Tác động của chính sách giảm/giãn thuế đến báo cáo tài chính

HCM Thùy ACC

15 thg 3, 2026

Bạn là một kế toán trưởng / chuyên viên kế toán đang phải viết bài phân tích về tác động của chính sách giảm/giãn thuế đối với báo cáo tài chính của doanh nghiệp? Hoặc bạn đang phải chuẩn bị tài liệu phục vụ đánh giá nội bộ, trình Ban giám đốc hoặc phục vụ kiểm toán/kiểm tra thuế? Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ, hệ thống hóa các ảnh hưởng chính – từ ghi nhận nghiệp vụ, cách hạch toán đến phản ánh trên báo cáo tài chính – một cách chính xác và thực tế nhất hiện nay.

1. Tổng quan về chính sách giảm/giãn thuế hiện hành

Trong thời gian gần đây, tại Việt Nam, Quốc hội và Chính phủ đã thông qua Nghị quyết về giảm thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với hàng hóa, dịch vụ chịu thuế để hỗ trợ sản xuất kinh doanh và kích thích tăng trưởng kinh tế. Cụ thể, thuế suất GTGT đã được giảm từ 10% còn 8% đối với nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ từ ngày 1/7/2025 đến hết 31/12/2026. Chính sách này được kỳ vọng giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất, hạ giá bán, tăng tính cạnh tranh và kích cầu tiêu dùng.

2. Các ảnh hưởng trực tiếp đến báo cáo tài chính

2.1. Ảnh hưởng đến doanh thu và chi phí thuế

Giảm chi phí thuế GTGT đầu vào của doanh nghiệp: Việc giảm thuế suất GTGT trực tiếp làm giảm số tiền phải nộp thuế trên các chi phí đầu vào (nguyên liệu, dịch vụ mua vào), từ đó làm giảm chi phí kinh doanh, ảnh hưởng tới biên lợi nhuận gộp và lợi nhuận trước thuế trong kỳ.
Giảm chi phí thuế GTGT đầu ra của khách hàng: Khi doanh nghiệp giảm thuế GTGT trên sản phẩm bán ra, sẽ dẫn tới giảm doanh thu thuần sau thuế (do thuế suất trực tiếp ảnh hưởng đến giá bán) nếu doanh nghiệp lựa chọn giảm giá để hỗ trợ khách hàng.
Ghi nhận hiện tại và hệ quả lợi nhuận kế toán: Các thay đổi thuế này sẽ làm thay đổi số liệu lợi nhuận sau thuế ghi trong báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, bởi doanh nghiệp phải phản ánh đúng số thuế thực nộp, số thuế được khấu trừ và nghĩa vụ thuế trong kỳ kế toán.

Lưu ý: Mặc dù thuế GTGT giảm không trực tiếp ảnh hưởng đến thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), nhưng thay đổi doanh thu và chi phí kế toán có thể làm thay đổi thu nhập trước thuế, từ đó gián tiếp ảnh hưởng tới số thuế TNDN phải nộp.

3. Tác động đến công tác kế toán thuế và thủ tục báo cáo thuế

3.1. Cập nhật hệ thống kế toán, phần mềm và chứng từ

Việc thay đổi thuế suất buộc kế toán phải điều chỉnh mẫu hóa đơn, chứng từ đầu vào/đầu ra, cấu hình phần mềm kế toán, đồng thời cập nhật quy tắc tính toán thuế tự động để đảm bảo chính xác số thuế GTGT phải ghi nhận, khấu trừ và nộp.

3.2. Cập nhật nghiệp vụ kế toán

Kế toán phải ghi nhận chính xác số thuế GTGT được giảm trong từng nghiệp vụ mua – bán để đảm bảo số liệu trên sổ kế toán khớp với số liệu khai thuế.
Các nghiệp vụ điều chỉnh do thay đổi chính sách thuế phải được ghi nhận đúng kỳ kế toán, tránh sai sót khi đối chiếu với hồ sơ quyết toán thuế.

4. Tác động đến các chỉ tiêu tài chính

4.1. Tài sản và nợ phải trả

Tài sản và nợ thuế: Các thay đổi trong số thuế GTGT phải nộp sẽ làm thay đổi số dư tài khoản thuế GTGT được khấu trừ, thuế GTGT phải nộp trên bảng cân đối kế toán cuối kỳ.
Tài sản thuế hoãn lại: Nếu doanh nghiệp áp dụng chuẩn mực quốc tế như IFRS/IAS 12, sự khác biệt giữa cách ghi nhận thuế trên sổ kế toán và cơ sở tính thuế dẫn đến việc ghi nhận thuế thu nhập hoãn lại (Deferred Tax Asset hoặc Deferred Tax Liability) trong báo cáo tài chính. Những tài sản hoặc nợ thuế này phản ánh sự khác biệt tạm thời giữa lợi nhuận kế toán và lợi nhuận tính thuế trong các kỳ tiếp theo.

4.2. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh

Chính sách giảm thuế có thể khiến doanh nghiệp tăng biên lợi nhuận do giảm chi phí thuế GTGT đầu vào, hoặc doanh thu sau thuế giảm nếu doanh nghiệp lựa chọn giảm giá bán để chuyển lợi ích tới khách hàng.
Điều này sẽ ảnh hưởng đến chỉ tiêu lợi nhuận trước và sau thuế, từ đó tác động đến các chỉ tiêu như EPS (thu nhập trên mỗi cổ phần) nếu doanh nghiệp là công ty đại chúng.

5. Ảnh hưởng gián tiếp và chiến lược doanh nghiệp

Chính sách giảm/giãn thuế không chỉ có tác động trên số liệu kế toán mà còn ảnh hưởng đến chiến lược kinh doanh dài hạn:

Quyết định đầu tư, mở rộng sản xuất có thể được điều chỉnh dựa trên kỳ vọng về chi phí thuế thấp hơn.
Cạnh tranh thị trường: Doanh nghiệp có thể sử dụng lợi ích thuế để giảm giá, tăng thị phần hoặc tái đầu tư lợi nhuận tiết kiệm được vào hoạt động R&D và mở rộng thị trường.
Lập kế hoạch tài chính & quản trị: Ban quản trị doanh nghiệp cần xem xét số liệu thuế được cập nhật trong báo cáo tài chính để dự báo dòng tiền, kế hoạch vốn và báo cáo nội bộ cho các bên liên quan.

Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.