Doanh nghiệp chế xuất (DNCX): Điều kiện thành lập và các trường hợp không phải làm thủ tục hải quan

Công ty Kế toán AGS Việt Nam là đơn vị chuyên cung cấp các dịch vụ Kế toán, Kiểm toán, Thuế, Tư vấn quản lý, chuyển đổi và tái cơ cấu doanh nghiệp, đặc biệt cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Trong bài viết này, AGS Việt Nam sẽ chia sẻ chuyên sâu về doanh nghiệp chế xuất (DNCX) – bao gồm khái niệm, điều kiện thành lập, thủ tục pháp lý, chính sách thuế áp dụng cũng như những trường hợp doanh nghiệp chế xuất không bắt buộc phải thực hiện thủ tục hải quan theo quy định hiện hành. Nội dung bài viết được xây dựng dành cho doanh nghiệp chế xuất, doanh nghiệp nội địa có giao dịch với DNCX, cùng các cá nhân đang làm việc trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, hải quan và logistics. Việc hiểu đúng và đầy đủ các quy định liên quan đến DNCX sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý, tiết kiệm chi phí – thời gian và tận dụng hiệu quả các chính sách ưu đãi của Nhà nước trong quá trình hoạt động. Mời bạn cùng AGS Việt Nam tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Doanh nghiệp chế xuất là gì?

Căn cứ Điều 2 Nghị định 35/2022/NĐ-CP quy định về doanh nghiệp chế xuất như sau:
21. Doanh nghiệp chế xuất là doanh nghiệp thực hiện hoạt động chế xuất trong khu chế xuất, khu công nghiệp và khu kinh tế.
Căn cứ Điều 26 Nghị định 35/2022/NĐ-CP quy định riêng áp dụng đối với khu chế xuất, doanh nghiệp chế xuất như sau:
Quy định riêng áp dụng đối với khu chế xuất, doanh nghiệp chế xuất
...
2. Trong khu công nghiệp có thể có các phân khu công nghiệp dành cho các doanh nghiệp chế xuất. Khu chế xuất, doanh nghiệp chế xuất, phân khu công nghiệp dành cho các doanh nghiệp chế xuất được ngăn cách với lãnh thổ bên ngoài bằng hệ thống tường rào, có cổng và cửa ra, vào, bảo đảm điều kiện cho sự kiểm tra, giám sát, kiểm soát của cơ quan hải quan và các cơ quan chức năng có liên quan theo quy định áp dụng đối với khu phi thuế quan quy định tại pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
3. Doanh nghiệp chế xuất được hưởng ưu đãi đầu tư và chính sách thuế đối với khu phi thuế quan kể từ thời điểm mục tiêu đầu tư thành lập doanh nghiệp chế xuất được ghi tại Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư điều chỉnh hoặc Giấy xác nhận đăng ký doanh nghiệp chế xuất của cơ quan đăng ký đầu tư có thẩm quyền. Sau khi hoàn thành quá trình xây dựng, doanh nghiệp chế xuất phải được cơ quan hải quan có thẩm quyền xác nhận việc đáp ứng các điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan theo quy định của pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu trước khi chính thức đi vào hoạt động. Trường hợp doanh nghiệp chế xuất không được xác nhận đáp ứng điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan thì không được hưởng chính sách thuế áp dụng đối với khu phi thuế quan. Việc kiểm tra, xác nhận, hoàn thiện điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan của doanh nghiệp chế xuất thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
...
Theo đó, doanh nghiệp chế xuất là doanh nghiệp thực hiện hoạt động chế xuất trong khu chế xuất, khu công nghiệp và khu kinh tế.
Các doanh nghiệp chế xuất được ngăn cách với lãnh thổ bên ngoài bằng hệ thống tường rào, có cổng và cửa ra, vào, bảo đảm điều kiện cho sự kiểm tra, giám sát, kiểm soát của cơ quan hải quan và các cơ quan chức năng có liên quan.
Đồng thời, doanh nghiệp chế xuất được hưởng ưu đãi đầu tư và chính sách thuế đối với khu phi thuế quan kể từ thời điểm mục tiêu đầu tư thành lập doanh nghiệp chế xuất.

2. Trình tự, thủ tục thành lập doanh nghiệp chế xuất

2.1. Doanh nghiệp chế xuất có được đăng ký các hoạt động khác ngoài hoạt động chế xuất hay không?

Theo quy định tại Điều 26.6 Nghị định số 35/2022/NĐ-CP, doanh nghiệp chế xuất được thực hiện hoạt động kinh doanh khác ngoài hoạt động chế xuất theo quy định của pháp luật về đầu tư, pháp luật về doanh nghiệp và quy định có liên quan khác nhưng phải đáp ứng các điều kiện sau:

• (i) Việc bố trí khu vực lưu giữ hàng hóa phục vụ hoạt động chế xuất phải bảo đảm ngăn cách với khu vực lưu giữ hàng hóa phục vụ các hoạt động sản xuất, kinh doanh khác;
• (ii) Hạch toán riêng doanh thu, chi phí liên quan đến hoạt động chế xuất và các hoạt động kinh doanh khác;
• (iii) Không được sử dụng tài sản, máy móc thiết bị được hưởng ưu đãi về thuế áp dụng đối với doanh nghiệp chế xuất để phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh khác. Trường hợp sử dụng tài sản, máy móc thiết bị được hưởng ưu đãi về thuế áp dụng đối với doanh nghiệp chế xuất để thực hiện các hoạt động kinh doanh khác thì phải hoàn trả ưu đãi về thuế đã được miễn, giảm theo quy định của pháp luật về thuế.

2.2. Điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan bao gồm những điều kiện nào?

2.3. Thuế áp dụng đối với doanh nghiệp chế xuất được quy định như thế nào?

3. Những trường hợp doanh nghiệp chế xuất không bắt buộc làm thủ tục hải quan

3.1. Trường hợp doanh nghiệp chế xuất không bắt buộc làm thủ tục hải quan

Căn cứ Điều 74 Thông tư 38/2015/TT-BTC được sửa đổi bởi khoản 50 Điều 1 Thông tư 39/2018/TT-BTC quy định về nguyên tắc chung như sau:
Nguyên tắc chung
1. Hàng hóa nhập khẩu phục vụ hoạt động sản xuất sản phẩm xuất khẩu của DNCX phải thực hiện thủ tục hải quan theo quy định và sử dụng đúng với mục đích sản xuất, trừ các trường hợp sau DNCX và đối tác của DNCX được lựa chọn thực hiện hoặc không thực hiện thủ tục hải quan:
a) Hàng hóa mua, bán, thuê, mượn giữa các DNCX với nhau. Trường hợp hàng hóa là nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị của hợp đồng gia công giữa các DNCX thì thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều 76 Thông tư này;
b) Hàng hóa là vật liệu xây dựng, văn phòng phẩm, lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng mua từ nội địa để xây dựng công trình, phục vụ cho điều hành bộ máy văn phòng và sinh hoạt của cán bộ, công nhân làm việc tại DNCX;
c) Hàng hóa luân chuyển trong nội bộ của một DNCX, luân chuyển giữa các DNCX trong cùng một khu chế xuất;
d) Hàng hóa của các DNCX thuộc một tập đoàn hay hệ thống công ty tại Việt Nam, có hạch toán phụ thuộc;
đ) Hàng hóa đưa vào, đưa ra DNCX để bảo hành, sửa chữa hoặc thực hiện một số công đoạn trong hoạt động sản xuất như: kiểm tra, phân loại, đóng gói, đóng gói lại.
...
2. Hàng hóa DNCX nhập khẩu từ nước ngoài đã nộp đầy đủ các loại thuế và đã thực hiện đầy đủ chính sách quản lý hàng hóa nhập khẩu theo quy định như hàng hóa nhập khẩu không hưởng chế độ, chính sách áp dụng đối với doanh nghiệp chế xuất thì khi trao đổi, mua bán hàng hóa này với doanh nghiệp nội địa không phải làm thủ tục hải quan.
...
Như vậy, đối với các trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 74 nêu trên thì doanh nghiệp của bạn được lựa chọn thực hiện hoặc không thực hiện thủ tục hải quan.
Đối với trường hợp được quy định tại khoản 2 Điều 74 nêu trên thì doanh nghiệp của bạn không phải làm thủ tục hải quan.

3.2. Địa điểm làm thủ tục hải quan đối với doanh nghiệp chế xuất

1. Địa điểm làm thủ tục nhập khẩu:
...
b) Đối với doanh nghiệp chế xuất (DNCX):
b.1) Hàng hóa nhập khẩu của DNCX; hàng hóa là máy móc, thiết bị tạm nhập để phục vụ sản xuất, xây dựng nhà xưởng (kể cả trường hợp nhà thầu trực tiếp nhập khẩu); hàng hóa bảo hành, sửa chữa làm thủ tục hải quan tại Chi cục Hải quan quản lý DNCX;
b.2) Trường hợp DNCX nhập khẩu hàng hóa theo quyền nhập khẩu quy định tại Nghị định số 23/2007/NĐ-CP và các quy định của Bộ Công Thương thì địa điểm đăng ký tờ khai hải quan thực hiện theo quy định tại Điều 22 Luật Hải quan, Điều 4 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP ngày 21/01/2015 của Chính phủ và khoản 1 Điều 19 Thông tư này.
2. Địa điểm làm thủ tục xuất khẩu:
...
b) Đối với DNCX:
b.1) Hàng hóa là sản phẩm xuất khẩu của DNCX; hàng hóa là máy móc, thiết bị tái xuất sau khi đã tạm nhập để phục vụ sản xuất, xây dựng nhà xưởng (kể cả trường hợp nhà thầu trực tiếp xuất khẩu) DNCX được làm thủ tục hải quan tại Chi cục Hải quan thuận tiện; trừ trường hợp hàng hóa bảo hành, sửa chữa làm thủ tục tại Chi cục Hải quan quản lý DNCX;
b.2) Trường hợp DNCX xuất khẩu hàng hóa theo quyền xuất khẩu quy định tại Nghị định số 23/2007/NĐ-CP và các quy định của Bộ Công Thương thì địa điểm đăng ký tờ khai hải quan thực hiện theo quy định tại Điều 22 Luật Hải quan, Điều 4 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP ngày 21/01/2015 của Chính phủ và khoản 1 Điều 19 Thông tư này.
Theo đó, địa điểm làm thủ tục nhập khẩu đối với doanh nghiệp chế xuất được quy định tại điểm b khoản 1 Điều 58 nêu trên. Địa điểm làm thủ tục xuất khẩu đối với doanh nghiệp chế xuất được quy định tại điểm b khoản 2 Điều 58 nêu trên.

Kết luận

Qua bài viết này, AGS Việt Nam đã tổng hợp và phân tích các nội dung quan trọng liên quan đến doanh nghiệp chế xuất, bao gồm khái niệm, điều kiện thành lập, quy trình thủ tục, chính sách thuế áp dụng và các trường hợp DNCX không bắt buộc phải thực hiện thủ tục hải quan theo quy định pháp luật hiện hành. Trên thực tế, các quy định về doanh nghiệp chế xuất và hải quan thường xuyên có sự điều chỉnh, do đó doanh nghiệp cần theo dõi sát các thay đổi pháp lý và áp dụng đúng để tránh phát sinh rủi ro trong quá trình hoạt động. Việc chuẩn bị đầy đủ ngay từ giai đoạn thành lập và vận hành sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả kinh doanh và tuân thủ pháp luật một cách bền vững. AGS Việt Nam hy vọng những chia sẻ trên sẽ mang lại thông tin hữu ích cho quý doanh nghiệp. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về thành lập doanh nghiệp chế xuất, thuế, kế toán, hải quan hoặc các vấn đề pháp lý liên quan, vui lòng liên hệ với AGS để được hỗ trợ chuyên nghiệp và kịp thời. Cảm ơn bạn đã theo dõi bài viết.

Thông tin khác

Nguồn: https://thuvienphapluat.vn/phap-luat/hieu-ve-doanh-nghiep-che-xuat-theo-quy-dinh-phap-luat-moi-nhat-doanh-nghiep-che-xuat-khong-bat-buoc-34242.html#google_vignette