Kế Hoạch Kiểm Toán Nhà Nước 2025 và Kiểm Tra Chất Lượng Dịch Vụ: Những Yếu Tố Tác Động Đến Doanh Nghiệp

HCM NGOC ADI

26 thg 12, 2025

Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn quan trọng trong công tác quản lý tài chính công và giám sát chất lượng dịch vụ kiểm toán tại Việt Nam. Hai hoạt động trọng điểm—Kế hoạch Kiểm toán Nhà nước (KTNN) và công tác Kiểm tra chất lượng dịch vụ kiểm toán độc lập của Bộ Tài chính—có sự liên kết chặt chẽ và tạo ra những tác động lan tỏa đến mọi doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị có sử dụng vốn và tài sản nhà nước, cũng như các công ty niêm yết.

Việc nắm rõ trọng tâm kiểm toán của KTNN trong năm 2025 và sự gia tăng tần suất kiểm tra chất lượng dịch vụ kiểm toán không chỉ là yêu cầu đối với các công ty kiểm toán mà còn là thông tin thiết yếu giúp Ban Lãnh đạo doanh nghiệp chủ động trong công tác quản trị rủi ro và tuân thủ. Bài viết này sẽ đi sâu phân tích hai chủ đề nóng này và đưa ra các hành động cần thiết.

I. Kế Hoạch Kiểm Toán Nhà Nước 2025: Trọng Tâm Giám Sát

Kiểm toán Nhà nước (KTNN) đóng vai trò then chốt trong việc minh bạch hóa và tăng cường hiệu quả sử dụng nguồn lực công. Kế hoạch kiểm toán năm 2025 được xây dựng với mục tiêu cao nhất là đảm bảo tính hiệu quả, tránh trùng lặp, chồng chéo với các cơ quan thanh tra, kiểm tra khác.

1. Khu Vực Kiểm Toán Trọng Điểm

KTNN dự kiến thực hiện khoảng 116 nhiệm vụ kiểm toán trọng tâm, tập trung vào các lĩnh vực có tính nhạy cảm cao và quy mô lớn về ngân sách:

Quản lý Thu ngân sách: Tập trung vào các lĩnh vực có rủi ro cao về thất thoát thuế, đặc biệt là các giao dịch liên kết, chuyển giá, thương mại điện tử và các tập đoàn lớn.
Đầu tư Công và Dự án Trọng điểm: Kiểm toán sâu vào việc quản lý, sử dụng vốn đầu tư tại các dự án cơ sở hạ tầng trọng điểm quốc gia, các dự án ODA, nhằm đánh giá tính hiệu quả và chống lãng phí, tham nhũng.
Tài chính các Tập đoàn/Tổng Công ty Nhà nước: Tập trung đánh giá tình hình tài chính, hiệu quả hoạt động kinh doanh và việc quản lý, sử dụng tài sản nhà nước tại các đơn vị này.
Ngân sách Địa phương: Kiểm toán việc quản lý, điều hành ngân sách tại các địa phương, đặc biệt là các khoản chi có mục tiêu và các chương trình mục tiêu quốc gia.

2. Tác Động Đối Với Doanh Nghiệp

Mặc dù KTNN chủ yếu kiểm toán khối Nhà nước, nhưng các doanh nghiệp tư nhân có giao dịch lớn với cơ quan nhà nước, tham gia dự án công, hoặc có liên quan đến việc sử dụng vốn công cũng nằm trong tầm ngắm gián tiếp.

Kiểm tra tính hợp lý của chi phí: Các giao dịch mà doanh nghiệp thực hiện với các đơn vị được kiểm toán (như bán hàng, cung cấp dịch vụ) sẽ được KTNN đối chiếu để xác minh tính hợp lý và hợp pháp của các khoản chi ngân sách.
Áp lực Tuân thủ: Các doanh nghiệp phải đảm bảo hệ thống sổ sách kế toán và hồ sơ pháp lý liên quan đến các giao dịch này phải hoàn toàn minh bạch và sẵn sàng giải trình.

II. Kiểm Tra Chất Lượng Dịch Vụ Kiểm Toán: Nâng Cao Chuẩn Mực Ngành

Song song với hoạt động của KTNN, Bộ Tài chính, thông qua Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán, đang tiếp tục siết chặt công tác kiểm tra chất lượng dịch vụ (KCLDV) kiểm toán độc lập. Mục tiêu là đảm bảo các công ty kiểm toán hoạt động đúng chuẩn mực, từ đó nâng cao độ tin cậy của Báo cáo tài chính (BCTC) trên thị trường.

1. Trọng Tâm Kiểm Tra Chất Lượng

Công tác KCLDV 2025 tập trung vào các điểm chính sau:

Tuân thủ Chuẩn mực Kiểm toán Quốc tế (ISA/VSA): Đặc biệt là các chuẩn mực liên quan đến đánh giá rủi ro (VSA 315), bằng chứng kiểm toán (VSA 500) và trách nhiệm của kiểm toán viên đối với gian lận (VSA 240).
Hồ sơ Kiểm toán (Audit Documentation): Kiểm tra tính đầy đủ, chặt chẽ của hồ sơ kiểm toán, đảm bảo mọi phán đoán và kết luận của kiểm toán viên đều có bằng chứng hỗ trợ rõ ràng.
Chất lượng khách hàng: Các cuộc kiểm tra sẽ tập trung vào các hồ sơ kiểm toán của các doanh nghiệp niêm yết, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực có rủi ro cao (như bất động sản, ngân hàng).
Tính độc lập và Đạo đức Nghề nghiệp: Đánh giá việc tuân thủ các quy tắc đạo đức nghề nghiệp, đặc biệt là việc duy trì tính độc lập giữa công ty kiểm toán và khách hàng.

2. Ý Nghĩa Đối Với Doanh Nghiệp

Sự tăng cường KCLDV của Bộ Tài chính có ý nghĩa trực tiếp và tích cực đối với các đơn vị được kiểm toán:

BCTC Đáng tin cậy hơn: Khi công ty kiểm toán được giám sát chặt chẽ, chất lượng BCTC của doanh nghiệp cũng được nâng lên, giúp tăng uy tín với nhà đầu tư và đối tác.
Tăng cường Trách nhiệm Lãnh đạo: Khi kiểm toán viên áp dụng các chuẩn mực nghiêm ngặt hơn, Ban Lãnh đạo doanh nghiệp cũng phải chịu áp lực cao hơn trong việc hoàn thiện hệ thống KSNB và đảm bảo tính minh bạch của thông tin.

III. Hành Động Chủ Động Cho Doanh Nghiệp

Để đảm bảo tuân thủ và sẵn sàng cho cả hai làn sóng kiểm toán và giám sát chất lượng này, doanh nghiệp cần thực hiện các bước sau:

Rà soát Kế toán và Thuế: Tổ chức rà soát nội bộ sớm các giao dịch trọng yếu, đặc biệt là các giao dịch liên quan đến ngân sách nhà nước hoặc các chính sách thuế phức tạp để xử lý kịp thời các sai sót.
Đánh giá Hệ thống Kiểm soát Nội bộ (KSNB): Chủ động yêu cầu đánh giá độc lập về hiệu quả KSNB. Hệ thống KSNB tốt là bằng chứng quan trọng nhất cho thấy Ban Lãnh đạo đã hoàn thành trách nhiệm quản lý.
Hợp tác Minh bạch với Kiểm toán viên Độc lập: Cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời và giải trình hợp lý. Điều này giúp công ty kiểm toán hoàn thành tốt hồ sơ, giảm thiểu rủi ro bị Bộ Tài chính phạt và qua đó giảm thiểu rủi ro cho chính doanh nghiệp.
Tăng cường Đào tạo: Đào tạo đội ngũ kế toán và quản lý về các chuẩn mực mới và trách nhiệm pháp lý cá nhân (liên quan đến chủ đề đã thảo luận trước đó).

Kế hoạch Kiểm toán Nhà nước 2025 và công tác kiểm tra chất lượng dịch vụ kiểm toán là hai yếu tố song hành nhằm thúc đẩy kỷ luật tài chính và minh bạch hóa thị trường. Chúng ta đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ hướng tới việc nâng cao chuẩn mực kế toán và kiểm toán tại Việt Nam.

Bằng cách chủ động nắm bắt trọng tâm kiểm toán của KTNN và hợp tác chặt chẽ với các công ty kiểm toán độc lập đã được giám sát nghiêm ngặt, doanh nghiệp không chỉ đảm bảo tuân thủ pháp luật mà còn xây dựng được niềm tin vững chắc từ các bên liên quan, tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững và lành mạnh.

Công ty AGS chúng tôi cung cấp các dịch vụ tư vấn quản trị rủi ro và đánh giá KSNB để giúp quý doanh nghiệp sẵn sàng đối diện với mọi hoạt động kiểm tra và giám sát. Hãy liên hệ với chúng tôi để nhận được bản phân tích chi tiết về các rủi ro cụ thể trong ngành của bạn.