Trường hợp nào người lao động bị khấu trừ thuế TNCN 10%?

Trong quá trình làm việc, người lao động có thể nhận được nhiều khoản thu nhập khác nhau như tiền lương, tiền công, tiền thù lao, tiền làm thêm hoặc thu nhập từ các công việc mang tính chất thời vụ. Tuy nhiên, không phải tất cả các khoản thu nhập này đều được áp dụng cùng một phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Tùy thuộc vào loại hợp đồng lao động, tình trạng cư trú và mức thu nhập được chi trả, doanh nghiệp có thể phải thực hiện khấu trừ thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần hoặc theo tỷ lệ cố định 10%.
khấu trừ thuế TNCN 10%

1. Khấu trừ thuế TNCN 10% là gì?

Khấu trừ thuế TNCN là việc tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập thực hiện tính và giữ lại một khoản tiền thuế từ thu nhập của người nhận trước khi thanh toán phần thu nhập còn lại. Số thuế đã khấu trừ sau đó được kê khai và nộp vào ngân sách nhà nước theo quy định.
Khấu trừ thuế TNCN 10% là phương pháp khấu trừ theo tỷ lệ cố định, trong đó tổ chức hoặc cá nhân chi trả thu nhập giữ lại 10% trên khoản thu nhập thuộc diện khấu trừ trước khi thanh toán cho người nhận.
Ví dụ, một cá nhân thực hiện công việc thiết kế đồ họa theo hợp đồng dịch vụ ngắn hạn và được doanh nghiệp chi trả 10.000.000 đồng. Nếu khoản thu nhập này thuộc diện phải khấu trừ thuế TNCN 10%, doanh nghiệp sẽ giữ lại 1.000.000 đồng để kê khai, nộp thuế.

Số tiền cá nhân thực nhận là 9.000.000 đồng.
Điều cần lưu ý là khấu trừ 10% không đồng nghĩa với việc cá nhân chắc chắn phải chịu mức thuế cuối cùng là 10%. Đây là tỷ lệ khấu trừ tại thời điểm chi trả thu nhập. Nghĩa vụ thuế thực tế còn phụ thuộc vào tổng thu nhập chịu thuế trong năm, các khoản giảm trừ và phương pháp quyết toán thuế áp dụng cho từng cá nhân.
Theo quy định tại Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, phương pháp khấu trừ 10% được áp dụng đối với một nhóm đối tượng cụ thể, thay vì áp dụng chung cho tất cả người lao động. Do đó, để xác định có phải khấu trừ thuế hay không, doanh nghiệp cần xem xét đồng thời tình trạng cư trú, loại hợp đồng và mức thu nhập được chi trả.

2. Những trường hợp người lao động bị khấu trừ thuế TNCN 10%

Căn cứ khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân chi trả tiền lương, tiền công, tiền thù lao và các khoản chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng phải thực hiện khấu trừ thuế TNCN theo tỷ lệ 10% nếu mức chi trả thu nhập từ 5 triệu đồng/lần trở lên.
Như vậy, có thể xác định ba yếu tố quan trọng để áp dụng quy định này: người nhận thu nhập là cá nhân cư trú, quan hệ lao động không có hợp đồng hoặc có hợp đồng lao động dưới 03 tháng và khoản chi trả đạt ngưỡng theo quy định.

Trường hợp 1: Người lao động không ký hợp đồng lao động

Đây là trường hợp phổ biến trong hoạt động thuê nhân công thời vụ, cộng tác viên hoặc thuê cá nhân thực hiện những công việc không thường xuyên.
Doanh nghiệp có thể thuê một cá nhân thực hiện công việc trong thời gian ngắn mà không ký hợp đồng lao động, chẳng hạn như thuê nhân viên hỗ trợ sự kiện, người nhập liệu, người dịch thuật, người thiết kế hoặc cộng tác viên thực hiện một số công việc theo yêu cầu.
Nếu cá nhân nhận thu nhập thuộc đối tượng cư trú tại Việt Nam và khoản chi trả đạt từ 5 triệu đồng/lần trở lên, doanh nghiệp phải khấu trừ 10% thuế TNCN trước khi thanh toán.

Ví dụ, doanh nghiệp thuê một cộng tác viên thực hiện công việc biên dịch tài liệu và thỏa thuận trả thù lao 8.000.000 đồng sau khi hoàn thành công việc. Nếu đáp ứng các điều kiện nêu trên, doanh nghiệp phải khấu trừ 800.000 đồng tiền thuế TNCN. Cá nhân nhận được 7.200.000 đồng sau khi khấu trừ.
Quy định này không chỉ áp dụng với khoản thu nhập được gọi là tiền lương hoặc tiền công. Các khoản tiền thù lao và khoản chi khác có bản chất là thu nhập từ tiền lương, tiền công thuộc phạm vi quy định cũng cần được xem xét để thực hiện khấu trừ.

Trường hợp 2: Người lao động ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng

Người lao động ký hợp đồng lao động có thời hạn dưới 03 tháng cũng thuộc đối tượng áp dụng phương pháp khấu trừ 10% nếu mức chi trả thu nhập đạt ngưỡng quy định.
Chẳng hạn, doanh nghiệp ký hợp đồng lao động thời hạn 02 tháng với một nhân viên hỗ trợ kiểm kê hàng hóa. Mức lương được thỏa thuận là 7.000.000 đồng/tháng. Khi chi trả khoản thu nhập này, doanh nghiệp phải khấu trừ 10% thuế TNCN, tương ứng 700.000 đồng, nếu cá nhân đáp ứng điều kiện về cư trú và không thuộc trường hợp được tạm thời không khấu trừ theo cam kết hợp lệ.

Một điểm cần chú ý là thời hạn hợp đồng được sử dụng để xác định phương pháp khấu trừ thuế. Người lao động ký hợp đồng dưới 03 tháng không mặc nhiên được áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần chỉ vì công việc được thực hiện thường xuyên trong khoảng thời gian đó.
Ngược lại, đối với cá nhân cư trú ký hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên, doanh nghiệp thực hiện khấu trừ thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần, kể cả trường hợp người lao động ký hợp đồng từ 03 tháng trở lên tại nhiều nơi.

Trường hợp 3: Người lao động đã chấm dứt hợp đồng nhưng vẫn được nhận thu nhập (nghỉ việc trước ngày chi lương)

Một điểm đáng chú ý trong quy định mới là phạm vi khấu trừ 10% được nêu rõ đối với cả trường hợp tổ chức, cá nhân chi trả tiền lương hoặc thu nhập khác cho người lao động đã chấm dứt hợp đồng lao động.
Trên thực tế, sau khi nghỉ việc, người lao động vẫn có thể được doanh nghiệp thanh toán những khoản thu nhập phát sinh từ quan hệ lao động trước đó. Ví dụ như tiền lương còn lại, tiền thưởng, khoản thanh toán bổ sung hoặc các khoản thu nhập khác.
Nếu khoản thu nhập được chi trả sau khi người lao động đã chấm dứt hợp đồng và thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp phải xem xét thực hiện khấu trừ 10% khi mức chi trả đạt từ 5 triệu đồng/lần trở lên.

Ví dụ, một nhân viên đã nghỉ việc và được doanh nghiệp thanh toán khoản thu nhập bổ sung 12.000.000 đồng. Nếu khoản tiền này thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định nêu trên, doanh nghiệp phải khấu trừ 1.200.000 đồng trước khi thanh toán.
Điều này cho thấy việc người lao động đã nghỉ việc không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được miễn trách nhiệm khấu trừ thuế đối với những khoản thu nhập phát sinh hoặc được thanh toán sau thời điểm chấm dứt hợp đồng.
Tuy nhiên, cần phân biệt trường hợp này với khoản tiền lương được thanh toán muộn theo hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên. Không phải mọi khoản tiền trả sau khi nghỉ việc đều tự động chuyển sang phương pháp khấu trừ 10%. Doanh nghiệp cần xác định bản chất khoản chi trả và căn cứ pháp lý áp dụng cho từng trường hợp cụ thể.

3. Ngưỡng thu nhập và cách tính thuế TNCN 10%

Một trong những nội dung được nhiều người lao động quan tâm là mức thu nhập bao nhiêu thì bị khấu trừ thuế TNCN 10%. Để trả lời câu hỏi này, cần phân biệt quy định trước và sau ngày 01/07/2026.
Theo quy định trước đây tại điểm i khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC, tổ chức, cá nhân trả tiền công, tiền thù lao và các khoản chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng, nếu tổng mức trả thu nhập từ 2 triệu đồng/lần trở lên, phải khấu trừ thuế TNCN theo tỷ lệ 10%.
Tuy nhiên, từ ngày 01/07/2026, theo khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, ngưỡng thu nhập này đã được điều chỉnh lên 5 triệu đồng/lần.

Cụ thể, đối với khoản chi trả từ 5 triệu đồng/lần trở lên, tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập bắt buộc phải khấu trừ thuế TNCN theo tỷ lệ 10%, trừ trường hợp cá nhân đáp ứng điều kiện và có bản cam kết hợp lệ để tạm thời không bị khấu trừ.
Đối với khoản chi trả dưới 5 triệu đồng/lần, tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập được khấu trừ thuế theo tỷ lệ 10% khi cá nhân có yêu cầu. Như vậy, mức 5 triệu đồng là ngưỡng xác định trách nhiệm khấu trừ bắt buộc của bên chi trả, không phải mức thu nhập miễn thuế TNCN trong mọi trường hợp.
Về cách tính, số thuế TNCN bị khấu trừ được xác định theo công thức:

Thuế TNCN khấu trừ = Thu nhập thuộc diện khấu trừ × 10%

Ví dụ, doanh nghiệp thuê một cá nhân thực hiện công việc thời vụ và chi trả 15.000.000 đồng cho một lần hoàn thành công việc. Khoản thu nhập này thuộc diện áp dụng phương pháp khấu trừ 10% và cá nhân không có cam kết hợp lệ.
Số thuế TNCN phải khấu trừ là:
15.000.000 × 10% = 1.500.000 đồng.
Số tiền thực nhận của cá nhân là:
15.000.000 - 1.500.000 = 13.500.000 đồng.
Cần lưu ý rằng tỷ lệ 10% được tính trên khoản thu nhập trước khi trả cho cá nhân, không phải trên số tiền sau khi đã trừ thuế.

Doanh nghiệp cũng cần xác định chính xác khoản thu nhập thuộc diện chịu thuế, thay vì mặc nhiên lấy toàn bộ số tiền thanh toán trong mọi trường hợp làm căn cứ khấu trừ.
Ngoài ra, ngưỡng 5 triệu đồng được xác định theo từng lần chi trả, không phải tổng thu nhập cộng dồn trong tháng hoặc trong năm. Vì vậy, việc một cá nhân có nhiều lần nhận thu nhập từ cùng một tổ chức cần được xem xét theo từng lần thanh toán thực tế và bản chất của các khoản chi trả.

4. Trường hợp được cam kết tạm thời không khấu trừ thuế TNCN 10%

Mặc dù thuộc đối tượng phải khấu trừ thuế TNCN 10%, người lao động vẫn có thể được tạm thời không khấu trừ nếu đáp ứng điều kiện làm cam kết theo quy định tại khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.
Theo đó, cá nhân chỉ có thu nhập thuộc đối tượng phải khấu trừ thuế theo tỷ lệ 10% nhưng ước tính tổng mức thu nhập chịu thuế sau khi giảm trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế có thể lập cam kết gửi tổ chức, cá nhân trả thu nhập. Căn cứ vào bản cam kết này, bên chi trả được tạm thời không khấu trừ thuế TNCN khi thanh toán.
Điểm quan trọng là việc làm cam kết không chỉ căn cứ vào mức thu nhập của một lần nhận tiền. Cá nhân cần xem xét tổng thu nhập chịu thuế dự kiến trong năm và các khoản giảm trừ được áp dụng để xác định có phát sinh nghĩa vụ thuế hay không.
Ví dụ, một cá nhân làm công việc cộng tác viên và chỉ có nguồn thu nhập thuộc diện khấu trừ 10%. Tổng thu nhập chịu thuế dự kiến trong năm sau khi xem xét các khoản giảm trừ vẫn chưa đến ngưỡng phải nộp thuế. Nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện và lập cam kết hợp lệ, cá nhân có thể đề nghị doanh nghiệp tạm thời không khấu trừ 10% khi chi trả thu nhập.

Ngược lại, nếu cá nhân có thêm nguồn thu nhập từ tiền lương, tiền công tại một doanh nghiệp khác hoặc các nguồn thu nhập liên quan khiến tổng thu nhập sau giảm trừ phát sinh nghĩa vụ thuế, việc cam kết không khấu trừ có thể không còn phù hợp.
Cá nhân cần đặc biệt thận trọng khi kê khai thông tin trong bản cam kết. Theo quy định, người lập cam kết phải chịu trách nhiệm về nội dung đã kê khai. Nếu cơ quan thuế phát hiện hành vi gian lận, cá nhân có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý thuế và các quy định pháp luật có liên quan.
Về phía doanh nghiệp, việc nhận được bản cam kết hợp lệ là căn cứ để tạm thời không khấu trừ thuế. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải tổng hợp danh sách và thu nhập của những cá nhân chưa đến mức khấu trừ thuế theo mẫu quy định và nộp cho cơ quan thuế khi kết thúc năm tính thuế.
Cần phân biệt việc tạm thời không khấu trừ thuế với việc được miễn thuế. Bản cam kết chỉ là căn cứ để bên chi trả chưa giữ lại khoản thuế 10% tại thời điểm thanh toán. Cá nhân vẫn có trách nhiệm xác định và thực hiện nghĩa vụ quyết toán thuế nếu phát sinh theo quy định.

5. Một số lưu ý quan trọng đối với người lao động và doanh nghiệp

Để thực hiện đúng quy định về khấu trừ thuế TNCN 10%, cả người lao động và doanh nghiệp cần chú ý một số vấn đề trong quá trình xác định thu nhập, tính thuế và quyết toán thuế.
Trước hết, cần xác định đúng tình trạng cư trú của người nhận thu nhập. Quy định khấu trừ 10% tại khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP áp dụng đối với cá nhân cư trú. Không nên mặc nhiên áp dụng cùng phương pháp khấu trừ cho cá nhân không cư trú, bởi nhóm đối tượng này có quy định tính thuế riêng.
Tiếp theo, doanh nghiệp cần kiểm tra loại hợp đồng và thời hạn hợp đồng trước khi xác định phương pháp khấu trừ. Đối với cá nhân cư trú ký hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên, phương pháp khấu trừ thông thường là biểu thuế lũy tiến từng phần. Trong khi đó, cá nhân không ký hợp đồng hoặc ký hợp đồng dưới 03 tháng thuộc nhóm có thể áp dụng tỷ lệ khấu trừ 10% khi đáp ứng điều kiện về mức chi trả.
Một vấn đề khác là cần phân biệt khấu trừ thuế tại nguồn với nghĩa vụ thuế cuối cùng của cá nhân. Việc doanh nghiệp đã khấu trừ 10% không có nghĩa là cá nhân đã hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ thuế trong năm.

Khi thực hiện quyết toán, thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được tổng hợp và xác định theo biểu thuế lũy tiến từng phần cùng các khoản giảm trừ được pháp luật cho phép.
Theo Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15, biểu thuế lũy tiến từng phần đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú gồm 5 bậc thuế, với mức thuế suất từ 5% đến 35%. Vì vậy, số thuế thực tế phải nộp có thể thấp hơn, bằng hoặc cao hơn số thuế đã bị khấu trừ trong năm. Tùy trường hợp, cá nhân có thể phát sinh số thuế được hoàn hoặc phải nộp bổ sung khi quyết toán.
Ngoài ra, người lao động nên chủ động lưu giữ chứng từ khấu trừ thuế TNCN và thông tin về các khoản thu nhập đã nhận trong năm. Đây là cơ sở quan trọng để kiểm tra số thuế đã bị khấu trừ, tổng hợp thu nhập từ nhiều nguồn và thực hiện quyết toán thuế khi cần thiết.
Đối với doanh nghiệp, việc cập nhật ngưỡng khấu trừ mới từ 2 triệu đồng/lần lên 5 triệu đồng/lần có ý nghĩa quan trọng trong quá trình tính lương và thanh toán thù lao. Nếu tiếp tục sử dụng quy trình tính thuế theo ngưỡng cũ sau ngày 01/07/2026, doanh nghiệp có thể thực hiện khấu trừ không đúng quy định, ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động và công tác kê khai thuế.

Kết luận

Khấu trừ thuế TNCN 10% là phương pháp áp dụng đối với một số khoản thu nhập từ tiền lương, tiền công, tiền thù lao và các khoản chi khác trả cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng. Theo quy định mới tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP, ngưỡng chi trả phải khấu trừ bắt buộc đã được điều chỉnh lên 5 triệu đồng/lần kể từ ngày 01/07/2026.

Việc hiểu rõ đối tượng áp dụng, ngưỡng thu nhập và điều kiện làm cam kết không khấu trừ sẽ giúp người lao động chủ động bảo vệ quyền lợi của mình, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện đúng trách nhiệm khấu trừ và kê khai thuế. Đặc biệt, cần ghi nhớ rằng tỷ lệ khấu trừ 10% chỉ là khoản thuế tạm giữ tại nguồn, không mặc nhiên là mức thuế cuối cùng mà cá nhân phải chịu sau khi quyết toán.
Nguồn: Nghị định số 253/2026/NĐ-CP

Thông tin khác

Next Post Previous Post