TP.HCM Tăng Cường Quản Lý Thuế Thương Mại Điện Tử: Những Bước Tiến Mới

Hoang An ACC
4 thg 8, 2026
Trong bối cảnh thương mại điện tử (TMĐT) bùng nổ mạnh mẽ tại Việt Nam, đặc biệt là tại TP.HCM - trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, việc quản lý thuế đối với lĩnh vực này đang trở thành nhiệm vụ cấp bách.

Nhằm chống thất thu thuế, TP.HCM đã và đang triển khai nhiều giải pháp quyết liệt và bài bản. Hãy cùng AGS tìm hiểu chi tiết hơn về chủ đề này trong bài viết dưới đây.
E-commerce

1. Bức tranh phát triển thương mại điện tử tại TP.HCM

1.1. Những con số ấn tượng về quy mô thị trường

Theo số liệu công bố từ Cục Thuế TP.HCM, tính riêng trong 10 tháng đầu năm 2024:
  • Doanh thu TMĐT đạt 91.962 tỷ đồng, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 43,7% so với cùng kỳ năm trước.
  • Tỷ trọng đóng góp: TP.HCM hiện chiếm khoảng 33,5% tổng doanh thu TMĐT của cả nước, khẳng định vị thế đầu tàu kinh tế số.
Hoạt động kinh doanh qua mạng không còn giới hạn ở các doanh nghiệp lớn mà đã lan tỏa mạnh mẽ đến hàng chục nghìn hộ kinh doanh, cá nhân bán hàng online trên các sàn thương mại điện tử (Shopee, Lazada, Tiki, TikTok Shop), các nền tảng mạng xã hội (Facebook, Zalo, Instagram) và các trang web tự dựng.
Tóm tắt quy mô TMĐT TP.HCM (10 tháng năm 2024):
  • Doanh thu ghi nhận: 91.962 tỷ đồng (Tăng 43,7% so với cùng kỳ)
  • Tỷ trọng toàn quốc: 33,5% tổng doanh thu TMĐT cả nước
  • Số người nộp thuế được rà soát: 11.606 đối tượng đưa vào diện quản lý
  • Doanh thu quản lý: 562.047 tỷ đồng
  • Số thuế thu ngân sách: 7.373 tỷ đồng

1.2. Sự đa dạng hóa các mô hình kinh doanh số

Sự phát triển của công nghệ đã hình thành nên nhiều hình thức kinh doanh phức tạp, bao gồm:
  1. Sàn giao dịch TMĐT nội địa và quốc tế: Shopee, Lazada, Tiki, TikTok Shop, Sendo...
  2. Kinh doanh qua mạng xã hội (Social Commerce): Bán hàng qua trang cá nhân, Fanpage, Hội nhóm Facebook, Zalo, TikTok Live.
  3. Tiếp thị liên kết (Affiliate Marketing) & Content Creator: Cá nhân nhận hoa hồng quảng cáo, review sản phẩm, gắn link giới thiệu.
  4. Mô hình Dropshipping & Bán hàng xuyên biên giới: Bán hàng không kho bãi, giao hàng trực tiếp từ nhà cung cấp nước ngoài đến người tiêu dùng.
  5. Cung cấp dịch vụ số xuyên biên giới: Thu nhập từ Google, YouTube, Facebook, Apple, Netflix, Spotify, Airbnb...
Sự đa dạng này mang lại dòng tiền khổng lồ nhưng cũng khiến dòng lưu chuyển hàng hóa và tiền tệ trở nên đa tầng, dễ ẩn danh và khó kiểm soát theo các phương thức quản lý thuế truyền thống.

2. Các giải pháp chống thất thu thuế TMĐT đang được TP.HCM triển khai

Để siết chặt quản lý và chống thất thu ngân sách, UBND TP.HCM cùng Cục Thuế Thành phố đã và đang triển khai đồng bộ nhiều chiến lược quy mô lớn.

2.1. Rà soát và đưa hàng loạt người nộp thuế vào diện quản lý

Công tác rà soát dữ liệu đã thu về những kết quả rất cụ thể:
  • Cục Thuế TP.HCM đã rà soát và đưa 11.606 người nộp thuế (bao gồm cả doanh nghiệp và cá nhân) có hoạt động kinh doanh TMĐT vào diện quản lý trực tiếp.
  • Tổng doanh thu quản lý của nhóm đối tượng này đạt mốc kỷ lục 562.047 tỷ đồng.
  • Số tiền thuế kê khai và nộp vào ngân sách Nhà nước đạt 7.373 tỷ đồng.
Điều này chứng minh cơ quan thuế đã không còn thụ động chờ người nộp thuế tự kê khai, mà đã chủ động dùng các công cụ nghiệp vụ để truy xuất vết hàng hóa và dòng tiền.

2.2. Cơ chế phối hợp liên ngành chặt chẽ

UBND TP.HCM đã ban hành chỉ đạo giao Cục Thuế Thành phố làm đầu mối, phối hợp liên ngành với các cơ quan chủ chốt:
  • Sở Công Thương: Đối soát dữ liệu các website/sàn TMĐT đã đăng ký hoặc thông báo với Bộ Công Thương.
  • Sở Thông tin và Truyền thông: Phối hợp rà soát, xử lý các tài khoản, Fanpage, kênh livestream có dấu hiệu vi phạm pháp luật về thuế và thương mại.
  • Cục Quản lý thị trường & Cục Hải quan: Kiểm tra nguồn gốc xuất xứ hàng hóa tại các kho bãi, điểm tập kết, bưu cục giao nhận; phát hiện hàng lậu, hàng nhái, hàng trốn thuế qua đường tiểu ngạch.
  • Ngân hàng Nhà nước (Chi nhánh TP.HCM): Chỉ đạo các ngân hàng thương mại và tổ chức trung gian thanh toán cung cấp thông tin tài khoản, dòng tiền giao dịch của các cá nhân, tổ chức có dấu hiệu kinh doanh TMĐT.
  • Công an TP.HCM: Phối hợp điều tra các đường dây trốn thuế quy mô lớn, giả mạo chứng từ, gian lận thương mại trên không gian mạng.

2.3. Xây dựng cơ sở dữ liệu lớn (Big Data) và ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI)

Cơ quan Thuế TP.HCM đang tích cực chuyển đổi số trong quản lý nghiệp vụ:
  • Tích hợp dữ liệu đa nguồn: Tự động kết xuất dữ liệu từ các sàn TMĐT (theo quy định tại Nghị định 91/2022/NĐ-CP), các công ty vận chuyển (GHTK, GHN, Viettel Post, Shopee Express...), ngân hàng thương mại và ví điện tử (Momo, ZaloPay...).
  • Phân tích rủi ro tự động: Sử dụng thuật toán AI và Machine Learning để quét các giao dịch bất thường. Ví dụ: Một tài khoản cá nhân có hàng nghìn giao dịch biến động số dư chuyển khoản mỗi ngày nhưng không đăng ký hộ kinh doanh sẽ lập tức bị hệ thống cảnh báo rủi ro cao.

2.4. Trách nhiệm kết nối và cung cấp thông tin của đơn vị trung gian

Theo quy định pháp luật hiện hành, các sàn TMĐT có nghĩa vụ định kỳ hàng quý cung cấp thông tin người bán cho cơ quan thuế (bao gồm: Tên, MST, CCCD, địa chỉ, số điện thoại, doanh thu bán hàng, tài khoản ngân hàng nhận tiền...). Sự hợp tác này đã thu hẹp đáng kể khoảng tối trong kinh doanh online.

2.5. Kiện toàn bộ máy nhân sự chuyên trách

Cục Thuế TP.HCM phối hợp cùng Sở Nội vụ thành lập các phòng/đội chuyên trách về quản lý thuế TMĐT. Đội ngũ cán bộ thuế được đào tạo sâu về kỹ năng tin học truy vết số, nghiệp vụ kiểm tra dòng tiền xuyên biên giới, đọc hiểu dữ liệu hệ thống từ các nền tảng công nghệ.

3. Thách thức đặt ra trong công tác quản lý thuế TMĐT

Mặc dù đã đạt nhiều kết quả tích cực, ngành thuế TP.HCM vẫn phải đối mặt với không ít rào cản từ đặc thù ảo và biến động nhanh của không gian mạng.
Những thách thức chính trong quản lý thuế TMĐT:
  1. TMĐT xuyên biên giới (Temu, Shein, AliExpress...)
  2. Hoạt động Livestream chốt đơn chớp nhoáng, xóa dấu vết
  3. Sử dụng tài khoản cá nhân rác/tài khoản mượn để nhận tiền
  4. Thanh toán không dùng tiền mặt qua ví điện tử, tiền mã hóa
  5. Bán hàng đa kênh (Omnichannel) phân tán dòng tiền

3.1. Sự trỗi dậy của các sàn TMĐT xuyên biên giới giá rẻ

Giai đoạn cuối 2024 - 2025 ghi nhận sự đổ bộ mạnh mẽ của các nền tảng mua sắm xuyên biên giới như Temu, Shein, AliExpress... với mức giá siêu rẻ và chính sách vận chuyển trực tiếp từ nhà máy nước ngoài đến người tiêu dùng Việt Nam.
  • Thách thức: Việc kiểm soát nghĩa vụ thuế của nhà cung cấp nước ngoài, việc kê khai thuế GTGT/thuế nhập khẩu đối với các đơn hàng giá trị nhỏ (dưới 1 triệu đồng) gửi qua bưu chính đang đặt ra bài toán pháp lý vô cùng phức tạp.

3.2. Bán hàng qua Livestream và xóa vết giao dịch

Hình thức Livestream bán hàng thu hút hàng triệu lượt xem với doanh thu hàng tỷ đồng mỗi phiên. Tuy nhiên:
  • Đơn hàng thường được chốt qua tin nhắn riêng (Inbox), ghi chép thủ công hoặc qua các phần mềm ẩn.
  • Việc giao nhận diễn ra qua dịch vụ COD (thu hộ tiền mặt), sau đó đơn vị vận chuyển thanh toán lại cho người bán.
  • Sau phiên livestream, người bán có thể xóa video, xóa dữ liệu đơn hàng, gây rất nhiều khó khăn cho công tác thu thập chứng cứ của cơ quan thuế.

3.3. Sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ

Nhiều cá nhân kinh doanh cố tình chia nhỏ dòng tiền bằng cách dùng hàng chục tài khoản ngân hàng của người thân, bạn bè hoặc mua tài khoản ngân hàng rác để nhận tiền thanh toán, nhằm vượt qua hạn mức giám sát rủi ro của cơ quan thuế.

4. Khung pháp lý và nghĩa vụ thuế chi tiết dành cho cá nhân và doanh nghiệp kinh doanh TMĐT

Để tránh rủi ro bị truy thu và xử phạt, các chủ thể tham gia kinh doanh TMĐT cần nắm vững quy định pháp luật thuế hiện hành tại Việt Nam.

4.1. Đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh online

a. Ngưỡng doanh thu chịu thuế

Căn cứ theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, cá nhân/hộ kinh doanh có phát sinh doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong năm dương lịch từ 100 triệu đồng trở lên thuộc diện phải nộp thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và thuế Thu nhập cá nhân (TNCN). (Lưu ý: Nếu doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở xuống thì được miễn cả hai loại thuế này).

b. Tỷ lệ thuế tính trên doanh thu

Thuế đối với cá nhân kinh doanh được tính theo phương pháp tỷ lệ % trên doanh thu thực tế thu được (bao gồm cả tiền bán hàng, phí trợ giá, phụ thu...):

Lĩnh vực / Hoạt động kinh doanhTỷ lệ Thuế GTGTTỷ lệ Thuế TNCNTổng tỷ lệ thuế phải nộp
Phân phối, cung cấp hàng hóa (Bán quần áo, mỹ phẩm, đồ gia dụng, linh kiện...)1,00%0,50%1,50%
Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu (Hoa hồng tiếp thị liên kết, quảng cáo, tư vấn...)5,00%2,00%7,00%
Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa3,00%1,50%4,50%
Hoạt động kinh doanh khác2,00%1,00%3,00%

Ví dụ tính toán: Một cá nhân bán hàng thời trang trên TikTok Shop đạt doanh thu 2 tỷ đồng/năm. Số thuế phải nộp được tính như sau:
Thuế GTGT = 2.000.000.000 x 1% = 20.000.000 VNĐ
Thuế TNCN = 2.000.000.000 x 0,5% = 10.000.000 VNĐ
Tổng số thuế phải nộp = 20.000.000 + 10.000.000 = 30.000.000 VNĐ

4.2. Đối với doanh nghiệp thành lập theo Luật Doanh nghiệp

Doanh nghiệp vận hành kinh doanh TMĐT thực hiện nghĩa vụ thuế theo phương pháp kê khai:
  1. Thuế Giá trị gia tăng (GTGT):
    • Áp dụng phương pháp khấu trừ: Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra - Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.
    • Thuế suất thông thường là 10% (hoặc 8% tùy thuộc vào chính sách giảm thuế GTGT áp dụng theo từng thời kỳ của Chính phủ).
  2. Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN):
    • Thuế suất chuẩn là 20% tính trên Thu nhập chịu thuế (Doanh thu trừ Chi phí hợp lý, hợp lệ).
    • Doanh nghiệp cần lưu ý: Để chi phí chạy quảng cáo (Facebook Ads, Google Ads, TikTok Ads) được tính là chi phí hợp lệ, cần có hóa đơn/chứng từ thanh toán qua ngân hàng và thực hiện kê khai, nộp Thuế Nhà thầu nước ngoài (FCT) nếu nền tảng chưa đăng ký thuế tại Việt Nam.
Tóm tắt các loại thuế chính trong kinh doanh TMĐT:
Cá nhân / Hộ kinh doanh:
  • Doanh thu > 100 triệu/năm
  • Thuế Bán hàng: 1,5% (GTGT 1% + TNCN 0,5%)
  • Thuế Dịch vụ/Affiliate: 7,0% (GTGT 5% + TNCN 2%)
Doanh nghiệp:
  • Thuế GTGT: 8% - 10% (Khấu trừ)
  • Thuế TNDN: 20% (trên Lợi nhuận)
  • Thuế Nhà thầu (FCT): Áp dụng khi mua chi phí quảng cáo từ các nền tảng nước ngoài chưa đăng ký thuế tại Việt Nam

4.3. Quy định về hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền

Theo chỉ đạo của Tổng cục Thuế và Cục Thuế TP.HCM, các cơ sở kinh doanh, hộ kinh doanh trong lĩnh vực bán lẻ, trung tâm thương mại, ăn uống, và bán hàng TMĐT trực tiếp đến người tiêu dùng phải triển khai Hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế. Việc này giúp xuất hóa đơn ngay khi giao dịch phát sinh, chống tình trạng bán hàng không xuất hóa đơn.

5. Mức xử phạt và rủi ro pháp lý khi vi phạm thuế TMĐT

Nhiều cá nhân và doanh nghiệp vẫn lầm tưởng kinh doanh trên mạng là vô hình nên cố tình không kê khai hoặc kê khai man giấu doanh thu. Tuy nhiên, khi cơ quan thuế truy xuất dữ liệu từ ngân hàng và sàn TMĐT, hậu quả pháp lý là vô cùng nghiêm trọng.

5.1. Xử phạt vi phạm hành chính về thuế (Nghị định 125/2020/NĐ-CP)

  1. Tiền chậm nộp thuế:
Tiền chậm nộp = Số tiền thuế chậm nộp x 0,03% x Số ngày chậm nộp
  1. Xử phạt hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp:
    • Phạt 20% số tiền thuế khai thiếu hoặc số tiền thuế được hoàn cao hơn quy định.
  2. Xử phạt hành vi trốn thuế:
    • Phạt tiền từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn đối với cá nhân, tổ chức có hành vi cố tình không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không kê khai doanh thu, dùng tài khoản cá nhân giấu doanh thu.

5.2. Trách nhiệm hình sự đối với tội Trốn thuế (Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017)

Trường hợp cá nhân hoặc đại diện doanh nghiệp cố tình trốn thuế với số tiền từ 100 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng (hoặc dưới 100 triệu đồng nhưng đã bị xử phạt hành chính về hành vi trốn thuế):
  • Có thể bị phạt tiền từ 100 triệu đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm.
  • Trường hợp trốn thuế với số tiền từ 1 tỷ đồng trở lên: Phạt tiền từ 1,5 tỷ đến 4,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 2 năm đến 7 năm.

6. Lộ trình chuẩn hóa và hướng dẫn tuân thủ thuế dành cho cá nhân và doanh nghiệp

Để vận hành kinh doanh an toàn, bền vững và tránh các án phạt đáng tiếc, các chủ thể kinh doanh online nên triển khai ngay lộ trình tuân thủ 5 bước sau:
  • Bước 1: Rà soát quá khứ
  • Bước 2: Đăng ký kinh doanh / Thuế
  • Bước 3: Chuẩn hóa dòng tiền
  • Bước 4: Sử dụng Hóa đơn & Sổ sách
  • Bước 5: Đồng hành cùng Chuyên gia

Bước 1: Tự rà soát lịch sử giao dịch và doanh thu

  • Thống kê toàn bộ doanh thu nhận được từ tất cả các kênh (Sàn TMĐT, chuyển khoản ngân hàng, ví điện tử, tiền thu hộ COD) trong các năm chưa quyết toán thuế (tối đa 10 năm về trước theo thời hiệu truy thu thuế).
  • Đối soát với dữ liệu số tiền đã kê khai nộp thuế (nếu có) để xác định số chênh lệch.

Bước 2: Lựa chọn mô hình hoạt động phù hợp và đăng ký thuế

  • Nếu doanh thu nhỏ lẻ (dưới 100 triệu/năm): Cần lưu hồ sơ theo dõi, khi vượt ngưỡng phải chủ động đăng ký thuế.
  • Nếu doanh thu từ vài trăm triệu đến vài tỷ đồng/năm: Nên đăng ký thành lập Hộ kinh doanh cá thể để kê khai thuế theo phương pháp khoán hoặc kê khai định kỳ, nhận hóa đơn đầu vào hợp lệ.
  • Nếu doanh thu lớn, bán hàng đa kênh, có quy mô nhân sự: Nên thành lập Doanh nghiệp (Cty TNHH hoặc Cty Cổ phần) để tối ưu chi phí (được trừ chi phí nhập hàng, vận chuyển, marketing, nhân công...) và minh bạch dòng vốn đầu tư.

Bước 3: Tách biệt dòng tiền kinh doanh và tài khoản cá nhân

  • Tuyệt đối không dùng tài khoản cá nhân phục vụ sinh hoạt gia đình để nhận tiền bán hàng online.
  • Mở tài khoản ngân hàng riêng dành cho Hộ kinh doanh/Doanh nghiệp và đăng ký tài khoản này với cơ quan thuế. Mọi giao dịch bán hàng, thanh toán cho nhà cung cấp, chi trả quảng cáo phải chảy qua tài khoản chuẩn hóa này.

Bước 4: Thực hiện nghiêm túc quy định hóa đơn và kế toán

  • Lập chứng từ, hóa đơn đầu vào cho toàn bộ hàng hóa mua vào (chứng minh nguồn gốc xuất xứ).
  • Xuất hóa đơn điện tử cho khách hàng khi giao dịch thành công.
  • Lập và lưu trữ sổ sách kế toán theo đúng chế độ kế toán hiện hành (Thông tư 88/2021/TT-BTC cho hộ kinh doanh hoặc Thông tư 200/Thông tư 133 cho doanh nghiệp).

Bước 5: Chủ động kê khai bổ sung và nộp tiền thuế còn thiếu

Nếu phát hiện trước đây chưa kê khai đúng/đủ, hãy chủ động nộp hồ sơ kê khai bổ sung trước khi cơ quan thuế ra quyết định kiểm tra/thanh tra. Việc tự giác khắc phục hậu quả sẽ giúp giảm thiểu tối đa các khoản tiền phạt trốn thuế (chỉ bị tính tiền chậm nộp 0,03%/ngày và không bị phạt từ 1-3 lần thuế).

7. Giải pháp hỗ trợ tư vấn thuế và kế toán chuyên nghiệp

Việc quản lý thuế TMĐT đang thay đổi nhanh chóng với hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành liên tục. Việc tự mày mò hoặc áp dụng sai quy định có thể dẫn đến những tổn thất tài chính lớn cho doanh nghiệp.
Sử dụng dịch vụ tư vấn thuế và kế toán chuyên nghiệp giúp cá nhân và doanh nghiệp kinh doanh TMĐT:
  1. Rà soát và đánh giá rủi ro thuế TMĐT: Phát hiện các điểm hở trong hồ sơ kế toán, dòng tiền bán hàng online của doanh nghiệp.
  2. Tư vấn chuyển đổi mô hình kinh doanh: Hướng dẫn cá nhân bán hàng online chuyển đổi lên Hộ kinh doanh hoặc Doanh nghiệp một cách tối ưu và chi phí thấp nhất.
  3. Kế toán và kê khai thuế trọn gói: Thực hiện toàn bộ thủ tục đăng ký, kê khai thuế hàng tháng/quý, lập báo cáo tài chính và quyết toán thuế năm.
  4. Làm việc và giải trình với cơ quan thuế: Đại diện doanh nghiệp giải trình dữ liệu dòng tiền, hóa đơn khi cơ quan thuế tiến hành kiểm tra.

Kết luận

Chiến dịch tăng cường quản lý thuế thương mại điện tử tại TP.HCM không phải là biện pháp thắt chặt gây khó khăn cho người dân, mà là bước tiến tất yếu nhằm tạo dựng một môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch và lành mạnh. Những chủ thể kinh doanh chấp hành tốt nghĩa vụ thuế sẽ tạo dựng được uy tín thương hiệu vững chắc, dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng và mở rộng quy mô kinh doanh lâu dài.

Nắm vững pháp luật, chủ động chuẩn hóa dòng tiền và đồng hành cùng các đơn vị tư vấn chuyên nghiệp chính là chìa khóa vàng giúp các nhà bán hàng online làm chủ cuộc chơi trong kỷ nguyên số.
Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.

Thông tin khác

Next Post Previous Post