So Sánh Nghị Định 253/2026 Và Nghị Định 65/2013 Thuế TNCN

1. Bảng đối chiếu cốt lõi giữa Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Nghị định 65/2013/NĐ-CP

Để có cái nhìn tổng quan nhanh chóng nhất, bạn có thể tra cứu nhanh các điểm thay đổi cốt lõi qua bảng so sánh trực quan dưới đây:

Tiêu chí so sánh	Quy định cũ (Nghị định 65/2013/NĐ-CP)	Quy định mới (Nghị định 253/2026/NĐ-CP)	Tác động thực tế đối với doanh nghiệp và cá nhân
Tiền ăn giữa ca, ăn trưa	Khống chế tối đa không chịu thuế ở mức 730.000 đồng/tháng.	Nâng mức không chịu thuế lên tối đa 1,2 triệu đồng/tháng.	Tăng phần thu nhập thực nhận (Net) cho người lao động.
Lợi ích nhà ở xã hội/doanh nghiệp	Chỉ miễn thuế TNCN nếu nhà ở xây tại khu công nghiệp, khu kinh tế hoặc vùng khó khăn.	Miễn thuế TNCN đối với nhà ở do doanh nghiệp tự xây cho nhân viên trên mọi địa bàn.	Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư xây nhà ở cho người lao động.
Trợ cấp thôi việc vượt mức	Chỉ miễn thuế trong khung của Luật Lao động. Phần doanh nghiệp chi thêm phải chịu thuế.	Miễn thuế cho cả phần vượt mức nếu quy định rõ trong quy chế nội bộ/thỏa ước.	Hỗ trợ tối đa cho nhân sự khi mất việc; cởi trói chính sách cho doanh nghiệp.
Đóng quỹ hưu trí tự nguyện	Được khấu trừ tối đa 01 triệu đồng/tháng trước khi tính thuế.	Nâng mức khấu trừ tối đa lên 03 triệu đồng/tháng (gấp 3 lần).	Tăng động lực tham gia các sản phẩm an sinh xã hội tự nguyện.
Giảm trừ chi phí Y tế & Giáo dục	Không quy định khoản giảm trừ này.	Giảm trừ chi phí thực tế phát sinh, tối đa 47 triệu đồng/năm (yêu cầu hóa đơn).	Điểm mới đột phá giúp chia sẻ gánh nặng chi phí cuộc sống của gia đình.
Khấu trừ thuế vãng lai 10%	Bắt buộc khấu trừ khi chi trả thu nhập từ 02 triệu đồng/lần trở lên.	Nâng ngưỡng bắt buộc khấu trừ lên từ 05 triệu đồng/lần trở lên.	Giảm áp lực thủ tục cho kế toán; lao động tự do giữ được dòng tiền ngắn hạn.
Các nguồn thu nhập mới	Chưa có hành lang pháp lý điều chỉnh cụ thể.	Đánh thuế TNCN đối với: Tài sản số, tên miền ".vn", biển số xe đấu giá, tín chỉ các-bon.	Đưa các mô hình kinh tế số và giao dịch đặc thù vào quản lý minh bạch.
Phương thức quản lý hành chính	Nộp hồ sơ giấy, quy trình kê khai và quyết toán thủ công phức tạp.	Đồng bộ số hóa 100%, kê khai điện tử, đơn giản hóa tối đa thủ tục ủy quyền.	Tiết kiệm chi phí tuân thủ cho cả cá nhân và bộ phận nhân sự.

2. Phân tích chi tiết các nhóm thay đổi chính

Để hiểu rõ hơn bản chất của bảng so sánh trên, chúng ta cần đặt các quy định vào thực tế vận hành của doanh nghiệp và đời sống của người nộp thuế.

Nhóm 1: Tối ưu hóa thu nhập từ tiền lương và phúc lợi nhân viên

Sự điều chỉnh tăng tiền ăn giữa ca từ 730.000 đồng lên 1,2 triệu đồng là phản ứng kịp thời của Nhà nước trước sự trượt giá của đồng tiền trong hơn một thập kỷ qua.

Lưu ý cho Kế toán:

• Nếu doanh nghiệp chi tiền mặt: Chỉ phần vượt quá 1,2 triệu đồng/tháng mới tính vào thu nhập chịu thuế.
• Nếu doanh nghiệp tổ chức nấu ăn trực tiếp hoặc phát phiếu ăn: Toàn bộ giá trị bữa ăn được miễn thuế hoàn toàn, không bị giới hạn bởi con số 1,2 triệu đồng.

Bên cạnh đó, việc cho phép miễn thuế đối với phần trợ cấp thôi việc vượt mức (miễn là có quy chế tài chính nội bộ hoặc thỏa ước lao động quy định) giúp các doanh nghiệp dễ dàng thực hiện các chính sách "chia tay nhân sự" một cách êm đẹp và nhân văn hơn, không còn lo ngại việc người lao động bị trừ một khoản thuế lớn ngay khi vừa mất việc làm.

Nhóm 2: Điểm sáng từ các khoản giảm trừ mới (Y tế, Giáo dục, Hưu trí)

Khoản giảm trừ chi phí y tế và giáo dục tối đa 47 triệu đồng/năm được xem là bước đi mang tính lịch sử. Lần đầu tiên, những chi phí mang tính sống còn của mỗi gia đình được Nhà nước công nhận là khoản chi tiêu hợp lý cần được khấu trừ trước thuế.
Để áp dụng hiệu quả điều khoản này, người lao động cần chủ động yêu cầu cơ sở y tế (bệnh viện, phòng khám) và cơ sở giáo dục (trường học các cấp) xuất hóa đơn điện tử hợp pháp ghi rõ thông tin mã số thuế của mình để làm căn cứ quyết toán vào cuối năm.

3. Quản lý tài sản số và lộ trình quyết toán chuyển tiếp 2026

Nghị định 253/2026/NĐ-CP cũng đánh dấu sự "phủ sóng" của cơ quan thuế lên các loại hình tài sản mới như tài sản số (crypto, tài sản ảo) và tín chỉ các-bon. Điều này đồng nghĩa với việc các cá nhân tham gia giao dịch công nghệ, đầu tư tài sản số sẽ có nghĩa vụ kê khai thuế rõ ràng, tạo sự bình đẳng với các kênh đầu tư truyền thống như chứng khoán hay bất động sản.

Lưu ý quan trọng về giai đoạn giao thời năm 2026

Vì Nghị định 253 chính thức có hiệu lực từ 01/07/2026 (giữa năm tài chính), doanh nghiệp cần lưu ý:

• Phân tách kỳ lương: Lương tháng 6/2026 trở về trước áp dụng hạn mức cũ (Nghị định 65). Lương từ tháng 7/2026 trở đi áp dụng hạn mức mới (Nghị định 253).
• Quyết toán cuối năm: Chờ văn bản hướng dẫn nghiệp vụ của Tổng cục Thuế về việc tính toán phân bổ các mức giảm trừ gia cảnh và các khoản chi chi phí theo tỷ lệ tháng thực tế của năm 2026 để thực hiện quyết toán một cách chuẩn xác nhất.

4. Thay đổi căn bản về thuế vãng lai và quy trình kê khai thuế điện tử

Đối với phân khúc lao động ngắn hạn, lao động tự do hoặc các cộng tác viên ký hợp đồng dưới 3 tháng, Nghị định 253/2026/NĐ-CP tạo ra bước tiến lớn trong cải cách thủ tục hành chính.

Cơ chế khấu trừ thuế vãng lai 10% tại nguồn

• Ngưỡng áp dụng cũ (Nghị định 65): Doanh nghiệp bắt buộc khấu trừ 10% thuế TNCN khi chi trả tiền công, thù lao cho lao động ngắn hạn từ 02 triệu đồng/lần trở lên.
• Ngưỡng áp dụng mới (Nghị định 253): Nâng mức sàn bắt buộc khấu trừ lên từ 05 triệu đồng/lần trở lên (tăng gấp 2,5 lần).
• Trường hợp chi trả dưới 5 triệu đồng: Doanh nghiệp mặc định không thực hiện khấu trừ 10% (trừ khi cá nhân có yêu cầu). Điều này giảm áp lực công việc khổng lồ cho bộ phận kế toán và giúp người lao động thời vụ bảo toàn dòng tiền trang trải cuộc sống.

Cơ chế làm cam kết: Nếu thu nhập vượt quá 5 triệu đồng nhưng ước tính tổng thu nhập cả năm sau khi trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế, người lao động vẫn được lập bản cam kết theo mẫu quy định để tạm thời chưa bị khấu trừ thuế.

Số hóa 100% thủ tục hành chính

• Quy trình kê khai trực tuyến: Toàn bộ các bước từ đăng ký mã số thuế, thay đổi thông tin đăng ký thuế, kê khai định kỳ cho đến nộp hồ sơ quyết toán cuối năm và nhận kết quả hoàn thuế đều được thực hiện qua môi trường điện tử.
• Đơn giản hóa ủy quyền quyết toán: Tinh giản tối đa các loại giấy tờ vật lý khi người lao động ủy quyền quyết toán cho tổ chức chi trả thu nhập, tiết kiệm thời gian vận hành cho doanh nghiệp.

5. Ví dụ thực tế minh họa sự khác biệt về số thuế phải nộp

Để hình dung rõ nét nhất việc Nghị định 253/2026/NĐ-CP giúp người lao động "nhẹ gánh" thuế ra sao, chúng ta hãy cùng đặt lên bàn cân một ví dụ thực tế dưới đây.
Tình huống: Ông Minh là cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương tại một doanh nghiệp trong tháng 08/2026 với các thông tin sau:

• Thu nhập từ tiền lương gốc: 30.000.000 đồng.
• Doanh nghiệp chi phụ cấp tiền ăn trưa bằng tiền mặt: 1.500.000 đồng.
• Ông Minh tự nguyện đóng quỹ hưu trí tự nguyện: 3.500.000 đồng.
• Trong tháng, ông Minh phát sinh chi phí phẫu thuật tại bệnh viện công (có đầy đủ hóa đơn điện tử hợp pháp): 10.000.000 đồng (tính bình quân tháng được giảm trừ là 10.000.000 đồng).
• Giả định ông Minh không có người phụ thuộc, áp dụng mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân theo quy định mới là 15.000.000 đồng.

Cách tính 1: Nếu áp dụng theo quy định cũ (Nghị định 65/2013/NĐ-CP)

• Thu nhập chịu thuế:

Lương gốc + ( Tiền ăn - Hạn mức cũ) = 30.000.000 + ( 1.500.000 - 730.000) = 30.770.000 đồng

•  Các khoản giảm trừ:

- Giảm trừ gia cảnh bản thân (giả định theo mức cũ để so sánh trực quan): 11.000.000 đồng.
- Khấu trừ đóng quỹ hưu trí tự nguyện (bị khống chế trần cũ): Tối đa 1.000.000 đồng.
- Giảm trừ y tế: Không được áp dụng (0 đồng).
- Tổng các khoản giảm trừ: 11.000.000 + 1.000.000 = 12.000.000 đồng

• Thu nhập tính thuế: 30.770.000 - 12.000.000 = 18.770.000 đồng
• Số thuế TNCN phải nộp tạm tính (áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần): 1.954.000 đồng

Cách tính 2: Khi áp dụng theo quy định mới (Nghị định 253/2026/NĐ-CP)

• Thu nhập chịu thuế:

Lương gốc + ( Tiền ăn - Hạn mức cũ) = 30.000.000 + ( 1.500.000 - 1.200.000) = 30.300.000 đồng

• Các khoản giảm trừ:

- Giảm trừ gia cảnh bản thân (giả định theo mức cũ để so sánh trực quan): 15.000.000 đồng.
- Khấu trừ đóng quỹ hưu trí tự nguyện (bị khống chế trần cũ): Tối đa 3.000.000 đồng (phần 500.000 đồng vượt quá sẽ không được trừ).
- Giảm trừ y tế: Được trừ toàn bộ 10.000.000 đồng (do nằm trong hạn mức 47 triệu đồng/năm).
- Tổng các khoản giảm trừ: 15.500.000 + 3.000.000 + 10.000.000 = 28.500.000 đồng

• Thu nhập tính thuế: 30.300.000 - 28.000.000= 1.800.000 đồng
• Số thuế TNCN phải nộp tạm tính (áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần): 90.000 đồng

Kết luận: Nhờ việc áp dụng các cơ chế mới của Nghị định 253, số thuế TNCN mà ông Minh phải nộp trong tháng đã giảm mạnh từ 1.954.000 đồng xuống chỉ còn 90.000 đồng(tiết kiệm được hơn 1,8 triệu đồng/tháng). Điều này chứng minh tác động cực kỳ to lớn của việc cải cách thuế trong việc hỗ trợ và khoan thư sức dân.

Nguồn: Tổng hợp

Thông tin khác