Thuế thừa kế tại Việt Nam: Có nên áp dụng? Bài học thực tiễn từ Nhật Bản và Hàn Quốc

VII GIANG ACC

12 thg 4, 2026

Trong lộ trình cải cách hệ thống thuế đến năm 2030, Việt Nam đang đứng trước nhiều lựa chọn quan trọng nhằm hướng tới một nền tài chính công bằng và minh bạch hơn. Một trong những vấn đề bắt đầu được quan tâm là thuế thừa kế – loại thuế phổ biến ở nhiều quốc gia phát triển nhưng vẫn còn khá mới mẻ tại Việt Nam.
Liệu đây có phải là thời điểm phù hợp để áp dụng? Và Việt Nam có thể học được gì từ kinh nghiệm của các nước đi trước như Nhật Bản và Hàn Quốc?

1. Thuế thừa kế là gì và vì sao được quan tâm?

Thuế thừa kế (Inheritance Tax) là khoản thuế đánh vào giá trị tài sản mà một cá nhân nhận được từ người đã qua đời. Những tài sản này có thể bao gồm:

Bất động sản (nhà, đất)
Tiền gửi ngân hàng, cổ phiếu, trái phiếu
Phương tiện, trang sức
Thậm chí là tài sản số nếu xác định được giá trị

1. Thuế thừa kế là gì và vì sao được quan tâm?

Điểm khác biệt quan trọng là thuế thừa kế đánh vào phần tài sản mà từng người nhận, trong khi thuế di sản (Estate Tax) lại đánh vào tổng tài sản trước khi phân chia.
Trong bối cảnh khoảng cách giàu nghèo gia tăng và nhu cầu minh bạch tài sản ngày càng cao, thuế thừa kế được xem là một công cụ giúp:

Điều tiết tài sản lớn
Tăng nguồn thu ngân sách
Hạn chế tích tụ tài sản qua nhiều thế hệ

2. Việt Nam đang ở đâu với loại thuế này?

Hiện tại, Việt Nam chưa áp dụng thuế thừa kế độc lập. Tuy nhiên, một phần nội dung đã được điều chỉnh thông qua thuế thu nhập cá nhân (TNCN).
Cụ thể:

Mức thuế: 10% đối với thu nhập từ thừa kế, quà tặng
Áp dụng với: bất động sản, cổ phiếu, phần vốn góp, tài sản phải đăng ký quyền sở hữu

Tuy nhiên, phạm vi đánh thuế khá hạn chế do nhiều trường hợp được miễn, đặc biệt là trong gia đình trực hệ như:

Vợ chồng
Cha mẹ – con (kể cả nuôi)
Ông bà – cháu
Anh chị em ruột

Điều này khiến phần lớn các giao dịch thừa kế không chịu thuế, và do đó chưa thể đóng vai trò điều tiết tài sản như một hệ thống thuế thừa kế thực thụ.

3. Bài học từ Nhật Bản: Thuế cao nhưng minh bạch

Nhật Bản là một trong những quốc gia áp dụng thuế thừa kế từ rất sớm (từ năm 1950) và có mức thuế suất cao hàng đầu thế giới.
Cách tính thuế:

Tổng tài sản – mức miễn trừ
Mức miễn trừ: 30 triệu yên + 6 triệu yên/người thừa kế
Thuế suất lũy tiến: 10% – 55%

Tác động thực tế:

Góp phần tăng nguồn thu ngân sách đáng kể
Khuyến khích người dân chuyển tài sản sớm thông qua tặng cho hợp pháp
Giúp minh bạch dòng tiền và tài sản

Tuy nhiên, hệ thống này cũng bộc lộ hạn chế khi tạo áp lực cho những người sở hữu tài sản lớn (đặc biệt là bất động sản) nhưng không có dòng tiền tương ứng.

4. Hàn Quốc: Công bằng thuế và những tranh luận

Hàn Quốc nổi bật với các trường hợp thu thuế thừa kế quy mô lớn, đặc biệt trong các tập đoàn gia đình.
Một ví dụ điển hình là trường hợp của Lee Kun-hee – Chủ tịch tập đoàn Samsung. Sau khi ông qua đời vào năm 2020, gia đình phải nộp khoảng 11 nghìn tỷ won tiền thuế thừa kế, tương đương gần 50% giá trị di sản.
Kết quả mang lại:

Tăng nguồn thu ngân sách đáng kể
Tạo sự đồng thuận xã hội về tính công bằng
Thể hiện trách nhiệm của người giàu

Tuy vậy, cũng có nhiều tranh luận xoay quanh việc mức thuế cao có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì quyền kiểm soát doanh nghiệp gia đình.

5. Việt Nam có nên áp dụng thuế thừa kế?

Từ kinh nghiệm quốc tế, có thể thấy thuế thừa kế không đơn thuần là công cụ thu ngân sách, mà còn là chính sách điều tiết xã hội. Tuy nhiên, để áp dụng hiệu quả tại Việt Nam, cần cân nhắc một số yếu tố:

Thứ nhất, xây dựng nền tảng dữ liệu tài sản

Kết nối thông tin giữa đất đai, ngân hàng và chứng khoán
Đảm bảo minh bạch và tránh thất thu thuế

Thứ hai, thiết kế ngưỡng miễn trừ hợp lý

Chỉ nên áp dụng với tài sản lớn (ví dụ trên 10 tỷ đồng)
Tránh ảnh hưởng đến tầng lớp trung lưu

Thứ ba, truyền thông chính sách rõ ràng

Nhấn mạnh mục tiêu công bằng, không phải “đánh vào tình thân”
Tạo sự đồng thuận xã hội

Thuế thừa kế là một xu hướng tất yếu trong quá trình hoàn thiện hệ thống thuế hiện đại. Với Việt Nam, việc nghiên cứu và từng bước áp dụng là cần thiết, nhưng phải đi kèm với thiết kế chính sách hợp lý và lộ trình phù hợp.
Nếu làm tốt, đây không chỉ là công cụ tăng thu ngân sách mà còn góp phần xây dựng một nền kinh tế minh bạch, công bằng và bền vững trong dài hạn.Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé. \n