Ứng Dụng Trí Tuệ Nhân Tạo Trong Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính: Phát Hiện Gian Lận Và Hỗ Trợ Lập Báo Cáo

HCM MANH ADI

26 thg 12, 2025

Bạn là kiểm toán viên đang đối mặt với khối lượng dữ liệu khổng lồ và lo lắng về nguy cơ bỏ sót gian lận tài chính? Hay bạn quan tâm đến cách AI có thể hỗ trợ soạn thảo báo cáo kiểm toán nhanh chóng, chính xác hơn?Trong bối cảnh dữ liệu doanh nghiệp ngày càng phức tạp, trí tuệ nhân tạo (AI) – đặc biệt AI tạo sinh – đang mang đến bước ngoặt lớn cho kiểm toán báo cáo tài chính (BCTC). Từ phân tích dữ liệu toàn bộ thay vì chọn mẫu, phát hiện bất thường nhanh chóng đến hỗ trợ viết báo cáo tuân thủ chuẩn mực. Trong bài viết này, AGS sẽ tổng hợp các nghiên cứu mới nhất (2022-2025) để làm rõ ứng dụng AI trong ba khía cạnh chính: phân tích dữ liệu, phát hiện gian lận và lập báo cáo kiểm toán.

Tổng Quan Về Ứng Dụng AI Trong Kiểm Toán

AI giúp kiểm toán viên xử lý 100% dữ liệu thay vì chọn mẫu thủ công, giảm rủi ro bỏ sót sai phạm. Các công ty Big4 như KPMG đã tích hợp công cụ như MindBridge AI để đánh giá mọi giao dịch, phát hiện rủi ro cao (KPMG, 2023).
AI tạo sinh (như ChatGPT) nổi bật từ cuối 2022, với khả năng hiểu ngôn ngữ tự nhiên và tạo văn bản phức tạp. Nghiên cứu cho thấy AI cải thiện chất lượng kiểm toán, giảm chi phí và thời gian (Fedyk et al., 2022; Bouziane, 2025).

AI Hỗ Trợ Phân Tích Dữ Liệu Kiểm Toán

AI truyền thống (machine learning) sử dụng thuật toán phân cụm, mạng neuron để tìm mẫu bất thường trong dữ liệu cấu trúc.
AI tạo sinh bổ sung bằng cách xử lý dữ liệu phi cấu trúc (hợp đồng, email), tóm tắt báo cáo thường niên và trả lời câu hỏi về chuẩn mực kế toán (Emett et al., 2023).
Lợi ích thực tế: Phân tích toàn bộ giao dịch nhanh chóng, chỉ ra bút toán rủi ro cao như số tiền tròn hoặc thời điểm bất thường
AI Trong Phát Hiện Gian Lận Và Bất Thường
AI học máy phát hiện gian lận hiệu quả hơn phương pháp truyền thống nhờ quét toàn bộ dữ liệu (Mallesha & Hymavathi, 2024).
AI tạo sinh nâng cao khả năng bằng cách phân tích ngữ cảnh ngôn ngữ, tìm từ khóa rủi ro trong tài liệu nội bộ.
Ví dụ: Các nghiên cứu tình huống cho thấy AI giúp kiểm toán nội bộ đa quốc gia phát hiện sai sót sớm, giảm nguy cơ gian lận trọng yếu.

AI Hỗ Trợ Lập Và Viết Báo Cáo Kiểm Toán

AI tạo sinh tự động hóa soạn thảo báo cáo, tạo văn bản rõ ràng, tuân thủ chuẩn mực dựa trên dữ liệu đầu vào.

Nghiên cứu cho thấy AI tăng tốc quy trình báo cáo, nhưng cần giám sát con người để đảm bảo độ tin cậy (Emett et al., 2023).
Thách thức: Độ chính xác chưa ổn định, thiên lệch mô hình và vấn đề đạo đức nghề nghiệp.

Công ty AGS xin chân thành cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian đọc bài viết. Hy vọng những thông tin trên đã mang lại giá trị hữu ích cho bạn.
Hãy tiếp tục theo dõi website ketoan.ags-vina.com để nhận thêm nhiều kiến thức chuyên sâu về kế toán, thuế, luật doanh nghiệp cũng như các cơ hội việc làm hấp dẫn tại AGS nhé!