Quyền dân sự là gì? Phân tích quyền dân sự theo Bộ luật Dân sự 2015

HCM DOANH INC

12 thg 4, 2026

Trong cuộc sống hàng ngày, bạn đang “sử dụng” quyền dân sự nhiều hơn bạn nghĩ — từ việc mua bán, ký hợp đồng, đến bảo vệ danh dự cá nhân.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn cá nhân và cả hộ kinh doanh chưa hiểu đầy đủ về quyền dân sự, dẫn đến:

Ký kết hợp đồng bất lợi;
Không biết cách bảo vệ quyền lợi khi bị xâm phạm;
Hoặc bỏ lỡ quyền hợp pháp của chính mình.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu sâu bản chất pháp lý của quyền dân sự theo Bộ luật Dân sự 2015, kèm phân tích, ví dụ thực tế và cách áp dụng.

I. Quyền dân sự là gì?

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015: Quyền dân sự là quyền của cá nhân, pháp nhân phát sinh từ quan hệ tài sản và quan hệ nhân thân, được pháp luật công nhận và bảo vệ.

“Quyền”: khả năng xử sự mà pháp luật cho phép;
“Dân sự”: thuộc các quan hệ đời sống thường ngày (không phải hình sự, hành chính).

Do đó, có thể hiểu: Quyền dân sự = quyền hợp pháp của bạn trong các quan hệ đời sống (tài sản + nhân thân)

Ví dụ thực tế:

Bạn mua nhà → quyền sở hữu tài sản;
Bạn ký hợp đồng → quyền và nghĩa vụ dân sự;
Bạn bị bôi nhọ → quyền bảo vệ danh dự.

II. Đặc điểm pháp lý cốt lõi của quyền dân sự

Hiểu đặc điểm giúp bạn áp dụng đúng trong thực tế:

Nguyên tắc bình đẳng

Mọi cá nhân, pháp nhân đều bình đẳng;
Không phụ thuộc địa vị, chức vụ.

Tự do, tự nguyện cam kết

Được quyền tự do thỏa thuận;
Nhưng không được trái pháp luật.
Ví dụ: Hai bên tự thỏa thuận giá thuê nhà, nhưng không được thỏa thuận trái luật (ví dụ: cho vay lãi nặng).

Tự chịu trách nhiệm

Ai vi phạm → người đó chịu trách nhiệm

Được pháp luật bảo vệ

Có thể yêu cầu:

Tòa án
Cơ quan có thẩm quyền

III. Quyền dân sự bao gồm những quyền nào?

Theo Bộ luật Dân sự 2015, quyền dân sự chia thành 2 nhóm lớn:

1. Quyền nhân thân (gắn với con người)

Là quyền không thể định giá bằng tiền và gắn liền với mỗi cá nhân. Bao gồm:

Quyền về họ tên;
Quyền thay đổi họ tên;
Quyền về hình ảnh;
Quyền bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín;
Quyền về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân;
Quyền xác định dân tộc, giới tính.

Đặc điểm quan trọng:

Không thể chuyển nhượng (trừ một số quyền đặc biệt)
Không thể bị tước bỏ trái luật

Ví dụ thực tế:

Bị đăng ảnh lên mạng không xin phép → vi phạm quyền hình ảnh
Bị nói xấu trên mạng → vi phạm danh dự, uy tín

2. Quyền tài sản

Là quyền có thể định giá bằng tiền. Bao gồm:

Quyền sở hữu tài sản;
Quyền sử dụng tài sản;
Quyền định đoạt tài sản;
Quyền thừa kế;
Quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ.

Ví dụ:

Mua bán nhà đất;
Cho thuê tài sản;
Cho vay tiền.

Lưu ý: Hầu hết tranh chấp ngoài đời đều liên quan đến quyền tài sản, nhưng quyền nhân thân lại là nhóm dễ bị xâm phạm nhất trên môi trường online

IV. Căn cứ xác lập quyền dân sự

Theo Bộ luật Dân sự, quyền dân sự phát sinh từ:

Hợp đồng: Mua bán, thuê, vay
Hành vi pháp lý đơn phương: Di chúc
Quyết định của cơ quan nhà nước: Công nhận quyền sở hữu
Kết quả lao động, sản xuất: Tạo ra tài sản hợp pháp
Chiếm hữu hợp pháp: Sử dụng tài sản theo quy định

Điểm quan trọng: Nếu không có căn cứ hợp pháp → quyền dân sự có thể không được công nhận

V. Bảo vệ quyền dân sự như thế nào?

Khi quyền bị xâm phạm, bạn có thể:

Tự bảo vệ: Yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm;
Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền: Kiện ra Tòa án hoặc Trọng tài;
Yêu cầu bồi thường thiệt hại. Bao gồm: Thiệt hại vật chất và thiệt hại tinh thần.

Ví dụ thực tế:

Bị đăng bài bôi nhọ → yêu cầu gỡ bài + xin lỗi + bồi thường
Bị vi phạm hợp đồng → yêu cầu bồi thường

VI. Ý nghĩa thực tiễn của quyền dân sự

Hiểu quyền dân sự giúp bạn:

Bảo vệ quyền lợi hợp pháp
Tránh rủi ro khi ký hợp đồng
Xử lý tranh chấp đúng luật
Tăng khả năng đàm phán trong kinh doanh

Đặc biệt quan trọng với:

Người đi làm
Hộ kinh doanh
Doanh nghiệp

VII. Một số hiểu lầm phổ biến về quyền dân sự

“Chỉ luật sư mới cần biết”
“Không kiện thì không cần quan tâm”
“Quyền nhỏ nên không quan trọng”

Thực tế: Quyền dân sự ảnh hưởng trực tiếp đến tiền bạc, tài sản và danh dự của bạn mỗi ngày.

Kết luận

Quyền dân sự theo Bộ luật Dân sự 2015 là:

Nền tảng của mọi giao dịch và quan hệ xã hội
Bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản
Được pháp luật bảo vệ khi bị xâm phạm

Hiểu đúng quyền dân sự không chỉ giúp bạn “biết luật”, mà còn giúp bạn:

Tránh rủi ro
Bảo vệ chính mình
Và chủ động trong mọi giao dịch

AGS xin chân thành cảm ơn Quý khách đã dành thời gian theo dõi bài viết! Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp Quý khách hiểu rõ hơn về quyền dân sự và biết cách bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình trong thực tế. Nếu Quý khách cần tư vấn chi tiết cho từng tình huống cụ thể, đừng ngần ngại liên hệ với AGS để được hỗ trợ kịp thời. Đừng quên theo dõi AGS để cập nhật thêm nhiều kiến thức pháp lý hữu ích và các hướng dẫn mới nhất!