Lộ trình phát triển nghề Audit & Accounting năm 2026

1. Nghề Audit & Accounting có còn “đất sống” trong kỷ nguyên AI?

Theo U.S. Bureau of Labor Statistics (BLS), nhóm nghề Accountants and Auditors được dự báo tăng trưởng khoảng 5% trong giai đoạn 2024–2034, với trung bình hơn 120.000 vị trí tuyển dụng mỗi năm, chủ yếu để thay thế lực lượng lao động nghỉ hưu hoặc chuyển nghề. Điều này cho thấy: nhu cầu nhân sự không giảm, nhưng yêu cầu về năng lực đã thay đổi. Song song đó, nhiều báo cáo ngành ghi nhận tình trạng thiếu hụt nhân sự kế toán – kiểm toán có kinh nghiệm tại các thị trường lớn như Mỹ, Anh, Úc. Reuters cho biết các hãng kiểm toán Big4 và firm tầm trung đang mở rộng tuyển dụng tại Ấn Độ và Đông Nam Á để bù đắp khoảng trống nhân lực chất lượng cao. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội cho người làm nghề tại Việt Nam nếu có lộ trình phát triển bài bản.

2. Vì sao người làm nghề cần một lộ trình rõ ràng hơn bao giờ hết?

Tự động hóa và AI đã và đang thay thế nhiều công việc mang tính lặp lại: nhập liệu, đối chiếu, kiểm tra logic đơn giản. Theo Accountancy Age, hơn 60% công ty kế toán toàn cầu đã đầu tư vào AI hoặc các công cụ tự động hóa, và tỷ lệ này tiếp tục tăng nhanh trong giai đoạn 2025–2026 .
Điều này dẫn đến một thực tế rõ ràng: Không có lộ trình phát triển, người làm nghề rất dễ “đứng yên trong khi nghề đang chạy”.
Lộ trình nghề giúp người làm:

• Chủ động nâng cấp kỹ năng trước khi công việc cũ bị thay thế
• Định vị bản thân ở các vai trò tạo giá trị cao hơn
• Tránh “kẹt” ở middle-level nhiều năm không bứt phá

2.1 Giai đoạn 1: Người mới vào nghề (0–2 năm) – Xây nền móng đúng cách

Ở giai đoạn đầu, các vị trí phổ biến là Audit Assistant, Junior Accountant, Accounting Executive. Mục tiêu quan trọng nhất không phải là làm nhanh, mà là hiểu bản chất nghiệp vụ.
Người mới vào nghề cần:

• Nắm vững nguyên lý kế toán, cấu trúc báo cáo tài chính
• Hiểu quy trình audit/accounting end-to-end thay vì chỉ làm từng phần nhỏ
• Thành thạo Excel và phần mềm kế toán/ERP đang sử dụng

Sai lầm phổ biến ở giai đoạn này là chỉ “tick checklist” mà không hiểu vì sao làm như vậy. Trong khi đó, những người phát triển nhanh thường chủ động đặt câu hỏi: rủi ro nằm ở đâu, số liệu này nói lên điều gì, nếu sai thì hậu quả là gì?

2.2 Giai đoạn 2: Chuyên viên chính (2–5 năm) – Từ làm đúng sang làm tốt

Sau 2–3 năm, người làm nghề bước vào giai đoạn Senior Auditor, General Accountant, GL Accountant hoặc Internal Auditor. Đây là giai đoạn mang tính bản lề.
Kỳ vọng không còn dừng ở “hoàn thành công việc”, mà là:

• Phân tích biến động số liệu và nhận diện rủi ro
• Hiểu sâu chuẩn mực kế toán, thuế, kiểm soát nội bộ
• Hướng dẫn và review công việc của junior

Theo khảo sát lương và nhu cầu tuyển dụng của Robert Half, nhóm nhân sự kế toán – kiểm toán có 3–5 năm kinh nghiệm và có chứng chỉ nghề thường là nhóm được săn đón nhất, với mức tăng lương trung bình cao hơn mặt bằng chung .
Đây cũng là thời điểm phù hợp để đầu tư ACCA, CPA, CIA hoặc các chương trình đào tạo chuyên sâu về IFRS, Data Analytics.

2.3 Giai đoạn 3: Quản lý trung cấp (5–8 năm) – Chuyển từ “người làm” sang “người chịu trách nhiệm”

Các vị trí như Audit Manager, Accounting Manager, Finance Manager đánh dấu một sự chuyển dịch quan trọng: giá trị của bạn không còn nằm ở việc bạn làm được bao nhiêu, mà ở việc đội nhóm của bạn làm tốt đến đâu.
Năng lực cốt lõi ở giai đoạn này bao gồm:

• Quản lý đội nhóm và phân bổ nguồn lực
• Soát xét chất lượng, chịu trách nhiệm với khách hàng và ban lãnh đạo
• Giao tiếp, thuyết phục và giải trình các vấn đề phức tạp

Nhiều người gặp “trần phát triển” ở giai đoạn này do thiếu kỹ năng lãnh đạo và tư duy kinh doanh, dù nền tảng chuyên môn rất tốt.

2.4 Giai đoạn 4: Lãnh đạo & chuyên gia (8+ năm) – Tạo giá trị chiến lược

Ở giai đoạn cao nhất, lộ trình nghề mở ra nhiều hướng:

• Partner / Director tại firm kiểm toán – tư vấn
• CFO / Head of Finance tại doanh nghiệp
• Chuyên gia tư vấn về IFRS, ESG, Risk, Tax hoặc Data-driven Audit

Theo các báo cáo nghề nghiệp quốc tế, những vai trò này đang ngày càng đòi hỏi tư duy chiến lược, hiểu biết đa ngành và khả năng chuyển hóa dữ liệu tài chính thành quyết định kinh doanh .
Đây cũng là nhóm ít bị thay thế bởi công nghệ nhất, bởi AI có thể xử lý dữ liệu, nhưng không thể thay thế trách nhiệm, phán đoán nghề nghiệp và đạo đức chuyên môn.

3. Kết luận

Nghề Audit & Accounting không mất đi, nhưng đang tiến hóa mạnh mẽ. Người làm nghề năm 2026 không thể phát triển dựa trên kinh nghiệm thụ động, mà cần lộ trình rõ ràng, học tập liên tục và chủ động thích ứng.
Một lộ trình nghề đúng không chỉ giúp tăng thu nhập hay chức danh, mà quan trọng hơn, giúp người làm giữ được giá trị nghề nghiệp lâu dài trong một thế giới đang thay đổi nhanh hơn bao giờ hết.