Tác động đáng chú ý của Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi)
Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế, việc sửa đổi Luật Luật sư đang nhận được sự quan tâm đặc biệt từ giới luật gia, các tổ chức hành nghề luật sư và cộng đồng doanh nghiệp. Sau gần hai thập kỷ thi hành, Luật Luật sư hiện hành đã góp phần quan trọng vào việc hình thành và phát triển đội ngũ luật sư Việt Nam. Tuy nhiên, thực tiễn hành nghề trong giai đoạn mới đã đặt ra nhiều yêu cầu cần được điều chỉnh để phù hợp với xu thế phát triển của nền kinh tế số, quá trình hội nhập quốc tế cũng như nhu cầu ngày càng cao về dịch vụ pháp lý chất lượng.
1. Sự cần thiết phải sửa đổi Luật Luật sư
Luật Luật sư được Quốc hội thông qua năm 2006 và đã được sửa đổi, bổ sung vào năm 2012. Trong thời gian qua, số lượng luật sư tại Việt Nam không ngừng gia tăng, các tổ chức hành nghề luật sư phát triển mạnh mẽ cả về quy mô lẫn phạm vi hoạt động. Tính đến ngày 30/9/2025, cả nước đã có hơn 21.217 luật sư hoạt động trong hơn 6.300 tổ chức hành nghề luật sư (tăng khoảng 17.000 luật sư so với năm 2006) đã dần đáp ứng nhu cầu dịch vụ pháp lý ngày càng cao của cá nhân, tổ chức. Một số tổ chức hành nghề luật sư bước đầu phát huy được thế mạnh, xây dựng được thương hiệu của mình, tạo được sự tín nhiệm trên thị trường dịch vụ pháp lý trong khu vực và quốc tế.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy một số hạn chế như: Chất lượng đội ngũ luật sư chưa đồng đều; Năng lực hành nghề của một bộ phận luật sư còn hạn chế; Cơ chế quản lý và giám sát hoạt động hành nghề chưa thực sự hiệu quả; Một số quy định không còn phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới; Vai trò của luật sư trong hoạt động tư vấn chính sách, giải quyết tranh chấp quốc tế và hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập quốc tế vẫn chưa được phát huy đầy đủ.
Chính vì vậy, việc sửa đổi Luật Luật sư được xem là một bước đi cần thiết nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động hành nghề luật sư trong giai đoạn mới.
2. Các chính sách được đưa ra
Theo Tờ trình dự thảo, Luật Luật sư (sửa đổi) tập trung vào 03 nhóm chính sách lớn. Trong đó,
Chính sách 1: Xây dựng đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn; hoàn thiện cơ chế bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động hành nghề của luật sư.
- Bổ sung tiêu chuẩn có “bản lĩnh chính trị vững vàng” vào tiêu chuẩn luật sư và giao Chính phủ quy định chi tiết về tiêu chuẩn “Tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, có bản lĩnh chính trị, có phẩm chất đạo đức tốt”;
- Sửa đổi quy trình trở thành luật sư từ khâu gia nhập Đoàn Luật sư, tập sự hành nghề, tổ chức kỳ thi luật sư quốc gia; bỏ quy định về miễn đào tạo nghề luật sư;
- Rà soát các đối tượng được miễn, giảm thời gian tập sự hành nghề luật sư và quy định các đối tượng này phải tham dự khóa đào tạo nghề luật sư 06 tháng để bảo đảm đồng bộ, thống nhất về chính sách trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp.
- Quy định về kỳ thi cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư: thành lập Hội đồng thi luật sư với sự tham gia của Bộ Tư pháp, Liên đoàn Luật sư Việt Nam, cơ quan tiến hành tố tụng, cơ sở đào tạo nghề luật sư; rà soát bổ sung các quyền, nghĩa vụ của luật sư; quy định viên chức làm việc trong cơ sở đào tạo về pháp luật có thể trở thành luật sư khi bảo đảm một số điều kiện nhất định.
Chính sách 2: Phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy tổ chức hành nghề luật sư hoạt động chuyên nghiệp, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, hội nhập quốc tế và chủ trương phát triển kinh tế tư nhân.
- Làm rõ khái niệm và phạm vi hoạt động của luật sư, dịch vụ pháp lý và trợ giúp pháp lý.
- Mở rộng quyền tham gia tư vấn chính sách, dự án và tranh chấp quốc tế của luật sư.
- Đơn giản hóa thủ tục thành lập, hoạt động của tổ chức hành nghề luật sư trong và ngoài nước.
- Thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao quản trị và đào tạo trong các tổ chức hành nghề luật sư.Hoàn thiện quy định về hoạt động của luật sư nước ngoài tại Việt Nam theo hướng phù hợp với thông lệ quốc tế.
Chính sách 3: Đổi mới quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư theo hướng hiệu lực, hiệu quả, thực hiện phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số; nâng cao năng lực, trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư.
- Đổi mới cơ chế quản lý nhà nước theo hướng phân cấp, phân quyền, xây dựng và kết nối cơ sở dữ liệu luật sư, đồng thời tăng cường trách nhiệm của các cơ quan trong việc bảo đảm quyền hành nghề của luật sư.
- Nâng cao vai trò tự quản của Liên đoàn Luật sư Việt Nam và các Đoàn Luật sư thông qua việc tăng cường trách nhiệm đào tạo, hỗ trợ chuyển đổi số, phát triển nghề nghiệp và giải quyết các vấn đề nội bộ của giới luật sư.
- Đơn giản hóa thủ tục hành chính, giao nhiều thẩm quyền hơn cho địa phương và các tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.
- Thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động luật sư thông qua xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử, chia sẻ dữ liệu, ký kết hợp đồng dịch vụ pháp lý trực tuyến và ứng dụng công nghệ trong cung cấp dịch vụ pháp lý.
3. Tác động đối với doanh nghiệp
Đối với doanh nghiệp, những thay đổi được đề xuất trong Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực trong quá trình hoạt động và phát triển.
Thứ nhất, việc nâng cao tiêu chuẩn đào tạo, tập sự và trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư sẽ góp phần cải thiện chất lượng dịch vụ pháp lý trên thị trường, giúp doanh nghiệp tiếp cận đội ngũ luật sư có trình độ chuyên môn cao hơn và khả năng tư vấn hiệu quả hơn.
Thứ hai, các quy định thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động luật sư có thể giúp doanh nghiệp sử dụng dịch vụ pháp lý thuận tiện hơn thông qua các hình thức tư vấn trực tuyến, ký kết hợp đồng điện tử và trao đổi thông tin trên nền tảng số, từ đó tiết kiệm thời gian và chi phí trong quá trình làm việc.
Thứ ba, sự phát triển của thị trường dịch vụ pháp lý cùng với việc mở rộng cơ hội hành nghề cho các luật sư và tổ chức hành nghề luật sư sẽ tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh hơn, giúp doanh nghiệp có thêm nhiều lựa chọn phù hợp với nhu cầu và quy mô hoạt động của mình.
Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, sự phát triển của đội ngũ luật sư có chuyên môn về đầu tư, thương mại quốc tế và các giao dịch xuyên biên giới sẽ góp phần hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng tốt hơn các yêu cầu pháp lý trong quá trình đầu tư và kinh doanh tại Việt Nam.
4. Xu hướng phát triển của nghề luật sư trong tương lai
- Chuyên môn hóa theo từng lĩnh vực.
- Tăng cường ứng dụng công nghệ.
- Mở rộng dịch vụ tư vấn doanh nghiệp.
- Phát triển dịch vụ pháp lý xuyên biên giới.
- Nâng cao tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp.
- Tăng cường đào tạo liên tục.
Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) không chỉ tập trung giải quyết những bất cập của pháp luật hiện hành mà còn cho thấy định hướng phát triển dài hạn của nghề luật sư tại Việt Nam. Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng hội nhập sâu rộng, nhu cầu sử dụng dịch vụ pháp lý của doanh nghiệp và người dân cũng trở nên đa dạng và chuyên sâu hơn. Điều này đòi hỏi đội ngũ luật sư không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng hành nghề và khả năng thích ứng với các thay đổi của thị trường.
Một trong những xu hướng nổi bật là sự chuyên môn hóa trong hoạt động hành nghề luật sư. Thay vì cung cấp dịch vụ pháp lý trên nhiều lĩnh vực khác nhau, các luật sư và tổ chức hành nghề luật sư sẽ có xu hướng tập trung vào những lĩnh vực chuyên sâu như đầu tư nước ngoài, mua bán và sáp nhập doanh nghiệp, sở hữu trí tuệ, thương mại quốc tế, trọng tài thương mại, dữ liệu cá nhân hay trí tuệ nhân tạo. Việc chuyên môn hóa giúp nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý và đáp ứng tốt hơn yêu cầu ngày càng phức tạp của khách hàng.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số được dự báo sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự thay đổi của nghề luật sư trong những năm tới. Việc ứng dụng công nghệ vào quản lý hồ sơ, ký kết hợp đồng điện tử, tư vấn trực tuyến và xây dựng cơ sở dữ liệu pháp lý không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ pháp lý. Đây cũng là một trong những nội dung được dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) đặc biệt quan tâm.
Ngoài ra, cùng với quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, dịch vụ pháp lý xuyên biên giới được dự báo sẽ phát triển mạnh mẽ. Điều này mở ra nhiều cơ hội cho các luật sư Việt Nam tham gia tư vấn cho các dự án đầu tư nước ngoài, giải quyết tranh chấp quốc tế và hỗ trợ doanh nghiệp trong các giao dịch thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, để tận dụng được những cơ hội này, luật sư cần không ngừng nâng cao trình độ ngoại ngữ, kiến thức pháp luật quốc tế và kỹ năng hành nghề theo chuẩn mực quốc tế.
Có thể thấy, trong tương lai, vai trò của luật sư sẽ không chỉ dừng lại ở việc giải quyết tranh chấp hay tham gia tố tụng mà còn trở thành đối tác pháp lý chiến lược của doanh nghiệp trong hoạt động quản trị rủi ro, xây dựng hệ thống tuân thủ và hoạch định chiến lược phát triển bền vững. Đây cũng là định hướng phù hợp với mục tiêu xây dựng đội ngũ luật sư chuyên nghiệp, hiện đại và hội nhập mà Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) đang hướng tới.
5. Kết luận
Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật về nghề luật sư tại Việt Nam. Những nội dung sửa đổi hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư, hoàn thiện cơ chế quản lý, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển thị trường dịch vụ pháp lý theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch và hiện đại hơn.
Mặc dù vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến và hoàn thiện, dự thảo được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho sự phát triển của nghề luật sư trong giai đoạn mới, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý phục vụ người dân, doanh nghiệp và quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam.
Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc bài viết này. Hy vọng bài viết đã mang đến những thông tin hữu ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều kiến thức pháp lý và thông tin doanh nghiệp mới nhất.
Nguồn: Tổng hợp nội dung đề xuất sửa đổi bổ sung tại dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) - https://thuvienphapluat.vn/chinh-sach-phap-luat-moi/vn/ho-tro-phap-luat/chinh-sach-moi/113085/tong-hop-noi-dung-de-xuat-sua-doi-bo-sung-tai-du-thao-luat-luat-su-sua-doi
