Hướng dẫn xử lý chênh lệch tỷ giá khi lập báo cáo tài chính cuối năm

Chênh lệch tỷ giá là một trong những nội dung kế toán phức tạp, đặc biệt vào thời điểm cuối năm khi doanh nghiệp phải đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ. Việc xử lý không chính xác có thể dẫn đến sai lệch số liệu, ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế và tính minh bạch của báo cáo tài chính. Bài viết dưới đây giúp bạn nắm rõ quy định và cách hạch toán chênh lệch tỷ giá theo đúng chuẩn mực và thông lệ kế toán tại Việt Nam.

Chênh lệch tỷ giá là khoản chênh phát sinh do sự thay đổi tỷ giá hối đoái giữa thời điểm phát sinh giao dịch và thời điểm thanh toán hoặc đánh giá lại cuối kỳ. Doanh nghiệp có giao dịch ngoại tệ như mua hàng, bán hàng, vay nợ, cho vay, ký quỹ… đều có thể phát sinh chênh lệch tỷ giá.

Theo quy định, cuối kỳ kế toán doanh nghiệp phải đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ, bao gồm:

- Tiền mặt, tiền gửi ngân hàng bằng ngoại tệ

- Các khoản phải thu, phải trả bằng ngoại tệ

- Các khoản vay, cho vay ngoại tệ còn dư nợ

- Tài khoản ký cược, ký quỹ ngoại tệ

- Các khoản mục tiền tệ khác được ghi nhận bằng ngoại tệ

Tài sản cố định, hàng tồn kho, công cụ dụng cụ mua bằng ngoại tệ không đánh giá lại cuối năm, vì đã được ghi nhận theo tỷ giá tại thời điểm giao dịch.

Doanh nghiệp áp dụng tỷ giá theo quy định tại Thông tư 200 hoặc 133:

- Tỷ giá mua vào của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch

- Hoặc tỷ giá giao dịch thực tế được doanh nghiệp lựa chọn và nhất quán trong năm

Miễn là doanh nghiệp sử dụng nhất quán trong kỳ kế toán.

Nếu lãi tỷ giá → ghi nhận vào TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính

Nếu lỗ tỷ giá → ghi nhận vào TK 635 – Chi phí tài chính

- Lãi tỷ giá:

Nợ: TK 131, 112, 331… (tăng giá trị khoản mục)

     Có: TK 515

- Lỗ tỷ giá:

Nợ: TK 635

     Có: TK 131, 112, 331…

Xử lý chênh lệch tỷ giá là bước bắt buộc và quan trọng khi lập báo cáo tài chính cuối năm. Kế toán cần nắm rõ quy định về khoản mục phải đánh giá lại, cách xác định tỷ giá, phương pháp hạch toán và cách trình bày trên BCTC. Thực hiện đúng ngay từ đầu giúp doanh nghiệp đảm bảo tính minh bạch, chính xác và hạn chế rủi ro về thuế hoặc kiểm toán.