Conceptual Framework – Khung khái niệm trong báo cáo tài chính

ACC - Thủy Tiên - Intern

31 thg 12, 2025

Công ty Kế toán AGS Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực tư vấn và cung cấp dịch vụ Kế toán, Kiểm toán, Thuế, Tư vấn quản lý, chuyển đổi và tái cơ cấu doanh nghiệ

Hôm nay, trong bài viết này mình sẽ nói về Conceptual Framework – Khung khái niệm trong báo cáo tài chính.

Trước hết, chúng ta cần hiểu rằng trong kế toán, mọi thứ không thể làm theo cảm tính hay tùy ý. Để có sự thống nhất và minh bạch, chúng ta cần một nền tảng lý thuyết chung. Và đó chính là vai trò của Conceptual Framework. Vậy khung khái niệm là gì?

1. Khái niệm của Conceptual Framework – Khung khái niệm

Khung khái niệm là tập hợp những nguyên tắc lý thuyết được chấp nhận rộng rãi. Bạn có thể hình dung nó như bản xương sống hay kim chỉ nam cho toàn bộ hệ thống kế toán. Nó làm hai việc quan trọng:

Chúng giúp phát triển chuẩn mực kế toán: Khi cơ quan ban hành chuẩn mực cần viết một chuẩn mới, ví dụ như chuẩn về doanh thu, tài sản, công cụ tài chính… họ phải dựa vào conceptual framework. Nhờ vậy, chuẩn mực có cơ sở lý thuyết rõ ràng, không bị tùy tiện và các chuẩn mực đều thống nhất với nhau.
Chúng giúp ta hiểu và giải thích chuẩn mực: Đôi khi chuẩn mực rất phức tạp, nhiều điều khoản và dễ thấy khó hiểu, lúc đó Khung khái niệm sẽ giải thích vì sao lại ghi nhận như vậy, vì sao dùng cách đo lường này mà không phải cách kia, vì sao trình bày ở báo cáo này chứ không phải báo cáo khác. Tóm lại, nó giống như "luật nền" giúp chúng ta hiểu tinh thần của từng chuẩn mực.

Nói ngắn gọn, Conceptual Framework là nền tảng lý thuyết giúp chúng ta biết phải ghi gì vào báo cáo tài chính, đo lường thế nào và trình bày ra sao.

2. Ưu điểm của Khung khái niệm

Tránh việc tiếp cận bừa bãi: Các chuẩn mực kế toán không thể bị thay đổi tùy ý vì áp lực chính trị. Nếu ai đó muốn chuẩn mực được viết theo ý họ, thì chỉ có thể làm được khi điều đó phù hợp với khung khái niệm – tức là vẫn đúng về lý thuyết. Nói nôm na, conceptual framework giống như tấm ‘lá chắn’ giúp các chuẩn mực công bằng và khách quan hơn.
Tránh áp lực chính trị: Trong thực tế, khi viết chuẩn mực kế toán, có những nhóm lợi ích, bao gồm chính phủ hoặc doanh nghiệp lớn, muốn chuẩn mực thuận lợi cho họ. Nhưng nhờ conceptual framework, chuẩn mực chỉ có thể được chấp nhận nếu phù hợp với nguyên tắc lý thuyết. Framework này giống như một ‘hàng rào’ giúp chuẩn mực khách quan và chống lại áp lực chính trị.
Tiếp cận nhất quán: Nếu không có framework, mỗi chuẩn mực như đi trên đường riêng: doanh thu chỉ nhìn vào tiền nhận, tài sản chỉ nhìn vào giá trị còn lại. Khi ghép lại báo cáo → không phản ánh đúng bản chất giao dịch. Conceptual framework giúp mọi chuẩn mực đi trên cùng một trục lý thuyết, nên báo cáo tài chính nhất quán và đúng hơn.
Phương pháp dựa trên nguyên tắc: Thay vì viết hàng trăm quy tắc chi tiết cho từng tình huống, phương pháp dựa trên vài nguyên tắc cơ bản áp dụng cho mọi trường hợp. Nhờ vậy, chuẩn mực linh hoạt hơn, dễ áp dụng nhưng vẫn đảm bảo nhất quán và phản ánh đúng bản chất giao dịch.

3. Bất lợi của Khung khái niệm

Báo cáo tài chính phục vụ nhiều đối tượng: nhà đầu tư muốn biết lợi nhuận, chủ nợ muốn biết khả năng trả nợ, cơ quan thuế muốn biết nghĩa vụ thuế… Do đó, rất khó để tạo ra một framework duy nhất mà vừa phù hợp cho tất cả mọi người.
Do nhu cầu của người dùng báo cáo khác nhau, đôi khi chúng ta cần nhiều loại chuẩn mực kế toán, mỗi loại phục vụ một mục đích riêng. Ví dụ, một chuẩn mực tập trung vào doanh thu cho nhà đầu tư, một chuẩn mực khác tập trung vào tài sản để chủ nợ nắm rõ khả năng thanh toán. Mỗi chuẩn mực có thể dựa trên những nguyên tắc khác nhau, phù hợp với mục tiêu riêng của nó.
Khung khái niệm cung cấp nền tảng lý thuyết chung, nhưng không có nghĩa là chuẩn mực sẽ tự động dễ áp dụng hơn. Việc soạn thảo và triển khai chuẩn mực vẫn đòi hỏi phân tích, tính toán và quyết định chuyên môn, nên framework chỉ là công cụ hỗ trợ chứ không phải là giải pháp thần kỳ.

Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.