Phòng Kế Toán Không Mệt Vì Việc – Mệt Vì Văn Hóa Chữa Cháy

VCA Yến ACC

2 thg 2, 2026

Trong nhiều doanh nghiệp Việt Nam, phòng kế toán luôn được mặc định là nơi “dập lửa” liên tục: hóa đơn lên gấp, hợp đồng sửa gấp, số liệu đối chiếu gấp, báo cáo thuế sát deadline mới tổng hợp, tháng nào cũng tăng ca chóng mặt. Điều đáng nói: những việc này không hề bất thường — mà trở thành văn hóa.

Văn hóa “chữa cháy” nghe tưởng là linh hoạt, nhưng thực chất là một căn bệnh tổ chức, bào mòn chất lượng công việc lẫn sức khỏe tinh thần của kế toán.

1. Khi “chữa cháy” trở thành thói quen của phòng kế toán

“Chữa cháy” không phải là xử lý khẩn cấp khi có sự cố. Nó là:

Làm việc quan trọng vào phút cuối
Thiếu kế hoạch và tiêu chuẩn hóa
Chờ lãnh đạo thúc thì mới làm
Nhập liệu gấp để kịp đối chiếu
Báo cáo thuế/tháng/quý bị nén vào vài ngày
Tăng ca triền miên mà vẫn sai sót

Khi các quy trình không rõ ràng, trách nhiệm không phân định và dữ liệu không được cập nhật kịp thời, phòng kế toán bắt buộc phải xoay xở bằng cách “dập lửa” liên tục.

2. Nguyên nhân thật sự nằm ở tổ chức, không phải con người

Nhiều doanh nghiệp cho rằng kế toán yếu, nhưng gốc rễ lại nằm ở văn hóa quản trị.

• Doanh nghiệp quen “giao việc trễ – đòi kết quả nhanh”

Hợp đồng, hồ sơ, hóa đơn từ phòng kinh doanh hoặc mua hàng thường gửi vào sát giờ cần báo cáo.

• Kế toán không có tiếng nói trong quy trình

Khi kế toán không được tham gia xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ, mọi sai sót đều đổ dồn vào họ.

• Tư duy “xử lý trước mắt”, không xây hệ thống

Không có checklist, không có lịch công việc chuẩn hóa, không đào tạo chéo.

• Thiếu công nghệ hỗ trợ

Dùng Excel rời rạc, dữ liệu phân tán, hệ thống ERP/PMKT không đồng bộ → kế toán phải tự ghép số liệu thủ công.

• Lãnh đạo chỉ chú trọng kết quả, không chú trọng quy trình

Khi chỉ quan tâm “ra báo cáo đúng hạn”, doanh nghiệp đánh mất cơ hội sửa lỗi tận gốc.

3. Hệ quả: kiệt sức, sai sót và turnover cao

Văn hóa chữa cháy nuốt trọn năng lượng của cả phòng kế toán
Tăng ca liên tục dẫn đến stress, mất động lực, giảm chất lượng cuộc sống.
Hạch toán gấp, đối chiếu gấp, rà soát gấp → tỉ lệ lỗi cao, rủi ro thuế – kiểm toán tăng.
Không ai muốn góp ý, không ai dám đề xuất cải tiến, vì quá bận để làm gì khác ngoài “chạy deadline”.

Nhiều DN thiếu ổn định trong kế toán không phải vì nhân sự kém, mà vì văn hóa chữa cháy khiến họ rời đi.