Toàn cảnh và thách thức kế toán tại Việt Nam

ACC - Thủy Tiên - Intern

22 thg 1, 2026

Công ty Kế toán AGS Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực tư vấn và cung cấp dịch vụ Kế toán, Kiểm toán, Thuế, Tư vấn quản lý, chuyển đổi và tái cơ cấu doanh nghiệp.

Kế toán không chỉ là công cụ ghi chép tài chính mà còn là nền tảng để ra quyết định kinh doanh. Tại Việt Nam, hệ thống kế toán đang trong quá trình chuyển đổi mạnh mẽ nhằm tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về khung pháp lý, sự khác biệt giữa VAS và IFRS, quy trình tuân thủ, cũng như các thách thức và giải pháp trong thực tiễn kế toán tại Việt Nam.

Cung tìm hiểu với mình qua bài viết này nhé!

1. Khung pháp lý và chuẩn mực kế toán tại Việt Nam

Tại Việt Nam, Luật Kế toán 2015 (có hiệu lực từ 01/01/2017) là nền tảng pháp lý quan trọng nhất, quy định các nguyên tắc và yêu cầu áp dụng cho tất cả đơn vị kế toán. Theo đó, mọi doanh nghiệp đều phải ghi nhận giao dịch một cách đầy đủ, chính xác, trung thực và kịp thời.

Bộ Tài chính là cơ quan quản lý nhà nước cao nhất trong lĩnh vực kế toán. Hai đơn vị chính thuộc Bộ phụ trách xây dựng và giám sát chuẩn mực kế toán là:

Ban Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VASB)
Vụ Chế độ Kế toán và Kiểm toán (AASD)

Hiện tại, Việt Nam có khoảng 26 chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), phần lớn được xây dựng dựa trên các chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS) nhưng có điều chỉnh để phù hợp với điều kiện kinh tế, pháp lý và thực tiễn trong nước.

2. Phân biệt VAS và IFRS – Hướng tới chuyển đổi vào năm 2025

VAS

Ngôn ngữ: Tiếng Việt
Đơn vị tiền tệ: Việt Nam đồng (VND)
Hệ thống sổ kế toán và biểu mẫu do Bộ Tài chính ban hành.
Ghi nhận doanh thu và chi phí chủ yếu theo phương pháp giá gốc, ít sử dụng giá trị hợp lý như trong IFRS.

IFRS

Chuẩn mực kế toán quốc tế, sử dụng rộng rãi toàn cầu.
Cho phép ghi nhận tài sản và nợ phải trả theo giá trị thị trường, cung cấp thông tin tài chính sát với thực tế hơn.
Có quy định rõ ràng về các công cụ tài chính, hợp đồng thuê tài sản, tài sản vô hình…

Lộ trình chuyển đổi tại Việt Nam:

Từ năm 2022–2025: các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp FDI, công ty niêm yết có thể tự nguyện áp dụng IFRS.
Từ năm 2025 trở đi: việc áp dụng IFRS sẽ trở thành bắt buộc đối với các doanh nghiệp công lớn, công ty niêm yết và một số nhóm đối tượng khác. Các doanh nghiệp nhỏ có thể tiếp tục sử dụng VAS hoặc chuyển sang IFRS tùy khả năng.

Ví dụ thực tiễn: Theo VAS, các hợp đồng thuê tài sản dài hạn không được ghi nhận là tài sản và nợ như IFRS 16, dẫn đến việc thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính.

3. Quy trình kế toán và điều kiện tuân thủ tại Việt Nam

Lựa chọn chế độ kế toán:

Thông tư 133/2016: dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hệ thống kế toán đơn giản hơn.
Thông tư 200/2014: dành cho doanh nghiệp vừa và lớn, cung cấp hệ thống tài khoản kế toán chi tiết và linh hoạt.

Hóa đơn điện tử:

Tất cả doanh nghiệp phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã xác thực của cơ quan thuế.
Dữ liệu phải được cập nhật kịp thời lên hệ thống để đảm bảo khớp với doanh thu, thuế GTGT và tránh vi phạm hành chính.

Báo cáo tài chính và kiểm toán:

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) hoặc công ty quy mô lớn bắt buộc phải kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm.
Thời hạn nộp báo cáo kiểm toán là 90 ngày sau khi kết thúc năm tài chính.

4. Thách thức và thực tế khi làm kế toán tại Việt Nam

Ngôn ngữ và văn hóa báo cáo: báo cáo bằng tiếng Việt gây khó khăn cho nhà đầu tư hoặc quản lý nước ngoài.
Phụ thuộc vào Excel: nhiều doanh nghiệp vẫn chưa ứng dụng phần mềm kế toán chuyên nghiệp, dẫn đến sai sót và thiếu minh bạch.
Thiếu nhân sự chất lượng cao: không dễ để tuyển được kế toán có trình độ IFRS hoặc kinh nghiệm kiểm toán quốc tế.
Rủi ro gian lận hoặc sai sót: cần đề phòng cả từ bên ngoài lẫn từ các đối tác dịch vụ kế toán không uy tín.

5. Giải pháp và thực hành tốt

Sử dụng phần mềm kế toán chuyên nghiệp: các phần mềm như MISA, FAST, hoặc các giải pháp quốc tế như QuickBooks, Xero đã tích hợp chuẩn mực Việt Nam, giúp tự động hóa báo cáo và tránh sai sót thủ công.
Thuê dịch vụ kế toán uy tín: đặc biệt với doanh nghiệp FDI hoặc startup chưa có đội ngũ kế toán nội bộ mạnh.
Cập nhật thường xuyên các thay đổi pháp lý: luật kế toán, thuế, và các thông tư thường xuyên được điều chỉnh, cần theo sát để tránh vi phạm.
Kiểm toán nội bộ định kỳ: chủ động kiểm tra dữ liệu và quy trình kế toán sẽ giúp giảm thiểu sai sót trước khi bị kiểm toán hoặc thanh tra.

Kế toán tại Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ, hướng tới việc đồng bộ với thông lệ quốc tế thông qua IFRS vào năm 2025. Doanh nghiệp cần chủ động thích nghi bằng cách lựa chọn chế độ kế toán phù hợp, đầu tư vào phần mềm hiện đại, xây dựng đội ngũ chuyên môn vững vàng và luôn cập nhật các quy định pháp luật mới nhất.

Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.