Các loại ý kiến kiểm toán và tác động đến doanh nghiệp

HCM Thùy ACC

26 thg 12, 2025

Bạn là chủ doanh nghiệp đang chuẩn bị phát hành báo cáo tài chính, kế toán trưởng lo lắng về kết quả kiểm toán, hay nhà đầu tư đang đọc báo cáo tài chính của một công ty và thấy phần “Ý kiến kiểm toán”?

Chỉ một đoạn ngắn trong báo cáo kiểm toán nhưng lại có thể ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín, khả năng vay vốn và niềm tin của đối tác.

Vậy ý kiến kiểm toán là gì, có những loại nào, và mỗi loại tác động ra sao đến doanh nghiệp? Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ.

1. Ý kiến kiểm toán là gì?

Ý kiến kiểm toán là kết luận chính thức của kiểm toán viên về việc:

Báo cáo tài chính có được lập và trình bày trung thực, hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu, phù hợp với khuôn khổ kế toán được áp dụng hay không.

Ý kiến này được trình bày trong Báo cáo kiểm toán độc lập và là căn cứ quan trọng để người sử dụng báo cáo tài chính ra quyết định kinh tế.

2. Ý kiến kiểm toán tuân theo những chuẩn mực nào?

Việc hình thành và trình bày ý kiến kiểm toán phải tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực kiểm toán, nhằm đảm bảo tính khách quan, nhất quán và đáng tin cậy.

2.1. Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam (VSA)

Tại Việt Nam, kiểm toán viên tuân thủ Hệ thống Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam (VSA) do Bộ Tài chính ban hành, trong đó các chuẩn mực liên quan trực tiếp đến ý kiến kiểm toán gồm:

VSA 700 – Hình thành ý kiến và báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính
→ Quy định nguyên tắc đưa ra ý kiến chấp nhận toàn phần.
VSA 705 – Ý kiến kiểm toán không phải là ý kiến chấp nhận toàn phần
→ Quy định các trường hợp đưa ra ý kiến ngoại trừ, ý kiến không chấp nhận (trái ngược) và ý kiến từ chối đưa ra ý kiến.
VSA 706 – Đoạn nhấn mạnh và đoạn vấn đề khác trong báo cáo kiểm toán
→ Quy định việc bổ sung đoạn nhấn mạnh, không làm thay đổi ý kiến kiểm toán.

2.2. Chuẩn mực Kiểm toán Quốc tế (ISA)

Các chuẩn mực VSA được xây dựng phù hợp với Chuẩn mực Kiểm toán Quốc tế (ISA) do IFAC ban hành, gồm:

ISA 700
ISA 705
ISA 706

👉 Do đó, bản chất và cách phân loại ý kiến kiểm toán tại Việt Nam tương thích với thông lệ quốc tế.

2.3. Chuẩn mực kế toán làm cơ sở cho ý kiến kiểm toán

Ý kiến kiểm toán được đưa ra trên cơ sở đánh giá việc tuân thủ khuôn khổ kế toán mà doanh nghiệp áp dụng, phổ biến là:

Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS)
Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS)

3. Phân loại ý kiến kiểm toán theo 2 nhóm

NHÓM 1: Ý KIẾN CHẤP NHẬN TOÀN PHẦN

(Unmodified Opinion)

🔹 Nội dung

Kiểm toán viên kết luận rằng:

Báo cáo tài chính đã được lập và trình bày trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu, phù hợp với chuẩn mực kế toán hiện hành.

🔹 Điều kiện để được chấp nhận toàn phần

Không tồn tại sai sót trọng yếu
Không bị hạn chế phạm vi kiểm toán
Doanh nghiệp cung cấp đầy đủ bằng chứng kiểm toán
Hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động tương đối hiệu quả

🔹 Tác động đến doanh nghiệp

Uy tín tài chính cao
Dễ tiếp cận vốn vay ngân hàng
Tăng niềm tin của nhà đầu tư, đối tác
Thuận lợi trong đấu thầu, gọi vốn, mở rộng kinh doanh

👉 Đây là ý kiến tốt nhất mà mọi doanh nghiệp đều mong muốn đạt được.

NHÓM 2: Ý KIẾN KHÔNG CHẤP NHẬN TOÀN PHẦN

(Modified Opinions)

Ý kiến không chấp nhận toàn phần được đưa ra khi:

Có sai sót trọng yếu, hoặc
Kiểm toán viên không thu thập được đầy đủ bằng chứng kiểm toán

Nhóm này gồm 3 loại ý kiến:

3.1. Ý kiến chấp nhận có ngoại trừ

(Qualified Opinion)

🔹 Nội dung

Kiểm toán viên cho rằng:

Báo cáo tài chính nhìn chung là trung thực và hợp lý,
Ngoại trừ một hoặc một số vấn đề cụ thể trọng yếu nhưng không lan tỏa.

🔹 Nguyên nhân thường gặp

Không đủ bằng chứng cho một khoản mục cụ thể
Sai sót trọng yếu nhưng chỉ ảnh hưởng đến một phần báo cáo
Hạn chế phạm vi kiểm toán ở mức độ nhất định

🔹 Tác động đến doanh nghiệp

Ngân hàng và nhà đầu tư xem xét thận trọng hơn
Doanh nghiệp phải giải trình nguyên nhân ngoại trừ
Cần khắc phục để tránh lặp lại ở kỳ sau

👉 Đây là mức độ nhẹ nhất trong nhóm không chấp nhận toàn phần.

3.2. Ý kiến không chấp nhận (ý kiến trái ngược)

(Adverse Opinion)

🔹 Nội dung

Kiểm toán viên kết luận rằng:

Báo cáo tài chính không phản ánh trung thực và hợp lý, do các sai sót trọng yếu và lan tỏa.

🔹 Khi nào phát sinh?

Sai sót nghiêm trọng trong ghi nhận doanh thu, chi phí
Áp dụng sai chuẩn mực kế toán một cách hệ thống
Gian lận ảnh hưởng đến toàn bộ báo cáo tài chính

🔹 Tác động đến doanh nghiệp

Mất uy tín nghiêm trọng
Gần như không thể vay vốn
Nhà đầu tư mất niềm tin
Có nguy cơ bị thanh tra, kiểm tra tài chính

👉 Đây là ý kiến rất xấu, phản ánh tình trạng tài chính không đáng tin cậy.

3.3. Ý kiến từ chối đưa ra ý kiến

(Disclaimer of Opinion)

🔹 Nội dung

Kiểm toán viên không thể đưa ra ý kiến, do không thu thập được đầy đủ bằng chứng kiểm toán trọng yếu và lan tỏa.

🔹 Nguyên nhân thường gặp

Doanh nghiệp không cung cấp hồ sơ, tài liệu
Sổ sách kế toán không đầy đủ hoặc không đáng tin cậy
Không thể kiểm kê tài sản trọng yếu

🔹 Tác động đến doanh nghiệp

Báo cáo tài chính gần như không có giá trị sử dụng
Ngân hàng, nhà đầu tư từ chối xem xét
Mức độ rủi ro bị đánh giá rất cao

👉 Ý kiến này cho thấy mức độ thiếu minh bạch nghiêm trọng.

4. Lưu ý về đoạn nhấn mạnh

Đoạn nhấn mạnh không phải là một loại ý kiến kiểm toán.

Không làm thay đổi ý kiến kiểm toán
Chỉ nhằm thu hút sự chú ý của người đọc đến một vấn đề quan trọng

👉 Doanh nghiệp không nên nhầm lẫn đoạn nhấn mạnh với ý kiến ngoại trừ.

Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.