Thành nhà Hồ – Di tích lịch sử nổi tiếng bậc nhất xứ Thanh
1. Giới thiệu thành nhà Hồ ?
Thành Nhà Hồ là công trình kiến trúc lịch sử ở xã Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa, nơi đây cách trung tâm Hà Nội khoảng 140km. Thành Nhà Hồ được xây dựng từ những năm cuối của thế kỷ 14 tính đến hiện tại đã tồn tại hơn 600 năm. Đến năm 1962, Thành Nhà Hồ chính thức trở thành di tích cấp quốc gia. Năm 2011, di tích lịch sử này được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới. Nhắc đến vùng đất Thanh Hóa, người ta nhớ ngay đến cái nôi của những vị anh hùng dân tộc, những câu chuyện lịch sử hùng tráng với những chiến tích vẻ vang. Trước biến cố thăng trầm của lịch sử, trải qua nhiều cuộc chiến tranh, đến ngày nay nhiều di tích vẫn còn sừng sững với thời gian. Nổi bật trong số đó là thành nhà Hồ với những nét đẹp cổ kính, rêu phong, là chứng tích cho một giai đoạn lịch sử quan trọng của dân tộc Việt Nam.
1.1. Thành nhà Hồ ở đâu ?
Thành nhà Hồ ở tỉnh nào? Thành nhà Hồ thuộc xã Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hoá, nằm cách trung tâm thành phố 45km, cách Hà Nội 140km. Thành nhà Hồ Vĩnh Lộc từng là kinh đô của nước Việt Nam và hiện tại trở thành cảnh đẹp Thanh Hoá, được nhiều du khách ghé thăm.
1.2. Thành nhà Hồ được UNESCO công nhận vào năm nào ?
Di tích thành nhà Hồ đã được Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích cấp Quốc gia, có giá trị đặc biệt quan trọng của dân tộc vào năm 1962. Tiếp theo đó là 11 năm đệ trình hồ sơ lên Uỷ ban Di sản Thế giới. Đến ngày 27 tháng 6 năm 2011, tổ chức UNESCO đã chính thức công nhận thành nhà Hồ là di sản văn hoá thế giới sau khi thông qua hai tiêu chí: Thể hiện được sự ảnh hưởng và các giá trị nhân văn qua một thời kỳ lịch sử của quốc gia hay khu vực trên thế giới. Có những đóng góp quý báu về kiến trúc, công nghệ, điêu khắc, và quy hoạch thành phố. Thành nhà Hồ Vĩnh Lộc Thanh Hoá là công trình cổ xưa, khắc hoạ được giá trị của một hay nhiều giai đoạn trong lịch sử nhân loại.
2. Tìm hiểu lịch sử thành nhà Hồ ?
Thành nhà Hồ xây dựng năm nào? Thành nhà Hồ khi ấy có tên là thành Tây Đô, được vua Trần Nhân Tông giao cho quyền thần Hồ Quý Ly xây dựng vào năm 1397. Hồ Quý Ly cũng chính là người lập ra triều đại nhà Hồ vào năm 1400. Thành nhà Hồ bắt đầu khởi công vào mùa xuân năm Đinh Sửu. Mục đích của việc xây thành này là để buộc vua Trần Nhân Tông phải dời kinh đô từ Thăng Long về Thanh Hóa, nhằm lật đổ triều Trần. Đến năm 1400, Hồ Quý Ly lên ngôi vua, lấy quốc hiệu là Đại Ngu. Thành nhà Hồ chính thức trở thành kinh đô của triều đại mới.
3. Kiến trúc thành nhà Hồ - công trình thành lũy có 1-0-2
Thành nhà Hồ được xây dựng chỉ trong vòng 3 tháng, sau đó được tiếp tục hoàn thiện cho đến năm 1402. Nơi này có địa thế khá hiểm trở với núi non dựng đứng, sông nước bao quanh, vừa có ý nghĩa chiến lược trong phòng thủ quân sự, vừa phát huy được ưu thế giao thông đường thuỷ.3.1. Thành nội
Thành nội có hình chữ nhật dài 870,5m theo chiều Bắc - Nam và 883,5m chiều Đông - Tây. Bốn cổng thành Nam - Bắc - Tây - Đông gọi là tiền - hậu - tả - hữu. Các cổng của thành nội đều xây kiểu vòm cuốn, đá xếp múi, các phiến đá được xây dựng đặc biệt lớn. Thành nhà Hồ có trình độ kỹ thuật xây vòm đá rất cao. Các phiến đá nặng hàng chục tấn được ráp với nhau một cách tự nhiên, không chất kết dính mà vẫn còn tồn tại sau 600 năm.
3.2. Hào thành
Hào thành rộng khoảng hơn 90m với phần đáy rộng 52m, sâu hơn 6.5m. Để giữ độ chắc chắn cho Hào thành, người xưa đã dùng đá hộc, đá dăm lót ở phía dưới.
3.3. La thành
Phía trước Hào thành là La thành. La thành hiện tại là tòa thành đất cao 6m, bề mặt rộng 9.2m, mặt ngoài dốc đứng, phía trong thoai thoải, mỗi bậc cao 1.5m, một số vị trí có lát thêm sỏi để gia cố. Toàn bộ La thành xây dựng dựa theo địa hình tự nhiên, tạo nên bức tường thiên nhiên hùng vĩ, có chức năng bảo vệ tòa thành và phòng chống lũ lụt.
3.4. Đàn tế Nam Giao
Đàn tế Nam Giao được xây dựng ở phía Nam thành nhà Hồ, phía bên trong của La thành với diện tích là 155,5 ha. Đàn tế được chia làm nhiều tầng, trong đó tầng đàn trung tâm cao 21.7m. Chân đàn cao khoảng 10.5m. Phần đàn tế trung tâm bao gồm ba vòng tường bao bọc lẫn nhau.
4. Những giá trị nổi bật của Thành nhà Hồ
4.1. Giá trị lịch sử
Thành nhà Hồ là một trong những công trình tiêu biểu gắn liền với một giai đoạn quan trọng trong lịch sử Việt Nam. Việc lựa chọn vùng đất Thanh Hóa để xây dựng kinh đô cho thấy tầm nhìn về địa lý và chiến lược của những người xây dựng thành. Với vị trí nằm giữa hệ thống núi, sông và đồng bằng, khu vực này có điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức phòng thủ cũng như phát triển kinh tế và giao thông.
Trải qua nhiều thế kỷ, Thành nhà Hồ đã chứng kiến nhiều biến động của lịch sử dân tộc. Những dấu tích còn lại tại khu di tích ngày nay giúp các thế hệ sau có thêm cơ hội tìm hiểu về đời sống xã hội, kỹ thuật xây dựng và tư duy quy hoạch của người Việt thời trung đại.
Không chỉ là một công trình quân sự, Thành nhà Hồ còn từng giữ vai trò là trung tâm chính trị của một triều đại trong lịch sử Việt Nam. Chính vì vậy, giá trị của di tích không chỉ nằm ở những bức tường đá mà còn nằm trong những câu chuyện lịch sử gắn với quá trình hình thành và phát triển của kinh đô Tây Đô.
4.2. Giá trị kiến trúc và kỹ thuật
Một trong những yếu tố khiến Thành nhà Hồ trở nên nổi tiếng là kỹ thuật xây dựng thành bằng những khối đá lớn. Trong điều kiện kỹ thuật của thời kỳ cuối thế kỷ 14, việc khai thác, vận chuyển và lắp ghép những khối đá có kích thước lớn là một thành tựu đáng chú ý.
Các khối đá được gia công tương đối chính xác, sau đó được xếp chồng lên nhau để tạo thành hệ thống tường thành kiên cố. Những cổng thành với kết cấu vòm đá cũng thể hiện trình độ kỹ thuật xây dựng đáng kể của người xưa.
Điều đặc biệt là công trình đã tồn tại qua thời gian rất dài nhưng nhiều bộ phận vẫn giữ được dấu tích tương đối rõ ràng. Đây là cơ sở quan trọng để các nhà nghiên cứu tìm hiểu về kỹ thuật xây dựng, kiến trúc và quy hoạch đô thị của Việt Nam trong giai đoạn lịch sử này.
Bên cạnh kỹ thuật xây dựng, cách lựa chọn vị trí và tận dụng địa hình tự nhiên cũng là một điểm đáng chú ý. Thành được đặt trong không gian có sự kết hợp giữa núi, sông và đồng bằng, qua đó tạo nên một hệ thống phòng thủ tương đối hoàn chỉnh.
4.3. Giá trị văn hóa và khảo cổ
Khu di tích Thành nhà Hồ không chỉ có thành nội mà còn bao gồm nhiều dấu tích liên quan đến đời sống của cư dân trong khu vực kinh đô xưa. Các cuộc khai quật khảo cổ đã góp phần cung cấp thêm những thông tin có giá trị về quá trình hình thành và phát triển của khu vực Tây Đô.
Thông qua các dấu tích kiến trúc, hiện vật và nền móng công trình, các nhà nghiên cứu có thể hình dung phần nào về quy mô của kinh đô trong quá khứ. Những phát hiện này đồng thời giúp bổ sung tư liệu cho việc nghiên cứu lịch sử, văn hóa và xã hội Việt Nam thời trung đại.
Thành nhà Hồ cũng cho thấy sự kết hợp giữa yếu tố quân sự, chính trị và văn hóa trong quy hoạch một kinh đô. Không gian của di tích không chỉ phục vụ mục đích phòng thủ mà còn phản ánh tư duy tổ chức đô thị và xây dựng trung tâm quyền lực của một triều đại.
Với những giá trị đó, Thành nhà Hồ trở thành một địa điểm có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động nghiên cứu, giáo dục lịch sử và bảo tồn di sản văn hóa.
5. Kinh nghiệm tham quan Thành nhà Hồ
Nếu có kế hoạch khám phá Thành nhà Hồ, du khách nên dành thời gian tìm hiểu trước về lịch sử và các khu vực chính của di tích. Việc có thêm kiến thức cơ bản sẽ giúp chuyến tham quan trở nên thú vị hơn, bởi mỗi cổng thành, bức tường đá hay dấu tích khảo cổ đều gắn với những câu chuyện riêng.
Du khách có thể kết hợp tham quan Thành nhà Hồ với việc khám phá các địa điểm văn hóa, lịch sử và cảnh quan khác tại Thanh Hóa. Đây là cách giúp chuyến đi trở nên đa dạng hơn, đồng thời có cơ hội tìm hiểu thêm về đời sống và văn hóa của người dân địa phương.
Khi tham quan di tích, du khách nên lựa chọn trang phục và giày dép phù hợp vì khu vực tham quan có nhiều đoạn đường ngoài trời. Vào những ngày thời tiết nắng nóng, nên chuẩn bị nước uống, mũ và các vật dụng cần thiết để đảm bảo sức khỏe trong suốt hành trình.
Bên cạnh đó, việc bảo vệ cảnh quan và giữ gìn vệ sinh chung là điều cần thiết. Du khách không nên viết, vẽ hoặc tác động lên các công trình, đồng thời hạn chế việc di chuyển vào những khu vực được cảnh báo hoặc chưa mở cửa tham quan.
Thành nhà Hồ – điểm đến dành cho người yêu lịch sử
Đối với những người yêu thích lịch sử, Thành nhà Hồ là một địa điểm đáng để khám phá. Không giống những điểm du lịch chỉ mang tính chất tham quan, nơi đây đem đến cơ hội tiếp cận trực tiếp với một công trình đã tồn tại hàng trăm năm.
Đứng trước những khối đá lớn của cổng thành, du khách có thể hình dung phần nào quy mô của công trình trong quá khứ. Những dấu tích còn lại cũng giúp câu chuyện lịch sử trở nên gần gũi và trực quan hơn so với việc chỉ tìm hiểu thông qua sách vở.
Đặc biệt, việc Thành nhà Hồ được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới càng khẳng định giá trị nổi bật của di tích. Đây không chỉ là niềm tự hào của người dân Thanh Hóa mà còn là một phần quan trọng trong hệ thống di sản văn hóa của Việt Nam.
6. Ý nghĩa của việc bảo tồn Thành nhà Hồ
Theo thời gian, các công trình lịch sử luôn phải đối mặt với nhiều tác động từ thời tiết, môi trường và hoạt động của con người. Vì vậy, công tác bảo tồn Thành nhà Hồ có ý nghĩa quan trọng trong việc gìn giữ những giá trị lịch sử và văn hóa cho các thế hệ tương lai.
Bảo tồn di tích không chỉ đơn giản là duy trì những bức tường đá hay các công trình kiến trúc còn lại. Đây còn là quá trình nghiên cứu, phục hồi, bảo vệ cảnh quan và lưu giữ những giá trị văn hóa gắn liền với di tích.
Việc bảo tồn tốt Thành nhà Hồ cũng góp phần phát triển du lịch văn hóa tại Thanh Hóa. Khi du khách đến tham quan, tìm hiểu lịch sử và trải nghiệm văn hóa địa phương, di tích có thêm cơ hội được giới thiệu rộng rãi đến cộng đồng trong nước và quốc tế.
Mỗi du khách khi đến Thành nhà Hồ đều có thể góp phần vào việc bảo vệ di sản bằng những hành động đơn giản như giữ gìn vệ sinh, tuân thủ quy định tham quan và tôn trọng các công trình, hiện vật lịch sử.
Thành nhà Hồ là minh chứng cho khả năng sáng tạo và trình độ kỹ thuật của người Việt trong lịch sử. Những giá trị mà di tích để lại không chỉ thuộc về quá khứ mà còn có ý nghĩa đối với hiện tại và tương lai. Việc tìm hiểu, bảo tồn và phát huy giá trị Thành nhà Hồ vì thế là trách nhiệm chung của cộng đồng.
Nguồn: https://vinpearl.com/vi/thanh-nha-ho-di-tich-lich-su-dia-diem-du-lich-noi-tieng-bac-nhat-xu-thanh
