Thuế thừa kế tại Việt Nam: Có nên áp dụng? Bài học thực tiễn từ Nhật Bản và Hàn Quốc
Liệu đây có phải là thời điểm phù hợp để áp dụng? Và Việt Nam có thể học được gì từ kinh nghiệm của các nước đi trước như Nhật Bản và Hàn Quốc?
1. Thuế thừa kế là gì và vì sao được quan tâm?
Thuế thừa kế (Inheritance Tax) là khoản thuế đánh vào giá trị tài sản mà một cá nhân nhận được từ người đã qua đời. Những tài sản này có thể bao gồm:- Bất động sản (nhà, đất)
- Tiền gửi ngân hàng, cổ phiếu, trái phiếu
- Phương tiện, trang sức
- Thậm chí là tài sản số nếu xác định được giá trị
Trong bối cảnh khoảng cách giàu nghèo gia tăng và nhu cầu minh bạch tài sản ngày càng cao, thuế thừa kế được xem là một công cụ giúp:
- Điều tiết tài sản lớn
- Tăng nguồn thu ngân sách
- Hạn chế tích tụ tài sản qua nhiều thế hệ
2. Việt Nam đang ở đâu với loại thuế này?
Hiện tại, Việt Nam chưa áp dụng thuế thừa kế độc lập. Tuy nhiên, một phần nội dung đã được điều chỉnh thông qua thuế thu nhập cá nhân (TNCN).Cụ thể:
- Mức thuế: 10% đối với thu nhập từ thừa kế, quà tặng
- Áp dụng với: bất động sản, cổ phiếu, phần vốn góp, tài sản phải đăng ký quyền sở hữu
Điều 16. Căn cứ tính thuế từ thừa kế, quà tặngCách tính số thuế phải nộp
[...]
2. Thuế suất: Thuế suất thuế thu nhập cá nhân đối với thừa kế, quà tặng được áp dụng theo Biểu thuế toàn phần với thuế suất là 10%.
3. Thời điểm xác định thu nhập tính thuế
Thời điểm xác định thu nhập tính thuế từ thừa kế, quà tặng là thời điểm cá nhân làm thủ tục đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản thừa kế, quà tặng.
Thuế thu nhập cá nhân phải nộp | = | Thu nhập tính thuế | x | Thuế suất 10% |
Trong đó:
- Thu nhập tính thuế từ nhận thừa kế là phần giá trị tài sản nhận thừa kế vượt trên 10 triệu đồng mỗi lần nhận
+ Đối với thừa kế là chứng khoán: giá trị tài sản nhận thừa kế là giá trị chứng khoán tại thời điểm đăng ký chuyển quyền sở hữu, cụ thể như sau:
Chứng khoán giao dịch trên Sở Giao dịch chứng khoán: giá trị của chứng khoán được căn cứ vào giá tham chiếu trên Sở giao dịch chứng khoán tại thời điểm đăng ký quyền sở hữu chứng khoán.
Chứng khoán không thuộc trường hợp trên: giá trị của chứng khoán được căn cứ vào giá trị sổ sách kế toán của công ty phát hành loại chứng khoán đó tại thời điểm gần nhất trước thời điểm đăng ký quyền sở hữu chứng khoán.
+ Đối với thừa kế, quà tặng là vốn góp trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh: thu nhập để tính thuế là giá trị của phần vốn góp được xác định căn cứ vào giá trị sổ sách kế toán của công ty tại thời điểm gần nhất trước thời điểm đăng ký quyền sở hữu phần vốn góp.
+ Đối với tài sản thừa kế, quà tặng là bất động sản: giá trị bất động sản được xác định như sau:
Đối với bất động sản là giá trị quyền sử dụng đất thì phần giá trị quyền sử dụng đất được xác định căn cứ vào Bảng giá đất do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định tại thời điểm cá nhân làm thủ tục đăng ký quyền sử dụng bất động sản.
Đối với bất động sản là nhà và công trình kiến trúc trên đất thì giá trị bất động sản được xác định căn cứ vào quy định của cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền về phân loại giá trị nhà; quy định tiêu chuẩn, định mức xây dựng cơ bản do cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền ban hành; giá trị còn lại của nhà, công trình kiến trúc tại thời điểm làm thủ tục đăng ký quyền sở hữu.
- Thời điểm xác định thu nhập tính thuế từ thừa kế, quà tặng là thời điểm cá nhân làm thủ tục đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản thừa kế, quà tặng.
- Vợ chồng
- Cha mẹ – con (kể cả nuôi)
- Ông bà – cháu
- Anh chị em ruột
3. Bài học từ Nhật Bản: Thuế cao nhưng minh bạch
Nhật Bản là một trong những quốc gia áp dụng thuế thừa kế từ rất sớm (từ năm 1950) và có mức thuế suất cao hàng đầu thế giới.Cách tính thuế:
- Tổng tài sản – mức miễn trừ
- Mức miễn trừ: 30 triệu yên + 6 triệu yên/người thừa kế
- Thuế suất lũy tiến: 10% – 55%
- Góp phần tăng nguồn thu ngân sách đáng kể
- Khuyến khích người dân chuyển tài sản sớm thông qua tặng cho hợp pháp
- Giúp minh bạch dòng tiền và tài sản
4. Hàn Quốc: Công bằng thuế và những tranh luận
Hàn Quốc nổi bật với các trường hợp thu thuế thừa kế quy mô lớn, đặc biệt trong các tập đoàn gia đình.Một ví dụ điển hình là trường hợp của Lee Kun-hee – Chủ tịch tập đoàn Samsung. Sau khi ông qua đời vào năm 2020, gia đình phải nộp khoảng 11 nghìn tỷ won tiền thuế thừa kế, tương đương gần 50% giá trị di sản.
Kết quả mang lại:
- Tăng nguồn thu ngân sách đáng kể
- Tạo sự đồng thuận xã hội về tính công bằng
- Thể hiện trách nhiệm của người giàu
5. Việt Nam có nên áp dụng thuế thừa kế?
Từ kinh nghiệm quốc tế, có thể thấy thuế thừa kế không đơn thuần là công cụ thu ngân sách, mà còn là chính sách điều tiết xã hội. Tuy nhiên, để áp dụng hiệu quả tại Việt Nam, cần cân nhắc một số yếu tố:Thứ nhất, xây dựng nền tảng dữ liệu tài sản
- Kết nối thông tin giữa đất đai, ngân hàng và chứng khoán
- Đảm bảo minh bạch và tránh thất thu thuế
Thứ hai, thiết kế ngưỡng miễn trừ hợp lý
- Chỉ nên áp dụng với tài sản lớn (ví dụ trên 10 tỷ đồng)
- Tránh ảnh hưởng đến tầng lớp trung lưu
Thứ ba, truyền thông chính sách rõ ràng
- Nhấn mạnh mục tiêu công bằng, không phải “đánh vào tình thân”
- Tạo sự đồng thuận xã hội
Nếu làm tốt, đây không chỉ là công cụ tăng thu ngân sách mà còn góp phần xây dựng một nền kinh tế minh bạch, công bằng và bền vững trong dài hạn.Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.
Thông tin khác
Nguồn: Tổng hợp.
