Kiểm soát chất lượng kiểm toán quốc tế: Từ ISQC 1 đến ISQM 1, ISQM 2

2. ISQM 1 – Bước tiến mới trong quản lý chất lượng kiểm toán

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường và khắc phục những hạn chế của ISQC 1, Ủy ban Chuẩn mực Kiểm toán và Đảm bảo Quốc tế (IAASB) đã ban hành bộ chuẩn mực mới gồm ISQM 1 và ISQM 2, có hiệu lực từ ngày 15/12/2022.
ISQM 1 (International Standard on Quality Management 1) đánh dấu sự chuyển đổi từ tư duy "kiểm soát chất lượng" sang "quản lý chất lượng". Chuẩn mực này yêu cầu các doanh nghiệp kiểm toán:
- Thiết lập hệ thống quản lý chất lượng dựa trên đánh giá rủi ro, giúp nhận diện và ưu tiên xử lý các rủi ro có ảnh hưởng lớn đến chất lượng kiểm toán.
- Xác định các mục tiêu chất lượng cụ thể, rõ ràng và phù hợp với đặc thù hoạt động của từng doanh nghiệp.
- Thiết kế và thực hiện các biện pháp kiểm soát phù hợp nhằm giảm thiểu rủi ro và đảm bảo chất lượng dịch vụ.
- Giám sát liên tục và đánh giá định kỳ hiệu quả hệ thống quản lý chất lượng để kịp thời phát hiện các điểm yếu và cải tiến.
- Phản hồi và cải tiến dựa trên các phát hiện từ giám sát hoặc khiếu nại, tạo vòng lặp hoàn thiện liên tục cho hệ thống quản lý chất lượng.
Điểm nổi bật của ISQM 1 là tính linh hoạt và khả năng thích ứng với quy mô, độ phức tạp và môi trường hoạt động của từng doanh nghiệp kiểm toán, từ các công ty lớn đến các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

3. ISQM 2 – Tăng cường vai trò đánh giá chất lượng cuộc kiểm toán

ISQM 2 (Engagement Quality Reviews) là chuẩn mực bổ sung, quy định rõ ràng về trách nhiệm, năng lực và quy trình thực hiện đánh giá chất lượng cuộc kiểm toán. Đây là một lớp bảo vệ quan trọng nhằm đảm bảo rằng các cuộc kiểm toán có rủi ro cao được xem xét kỹ lưỡng trước khi phát hành báo cáo.
ISQM 2 yêu cầu người thực hiện đánh giá chất lượng phải:
- Độc lập với nhóm kiểm toán để đảm bảo tính khách quan trong đánh giá.
- Có đủ năng lực chuyên môn và kinh nghiệm để đưa ra đánh giá chính xác và toàn diện.
- Được chỉ định từ đầu cuộc kiểm toán để theo dõi và đánh giá xuyên suốt quá trình thực hiện.
Quy trình đánh giá chất lượng theo ISQM 2 bao gồm việc xem xét các tài liệu kiểm toán, trao đổi với nhóm kiểm toán và đưa ra nhận xét, khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng báo cáo cuối cùng.

Tác động đối với doanh nghiệp kiểm toán

Việc chuyển đổi từ ISQC 1 sang ISQM 1 và ISQM 2 không chỉ là thay đổi về mặt kỹ thuật mà còn là sự thay đổi về tư duy quản trị. Các doanh nghiệp kiểm toán, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMPs), cần:
- Đánh giá lại toàn bộ hệ thống kiểm soát chất lượng hiện tại để nhận diện các điểm cần cải thiện.
- Thiết kế hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với quy mô, mức độ rủi ro và đặc thù hoạt động của doanh nghiệp.
- Đào tạo nhân sự về tư duy quản lý chất lượng mới, nâng cao nhận thức và kỹ năng thực hiện.
- Ứng dụng công nghệ hiện đại như phần mềm quản lý chất lượng, phân tích dữ liệu để giám sát và cải tiến liên tục.
Việc thực hiện các bước này giúp doanh nghiệp kiểm toán nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm thiểu sai sót và tăng cường niềm tin từ khách hàng.

Lợi ích của việc áp dụng ISQM 1

Việc triển khai ISQM 1 mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp kiểm toán, bao gồm:
- Nâng cao chất lượng và độ tin cậy của dịch vụ kiểm toán, giúp phát hiện sớm các rủi ro và sai sót.