa trên đánh giá chủ quan hoặc dữ liệu chưa đầy đủ. Điều đó có thể dẫn đến tình trạng người kinh doanh có doanh thu thấp nhưng vẫn phải nộp mức thuế cao hoặc ngược lại. Không ít ý kiến cho rằng cơ chế thuế khoán thiếu minh bạch, khó bảo đảm công bằng giữa các hộ kinh doanh và tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tiêu cực trong quá trình xác định nghĩa vụ thuế.

Định hướng mới sẽ đưa hộ kinh doanh từng bước tiếp cận cơ chế kê khai doanh thu thực tế, kết hợp với hóa đơn điện tử và cơ sở dữ liệu số do cơ quan thuế quản lý. Đây là bước tiến quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa hệ thống thuế Việt Nam. Khi dữ liệu trở thành nền tảng của hoạt động quản lý, việc xác định nghĩa vụ thuế sẽ khách quan và minh bạch hơn. Người kinh doanh được bảo vệ trước những rủi ro phát sinh từ việc xác định doanh thu theo phương pháp ước tính, đồng thời cơ quan quản lý cũng nâng cao hiệu quả kiểm soát nguồn thu ngân sách. Sự chuyển đổi này phản ánh xu hướng quản trị hiện đại, trong đó công nghệ số đóng vai trò trung tâm trong việc xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng.

4. Nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài thay vì tối đa hóa nguồn thu trước mắt

Trong khoa học tài chính công hiện đại, một hệ thống thuế hiệu quả không phải là hệ thống thu được nhiều nhất trong ngắn hạn mà là hệ thống tạo điều kiện để nền kinh tế phát triển và mở rộng cơ sở thuế trong dài hạn. Từ góc độ đó, việc nâng ngưỡng miễn thuế có thể khiến ngân sách giảm thu trong giai đoạn đầu, nhưng lại mang đến những lợi ích lớn hơn về lâu dài. Khi chi phí tuân thủ giảm xuống, các hộ kinh doanh sẽ có thêm nguồn lực để đầu tư và mở rộng hoạt động. Nhiều hộ có thể phát triển thành doanh nghiệp nhỏ và vừa, tạo thêm việc làm và đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế.

Mặt khác, môi trường kinh doanh thuận lợi cũng góp phần giảm tình trạng kinh doanh không đăng ký hoặc khai báo không đầy đủ. Điều này giúp mở rộng khu vực kinh tế chính thức và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các quốc gia thành công thường lựa chọn cách tiếp cận "nuôi dưỡng nguồn thu" thay vì đặt nặng mục tiêu thu ngân sách trong ngắn hạn. Một doanh nghiệp khỏe mạnh, phát triển ổn định trong nhiều năm sẽ mang lại nguồn thu lớn hơn rất nhiều so với việc áp dụng các nghĩa vụ tài chính quá nặng ngay từ giai đoạn đầu hoạt động. Vì vậy, cải cách lần này phản ánh sự thay đổi trong tư duy quản trị quốc gia, đặt mục tiêu phát triển kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh lên hàng đầu.

5. Thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp

Một trong những mục tiêu quan trọng của cải cách thuế là tạo động lực cho quá trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp. Hiện nay, Việt Nam có hàng triệu hộ kinh doanh đang hoạt động nhưng chỉ một tỷ lệ nhỏ thực hiện chuyển đổi thành doanh nghiệp. Nguyên nhân không chỉ xuất phát từ chi phí tài chính mà còn liên quan đến thủ tục hành chính, nghĩa vụ báo cáo và các yêu cầu pháp lý khác.

Khi được hỗ trợ thông qua cơ chế miễn thuế hợp lý và hệ thống quản lý minh bạch hơn, các hộ kinh doanh sẽ có điều kiện chuẩn bị tốt hơn cho quá trình mở rộng quy mô. Việc áp dụng hóa đơn điện tử, quản trị doanh thu bằng dữ liệu số và thực hiện kê khai minh bạch sẽ giúp hộ kinh doanh từng bước làm quen với mô hình vận hành của doanh nghiệp hiện đại.

Đây là bước đệm quan trọng để hình thành lực lượng doanh nghiệp mới trong tương lai. Không chỉ giúp tăng số lượng doanh nghiệp, quá trình này còn góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế thông qua việc thúc đẩy năng suất lao động, khả năng tiếp cận tín dụng và năng lực hội nhập của khu vực kinh tế tư nhân.

6. Kết luận

Nhìn rộng hơn, việc nâng ngưỡng miễn thuế hộ kinh doanh lên 1 tỷ đồng không phải là một chính sách đơn lẻ mà là một phần trong quá trình cải cách thể chế kinh tế đang diễn ra tại Việt Nam. Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng trưởng nhanh mà còn phải bảo đảm tăng trưởng bền vững, bao trùm và dựa trên nền tảng quản trị hiện đại.

Muốn đạt được mục tiêu đó, Nhà nước cần xây dựng môi trường kinh doanh thân thiện, minh bạch và tạo động lực cho người dân tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh chính thức. Chính sách thuế vì thế phải đóng vai trò là công cụ thúc đẩy phát triển thay vì trở thành rào cản đối với sinh kế và sáng tạo kinh doanh. Việc nâng ngưỡng miễn thuế, xóa bỏ cơ chế thuế khoán, tăng cường ứng dụng công nghệ số và hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi mô hình hoạt động cho thấy một hướng tiếp cận mới trong quản lý kinh tế. Đó là cách tiếp cận đặt người dân và doanh nghiệp vào vị trí trung tâm của quá trình cải cách.

Nếu được triển khai đồng bộ và hiệu quả, chính sách này không chỉ giúp hàng triệu hộ kinh doanh giảm gánh nặng tài chính mà còn góp phần xây dựng một nền kinh tế chính thức lớn mạnh hơn, minh bạch hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn trước những biến động của thị trường. Đây cũng chính là nền tảng để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao trong những thập niên tới.

Nguồn: Nâng ngưỡng miễn thuế – Mở lối cho kinh tế hộ phát triển bền vững - https://phapluatphattrien.vn/nang-nguong-mien-thue-mo-loi-cho-kinh-te-ho-phat-trien-ben-vung-d5916.html

Thông tin khác