5 điểm đổi mới trong thông tư 99/2025/TT-BTC.

HCM-HANG-ACC

14 thg 3, 2026

Sau hơn 10 năm áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC nhằm cập nhật và hoàn thiện hệ thống kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam. Thông tư này được ban hành ngày 27/10/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, đánh dấu một bước thay đổi quan trọng trong việc chuẩn hóa chứng từ, hệ thống tài khoản, sổ sách kế toán và báo cáo tài chính của doanh nghiệp.

Những thay đổi trong Thông tư 99 không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch và thống nhất trong công tác kế toán, mà còn hướng tới việc tiệm cận các chuẩn mực kế toán quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong quản trị tài chính và hội nhập kinh tế. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng điểm qua 5 điểm đổi mới nổi bật của Thông tư 99/2025/TT-BTC mà kế toán và doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi áp dụng từ năm 2026.

1. Trao quyền tự chủ cho doanh nghiệp

Khác với Thông tư 200/2014 vốn có những quy định “cứng” cho kế toán doanh nghiệp, Thông tư 99/2025 lại hướng đến việc trao quyền tự chủ cho các doanh nghiệp. Trong đó doanh nghiệp được quyền:

Tự thiết kế hệ thống chứng từ và sổ kế toán phù hợp với đặc thù hoạt động của mình.
Mở thêm các tài khoản chi tiết phục vụ cho mục tiêu quản trị nội bộ.
Xây dựng và ban hành quy chế quản trị, kiểm soát nội bộ riêng.

Tư duy mới này phản ánh tinh thần của IFRS, khi doanh nghiệp chuyển từ việc “tuân thủ một cách máy móc” sang chủ động trong việc quản lý và khai thác thông tin tài chính. Đồng thời, Thông tư 99/2025 cũng đặt ra yêu cầu về việc xây dựng hệ thống quản trị và kiểm soát nội bộ, khẳng định một quan điểm hoàn toàn mới: kế toán không chỉ đơn thuần là việc ghi chép các giao dịch mà đã trở thành công cụ thiết yếu để quản trị doanh nghiệp. Để triển khai hiệu quả hệ thống kiểm soát nội bộ này, doanh nghiệp cần đội ngũ kế toán không chỉ vững về chuyên môn mà còn am hiểu sâu sắc về hoạt động kinh doanh, đồng thời thành thạo IFRS để đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại.

2. Bổ sung quy định mới về đơn vị tiền tệ

Trong Thông tư 200, đơn vị tiền tệ kế toán mặc định là đồng Việt Nam và chỉ được sử dụng ngoại tệ khi có sự cho phép của Bộ Tài chính. Tuy nhiên, Thông tư 99/2025 linh hoạt hơn khi cho phép doanh nghiệp lựa chọn ngoại tệ làm đơn vị kế toán nếu đáp ứng các điều kiện về doanh thu, chi phí và huy động vốn. Một số lưu ý quan trọng doanh nghiệp cần ghi nhớ gồm:

Việc thay đổi đơn vị tiền tệ phải được thực hiện từ đầu niên độ kế toán.
Mặc dù ghi sổ kế toán bằng ngoại tệ, báo cáo tài chính vẫn phải được lập và nộp bằng đồng Việt Nam.

Sự thay đổi này mang lại lợi ích rõ ràng cho các doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các tập đoàn có giao dịch quốc tế. Khi được phép ghi nhận sổ sách bằng ngoại tệ, doanh nghiệp có thể phản ánh chính xác hơn hiệu quả kinh doanh thực tế, giảm thiểu sai số do biến động tỷ giá và thuận tiện trong việc hợp nhất báo cáo tài chính với công ty mẹ ở nước ngoài. Đây là một bước tiến quan trọng giúp chuẩn hóa ngôn ngữ kế toán, tạo điều kiện để báo cáo tài chính của Việt Nam được hiểu và so sánh trên phạm vi toàn cầu.

3. Điều Chỉnh Hệ Thống Tài Khoản Kế Toán

Thông tư 99/2025/TT-BTC đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc cải tổ hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp. So với Thông tư 200 trước đây, hệ thống mới được thiết kế tinh gọn hơn, cập nhật và mang tính linh hoạt cao, phản ánh rõ triết lý “mở” và gần gũi hơn với các chuẩn mực quốc tế (IFRS).

Cụ thể:

Thêm vào nhiều tài khoản mới nhằm phản ánh chính xác hơn các nghiệp vụ tài chính phức tạp như công cụ tài chính, chênh lệch tỷ giá, cổ phiếu quỹ, lợi ích cổ đông thiểu số và các khoản dự phòng rủi ro.
Hợp nhất và loại bỏ một số tài khoản trùng lặp hoặc không còn phù hợp với thực tiễn hoạt động, chẳng hạn như các tài khoản chi tiết quá mức về chi phí sản xuất, chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp.
Bỏ yêu cầu bắt buộc về chi tiết từng tài khoản cấp 2, mở rộng quyền tự chủ cho doanh nghiệp trong việc xây dựng hệ thống tài khoản chi tiết phù hợp với đặc thù ngành nghề và quy mô hoạt động. Điều này thể hiện rõ tư duy kế toán chủ động và linh hoạt.
Bổ sung các hướng dẫn rõ ràng hơn cho các tài khoản quan trọng như doanh thu, chi phí tài chính, dự phòng và chênh lệch tỷ giá. Sự thay đổi này nhằm mục đích tăng cường tính minh bạch và khả năng so sánh trong báo cáo tài chính.

Những thay đổi này đánh dấu sự chuyển mình từ một “hệ thống tài khoản cứng nhắc” sang một “khung nguyên tắc linh hoạt”. Nhờ vậy, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc quản lý, trình bày và chuyển đổi báo cáo tài chính theo hướng hội nhập với IFRS.

4. Tăng tính pháp lý cho chứng từ điện từ

Việc công nhận chứng từ điện tử trong Thông tư 99/2025/TT-BTC là một bước tiến đáng kể trong việc số hóa công tác kế toán. Khi chứng từ điện tử được pháp luật thừa nhận, doanh nghiệp có thể giảm bớt sự phụ thuộc vào các biểu mẫu giấy truyền thống, đồng thời rút ngắn thời gian và quy trình luân chuyển chứng từ. Bên cạnh đó, việc sử dụng chứng từ điện tử còn góp phần nâng cao tính minh bạch và chính xác của thông tin tài chính.

5. Đổi mới cách trình bày Báo cáo tài chính

Việc chuyển đổi tên gọi từ Bảng cân đối kế toán sang Báo cáo tình hình tài chính thể hiện một cách nhìn mới trong việc tiếp cận báo cáo kế toán. Đồng thời, phần thuyết minh trong báo cáo tài chính cũng được mở rộng, giúp làm rõ hơn bản chất và bối cảnh của các số liệu được trình bày. Sự thay đổi này cho thấy báo cáo tài chính không còn đơn thuần là bản ghi lại các giao dịch mà đã trở thành một công cụ quản trị, giúp người sử dụng hiểu sâu sắc hơn về ý nghĩa kinh tế thực tế đằng sau những con số.

Nhìn chung, những điểm đổi mới trong Thông tư 99/2025/TT-BTC thể hiện nỗ lực của Bộ Tài chính trong việc hoàn thiện hệ thống kế toán doanh nghiệp, nâng cao tính minh bạch và phù hợp hơn với thực tiễn hoạt động kinh doanh hiện nay. Việc cập nhật các quy định mới không chỉ giúp doanh nghiệp thực hiện công tác kế toán chính xác, đầy đủ mà còn hỗ trợ nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế. Do đó, kế toán viên và doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu, cập nhật và chuẩn bị sớm để áp dụng đúng các quy định của Thông tư 99/2025/TT-BTC, từ đó hạn chế rủi ro sai sót và đảm bảo tuân thủ pháp luật trong quá trình hoạt động.