Nguyên tắc kế toán doanh thu năm 2026 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
Từ năm 2026, việc ghi nhận doanh thu của doanh nghiệp được thực hiện theo các nguyên tắc quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính. Đây là cơ sở quan trọng giúp doanh nghiệp phản ánh chính xác doanh thu trên sổ kế toán và báo cáo tài chính, đồng thời đảm bảo phù hợp với bản chất của từng giao dịch kinh tế phát sinh. Vậy nguyên tắc kế toán các khoản doanh thu theo Thông tư 99 được quy định như thế nào và doanh nghiệp cần lưu ý những nội dung gì khi ghi nhận doanh thu?
1. Nguyên tắc kế toán các khoản doanh thu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
Theo quy định tại Mục B Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp phải tuân thủ các nguyên tắc sau khi ghi nhận doanh thu:
a. Doanh thu phải làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp
Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được trong kỳ làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp, không bao gồm phần góp thêm của cổ đông.
Doanh thu được ghi nhận khi:
-
Giao dịch phát sinh;
-
Doanh nghiệp chắc chắn thu được lợi ích kinh tế;
-
Giá trị doanh thu được xác định theo giá trị hợp lý của khoản được quyền nhận.
Việc ghi nhận doanh thu không phụ thuộc vào việc đã thu tiền hay chưa thu tiền.
b. Doanh thu và chi phí phải ghi nhận theo nguyên tắc phù hợp
bb3. Doanh thu phải phản ánh đúng bản chất giao dịch
Một hợp đồng kinh tế có thể bao gồm nhiều giao dịch khác nhau, do đó doanh nghiệp cần tách từng giao dịch để áp dụng điều kiện ghi nhận doanh thu phù hợp.
Doanh thu phải được ghi nhận theo bản chất kinh tế của giao dịch, không phụ thuộc vào tên gọi hoặc hình thức của giao dịch.
-
Giá trị sản phẩm tặng được phân bổ vào doanh thu và giá vốn;
-
Giá giao dịch phải được phân bổ cho từng sản phẩm theo giá bán riêng lẻ.
Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp tặng hàng hóa, dịch vụ miễn phí không kèm điều kiện mua hàng, thì giá trị hàng tặng có thể được ghi nhận vào chi phí bán hàng.
c. Doanh thu phải được phân bổ theo nghĩa vụ thực hiện
Đối với các giao dịch phát sinh nghĩa vụ cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ trong tương lai, doanh thu phải được:
-
Phân bổ theo giá trị hợp lý của từng nghĩa vụ;
-
Chỉ được ghi nhận khi nghĩa vụ đã được thực hiện.
d. Phân biệt doanh thu thực hiện và chưa thực hiện
Doanh thu, lãi hoặc lỗ được xem là chưa thực hiện nếu doanh nghiệp:
-
Còn nghĩa vụ thực hiện trong tương lai;
-
Hoặc chưa chắc chắn thu được lợi ích kinh tế.
Việc phân loại không phụ thuộc vào dòng tiền đã phát sinh hay chưa.
Một số khoản lãi, lỗ do đánh giá lại tài sản hoặc nợ phải trả vẫn được xem là đã thực hiện, ví dụ:
-
Lãi lỗ do đánh giá lại tài sản góp vốn;
-
Chênh lệch tỷ giá đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ.
e. Doanh thu không bao gồm các khoản thu hộ bên thứ ba
Doanh thu của doanh nghiệp không bao gồm các khoản thu hộ, như:
-
Thuế gián thu (thuế GTGT, thuế xuất khẩu…);
-
Các khoản phụ thu mà doanh nghiệp không được hưởng;
-
Tiền bán hàng đại lý thu hộ cho bên giao đại lý;
-
Các khoản thu hộ cho đối tác hoặc tổ chức khác.
Trong trường hợp chưa tách riêng được thuế gián thu, doanh nghiệp có thể tạm ghi nhận doanh thu bao gồm thuế. Tuy nhiên khi lập báo cáo tài chính, phải loại trừ toàn bộ số thuế gián thu khỏi doanh thu.
f. Doanh thu kế toán và doanh thu tính thuế có thể khác nhau
Trong thực tế, thời điểm ghi nhận doanh thu kế toán và doanh thu tính thuế có thể khác nhau.
-
Doanh thu tính thuế chỉ dùng để xác định nghĩa vụ thuế.
-
Doanh thu kế toán được ghi nhận theo nguyên tắc kế toán để lập báo cáo tài chính.
Vì vậy, doanh thu trên sổ kế toán không nhất thiết phải bằng số trên hóa đơn bán hàng.
g. Doanh thu giữa các đơn vị nội bộ phải được loại trừ
Khi có giao dịch giữa các đơn vị trực thuộc, doanh nghiệp có thể ghi nhận doanh thu tại từng đơn vị theo cơ chế quản lý nội bộ.
Tuy nhiên khi lập báo cáo tài chính tổng hợp, tất cả các khoản doanh thu nội bộ phải được loại trừ.
h. Các tài khoản kế toán doanh thu
Theo Thông tư 99, doanh thu được phản ánh thông qua các tài khoản:
-
Tài khoản 511: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
-
Tài khoản 515: Doanh thu hoạt động tài chính
-
Tài khoản 521: Các khoản giảm trừ doanh thu
Các tài khoản doanh thu không có số dư cuối kỳ, vì phải kết chuyển để xác định kết quả kinh doanh.
2. Quy định về kế toán tài chính, kế toán quản trị
Theo Điều 9 Luật Kế toán 2015:
-
Kế toán trong doanh nghiệp gồm kế toán tài chính và kế toán quản trị.
-
Khi thực hiện kế toán phải thực hiện kế toán tổng hợp và kế toán chi tiết.
Trong đó:
-
Kế toán tổng hợp: phản ánh thông tin tài chính tổng quát bằng đơn vị tiền tệ.
-
Kế toán chi tiết: phản ánh thông tin chi tiết theo từng đối tượng kế toán bằng tiền, hiện vật hoặc thời gian lao động.
Số liệu kế toán chi tiết phải khớp với kế toán tổng hợp.
3. Kỳ kế toán được quy định như thế nào?
Theo Điều 12 Luật Kế toán 2015 (sửa đổi năm 2024), kỳ kế toán gồm:
-
Kỳ kế toán năm: 12 tháng (từ 01/01 đến 31/12)
-
Kỳ kế toán quý: 03 tháng
-
Kỳ kế toán tháng: 01 tháng
Doanh nghiệp có thể lựa chọn kỳ kế toán năm khác năm dương lịch, nhưng phải thông báo cho cơ quan thuế và cơ quan tài chính.
Ngoài ra, pháp luật cũng quy định riêng về:
-
Kỳ kế toán đầu tiên của doanh nghiệp mới thành lập
-
Kỳ kế toán cuối cùng khi doanh nghiệp giải thể, sáp nhập, chia tách
Trong một số trường hợp đặc biệt, kỳ kế toán năm đầu tiên hoặc cuối cùng có thể kéo dài tối đa 15 tháng.
Có thể thấy, các nguyên tắc kế toán doanh thu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC yêu cầu doanh nghiệp ghi nhận doanh thu dựa trên bản chất giao dịch, nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí cũng như khả năng thu được lợi ích kinh tế. Việc tuân thủ đúng các nguyên tắc này không chỉ giúp doanh nghiệp lập báo cáo tài chính minh bạch, chính xác mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và đáp ứng đúng quy định của pháp luật kế toán hiện hành.
Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.
Thông tin khác
Nguồn: https://thuvienphapluat.vn/phap-luat/ho-tro-phap-luat/nguyen-tac-ke-toan-cac-khoan-doanh-thu-2026-theo-thong-tu-99-ra-sao-huong-dan-nguyen-tac-ke-toan-955337-253263.html
