Nhận Bảo hiểm xã hội một lần, đánh đổi an sinh tuổi già

    Một số lí do phổ biến mà NLĐ chọn rút BHXH 1 lần:

      . Giải quyết vấn đề khó khăn tài chính tức thời: Đây là lí do chiếm tỷ trọng lớn nhất của đa số mọi người lao động. Mong muốn được có tiền sinh hoạt phí giải quyết nợ nần học phí trang trải cuộc sống. Đặc biệt đối với lao động khi thất nghiệp và không tìm được công việc phù hợp thì đây chính là lựa chọn tối ưu nhất cho họ để giải quyết những vấn đề cấp bách trước mắt.

      . Không muốn chờ đợi tuổi hưu: Nhiều người cảm thấy rằng việc chờ đợi tuổi hưu là quá dài, khiến họ mất kiên nhẫn và muốn rút một lần để chi tiêu những mục đích khác. Bên cạnh đó, tuổi nghỉ hưu thì ngày càng tăng, họ cảm thấy việc tiếp tục đóng là vô nghĩa là khiến họ nản chí.

      . Thay đổi công việc hoặc định cư nước ngoài: Một số người vì vấn đề thay đổi về môi trường làm việc hoặc có thể là do định cư ở một quốc gia nào đó ngoài vùng lãnh thổ Việt Nam. Chính vì vậy mà họ chọn rút BHXH một lần thay vì phải chờ đợi đến tuổi nghỉ hưu.

      . Sợ và e ngại trước chính sách BHXH ngày càng có nhiều những thay đổi: Việc bảo hiểm xã hội đang ngày càng hạn chế về việc rút một lần, khiến cho tâm lí của nhiều người bị lo lắng và sợ hãi trước những thay đổi có hại cho bản thân họ.

      . Lo lắng về sức khỏe: Nhiều người đang mắc một số bệnh hiểm nghèo, bệnh K, bệnh lao nặng,... muốn được rút một lần để có tiền trang trải viện phí cũng như phục vụ cho sức khỏe sau này nên họ chọn rút một lần thay vì chờ đợi tới tuổi lương hưu.

2. Hạn chế của việc rút BHXH một lần:

   Mất việc làm khi về tuổi xế chiều, kinh tế gia đình khó khăn khiến một số người lao động lựa chọn rút BHXH một lần để có tiền chi tiêu, trang trải cuộc sống. Bên cạnh đó, cũng có một bộ phận vì lợi ích trước mắt, muốn nhận một khoản “tiền tươi” nhanh chóng. Với nhiều người, số tiền này có thể “ra tấm, ra món", nhận được tiền tươi sẽ đi mua đất gửi ngân hàng,..  nhưng thực tế chỉ đủ duy trì trong vài tháng ngắn ngủi và thiếu thốn sẽ phải rút ra lại, sau đó họ lại tiếp tục đối mặt với nỗi lo mưu sinh và tuổi già không có điểm tựa. Thực trạng này rất đáng lo ngại, không chỉ khiến người lao động chịu thiệt thòi về quyền lợi lâu dài mà còn tạo áp lực lớn lên hệ thống an sinh xã hội, nhất là trong bối cảnh dân số nước ta đang bước vào giai đoạn già hóa.

     Cụ thể, việc rút BHXH một lần gây ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động rất nhiều, tác động trực tiếp đến hạnh phúc tuổi già sau này. Người lao động sẽ bị hạn chế rất nhiều về lương hưu đơn cử như:

      Thứ nhất, người lao động khi rút BHXH một lần sẽ không còn nằm trong hệ thống BHXH do Nhà nước bảo hộ, đồng nghĩa với việc mất cơ hội hưởng lương hưu hằng tháng – nguồn thu nhập ổn định và lâu dài khi về già. Đáng chú ý, lương hưu còn được điều chỉnh định kỳ theo chỉ số giá tiêu dùng và mức tăng trưởng kinh tế; từ năm 2003 đến nay đã có 17 lần điều chỉnh, với mức tăng trung bình từ khoảng 7,5% đến 9,3% mỗi lần, tùy nhóm đối tượng.

      Thứ hai, người lao động cũng mất quyền được cấp thẻ BHYT miễn phí trong suốt thời gian hưởng lương hưu, qua đó không còn được đảm bảo quyền lợi khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe – đặc biệt quan trọng khi tuổi cao, sức yếu.

      Thứ ba, khi không tham gia BHXH, thân nhân của người lao động sẽ không được hưởng chế độ tử tuất nếu chẳng may người lao động qua đời. Trong khi đó, nếu đang hưởng lương hưu, người lo mai táng sẽ được nhận trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức lương cơ sở tại thời điểm qua đời, đồng thời thân nhân còn có thể được hưởng trợ cấp tử tuất hằng tháng hoặc có thể là một lần.

      Thứ tư, số tiền nhận BHXH một lần thường thấp hơn đáng kể so với tổng số đã đóng vào quỹ. Hiện nay, tổng mức đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất là 22% tiền lương tháng (người lao động đóng 8%, người sử dụng lao động đóng 14%), tương đương khoảng 2,64 tháng lương mỗi năm. Tuy nhiên, mức hưởng BHXH một lần chỉ tương ứng 1,5 tháng lương cho mỗi năm đóng trước 2014 và 2 tháng lương cho mỗi năm đóng từ 2014 trở đi. Như vậy, người lao động sẽ bị “thiệt” khoảng 1,14 tháng lương/năm (trước 2014) và khoảng 0,64 tháng lương/năm (sau 2014).

      Thứ năm, nếu không rút BHXH một lần, khoản tiền đã đóng được xem như “của để dành” quan trọng, không mất đi mà vẫn được cơ quan BHXH quản lý, đầu tư và gia tăng giá trị theo thời gian, góp phần đảm bảo an sinh bền vững cho người lao động trong tương lai.

3. Thay vì rút BHXH 1 lần, NLĐ nên bảo lưu thời gian tham gia BHXH:

   Trong bối cảnh gặp khó khăn trước mắt như mất việc làm hoặc giảm sút thu nhập, người lao động hoàn toàn có thể lựa chọn bảo lưu thời gian đã đóng BHXH thay vì rút một lần. Khi điều kiện kinh tế ổn định trở lại, người lao động có thể tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc hoặc chuyển sang BHXH tự nguyện. Đáng chú ý, người tham gia BHXH tự nguyện còn được Nhà nước hỗ trợ một phần mức đóng, với các mức 10%, 25% hoặc 30% tùy theo từng nhóm đối tượng, tính trên chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn.

     Trong thời gian bảo lưu, nếu không may người lao động qua đời, gia đình vẫn được hưởng trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức lương cơ sở. Đồng thời, thân nhân đủ điều kiện sẽ được hưởng trợ cấp tuất hằng tháng (tối đa 4 người), áp dụng cho con đến khi trưởng thành, hoặc vợ/chồng, cha/mẹ khi đã hết tuổi lao động và không có hoặc có thu nhập thấp hơn mức lương cơ sở. Trường hợp nhận trợ cấp tuất một lần, mức hưởng cũng được tính tương tự như BHXH một lần.

     Nhằm khuyến khích người lao động tiếp tục gắn bó với hệ thống BHXH để đảm bảo quyền lợi lâu dài, dự thảo Luật BHXH (sửa đổi) đã bổ sung nhiều chính sách theo hướng mở rộng và gia tăng lợi ích, tạo thêm cơ hội để người lao động đủ điều kiện hưởng lương hưu khi đến tuổi nghỉ hưu, đồng thời hạn chế những thiệt thòi khi lựa chọn rút BHXH một lần.

     Thực tế cho thấy, không ít người sau khi nhận BHXH một lần đã có nhu cầu nộp lại tiền để khôi phục thời gian tham gia nhằm đủ điều kiện hưởng lương hưu. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chưa có quy định cho trường hợp này. Vì vậy, người lao động cần cân nhắc kỹ trước khi đưa ra quyết định. Giải pháp bền vững nhất để đảm bảo cuộc sống tuổi già là có nguồn thu nhập ổn định từ lương hưu hằng tháng, đồng thời được cấp thẻ BHYT để chăm sóc sức khỏe lâu dài.

     Trong trường hợp thất nghiệp, người lao động nên đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp và các chính sách hỗ trợ đi kèm để vượt qua giai đoạn khó khăn. Cụ thể, người lao động được hưởng trợ cấp thất nghiệp bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 6 tháng liền kề trước khi thất nghiệp (tối đa không quá 5 lần mức lương cơ sở hoặc lương tối thiểu vùng); được cấp thẻ BHYT để khám, chữa bệnh; được hỗ trợ học nghề (tối đa 1 triệu đồng/người/tháng); được tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí; cũng như được đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng nghề.

     Sau khi vượt qua khó khăn, người lao động có thể quay trở lại thị trường lao động và tiếp tục tham gia BHXH để cộng nối thời gian đóng, làm cơ sở hưởng lương hưu sau này. Trường hợp chưa thể tiếp tục đóng ngay, người lao động vẫn có quyền bảo lưu và tham gia lại khi có điều kiện, thông qua BHXH bắt buộc hoặc tự nguyện, để đảm bảo đủ điều kiện hưởng lương hưu trong tương lai.

4. Quy định về rút BHXH một lần mới nhất hiện nay:

   Quy định về việc được rút BHXH một lần yêu cầu:

       . Người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội trước ngày Luật bảo hiểm xã hội sửa đổi và có hiệu lực thi hành (01/07/2025).

     . Đã chấm dút việc tham gia BHXH.

      . Có thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm

      . Có đề nghị được hưởng bảo hiểm xã hội một lần.

     Những người tham gia BHXH từ ngày 01/07/2025 vẫn sẽ được rút BHXH một lần trong một số trường hợp dưới đây:

      . Đủ tuổi hưởng lương hưu mà chưa đóng đủ 15 năm BHXH. 

      . Ra nước ngoài để định cư.

      . Những người đang mắc bệnh ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, ADIS.

      . Người có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.

      . Người khuyết tật đặc biệt nặng.

     Chỉ có trường hợp người lao động sau 12 tháng nghỉ việc, không tham gia BHXH và thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm thì không được phép rút BHXH một lần nữa. Như vậy thì người lao động vẫn có thể rút BHXH một lần những sẽ có phần khắt khe hơn so với trước đây.

5. Vì sao cần hạn chế việc rút BHXH một lần:

   Theo chủ trương của Quốc hội, phương án hạn chế rút BHXH một lần đã được thể chế hóa đúng tinh thần Nghị quyết 28/NQ-TW, với định hướng giảm tình trạng hưởng BHXH một lần, đồng thời tăng quyền lợi cho người lao động khi bảo lưu thời gian tham gia để hưởng chế độ hưu trí.

     Tuy nhiên, nhằm tránh xáo trộn và đảm bảo quyền lợi cho hơn 18 triệu người đang tham gia BHXH, Quốc hội vẫn giữ tính kế thừa của các quy định hiện hành. Dù tiếp tục cho phép rút BHXH một lần, Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội không khuyến khích người lao động lựa chọn phương án này, mà mong muốn họ tiếp tục tham gia để đảm bảo an sinh lâu dài.

     Bên cạnh đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ cần có các giải pháp căn cơ, lâu dài nhằm hỗ trợ người lao động gặp khó khăn, như xây dựng chính sách tín dụng phù hợp. Đồng thời, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách về lao động, việc làm theo hướng ổn định việc làm và thu nhập; tăng cường tư vấn, kết nối việc làm, hướng nghiệp, đào tạo và chuyển đổi nghề để giúp người lao động có việc làm bền vững.

     Về lâu dài, quy định mới theo hướng chỉ cho phép hưởng BHXH một lần trong một số trường hợp đặc biệt sẽ góp phần giữ chân người lao động ở lại hệ thống, giúp họ được thụ hưởng đầy đủ các chế độ từ quá trình tích lũy. Điều này không chỉ đảm bảo quyền lợi cho chính người lao động mà còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống an sinh xã hội và ngân sách nhà nước trong tương lai.

6. Hồ sơ quy trình chuẩn bị để rút BHXH một lần: 

   Theo hướng dẫn tại Quyết định số 222/QĐ-BHXH và Luật BHXH năm 2024, người lao động có thể thực hiện thủ tục rút BHXH một lần thông qua các hình thức: nộp trực tiếp, qua bưu chính công ích hoặc trực tuyến trên cổng/dịch vụ công (nếu đáp ứng điều kiện kỹ thuật).

     Do quy định về rút BHXH một lần có sự điều chỉnh theo mốc thời gian từ ngày 01/7/2025, trước khi làm hồ sơ, người lao động cần tự đánh giá điều kiện của mình theo các tiêu chí sau:

     . Xác định thuộc nhóm tham gia BHXH trước hay sau ngày 01/7/2025.

     . Kiểm tra thời gian đã ngừng đóng, tình trạng việc làm, tổng thời gian tham gia BHXH và có thuộc trường hợp đặc biệt theo quy định hay không. Việc xác định đúng ngay từ đầu sẽ giúp tránh hồ sơ bị trả lại, tiết kiệm thời gian xử lý.

    Sau khi xác định rõ mình thuộc trường hợp được hưởng BHXH một lần, người lao động tiến hành chuẩn bị hồ sơ và thực hiện theo các bước sau:

  Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Hồ sơ bao gồm:

     . Sổ BHXH bản chính. 

     . Đơn đề nghị hưởng BHXH một lần (Mẫu 14-HSB), điền đầy đủ thông tin, đặc biệt là tài khoản ngân hàng, phương thức nhận tiền và số điện thoại liên hệ.

     . Giấy tờ tùy thân và các tài liệu chứng minh thuộc trường hợp đặc biệt (nếu có). 

 Bước 2: Nộp hồ sơ
Người lao động có thể lựa chọn một trong các hình thức:

     . Nộp trực tiếp tại cơ quan BHXH quận/huyện nơi cư trú (mang theo bản gốc để đối chiếu).

     . Nộp qua bưu chính công ích (nên liên hệ trước để được hướng dẫn chi tiết). 

     . Nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công/BHXH (có thể cần bổ sung hồ sơ giấy theo yêu cầu).

  Bước 3: Tiếp nhận và giải quyết hồ sơ
Cơ quan BHXH sẽ kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ, đối chiếu quá trình đóng và thực hiện tính toán mức hưởng theo quy định. Thời gian giải quyết tối đa là 07 ngày làm việc (không tính ngày nghỉ, lễ, Tết). Nếu hồ sơ cần bổ sung hoặc điều chỉnh, cơ quan BHXH sẽ thông báo rõ lý do. 

 Bước 4: Nhận tiền trợ cấp
Sau khi hồ sơ được phê duyệt, người lao động nhận tiền theo phương thức đã đăng ký: qua tài khoản ngân hàng hoặc nhận trực tiếp tại bưu điện/điểm chi trả theo thông báo.  

Nguồn: Rút BHXH một lần: giải quyết nhu cầu trước mắt người lao đông gặp khó khăn khi về già. https://vinhphuc.baohiemxahoi.gov.vn/vssid/Pages/default.aspx?CateID=0&ItemID=8916

Thông tin khác