Việt Nam và Mỹ trao đổi về Hiệp định tránh đánh thuế hai lần
Trên thực tế, trao đổi giữa Việt Nam và Mỹ về Hiệp định tránh đánh thuế hai lần không chỉ là bước tiến quan trọng trong quan hệ kinh tế — tài chính song phương, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược thuế, chi phí hoạt động và lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp. Việc hiểu rõ nội dung, lợi ích và điều kiện áp dụng hiệp định sẽ giúp bạn giảm thiểu rủi ro thuế và tận dụng tối đa cơ hội đầu tư theo luật mới nhất.
Trong bài viết này, AGS sẽ giúp bạn phân tích cặn kẽ những điểm chính trong thảo luận về Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và Mỹ, làm rõ những lợi ích thiết thực cho nhà đầu tư, cùng những lưu ý quan trọng để doanh nghiệp tuân thủ hiệu quả theo quy định hiện hành.
Chiều 13/5 (giờ địa phương), ông Đặng Ngọc Minh - Phó Cục trưởng Cục Thuế đã có buổi làm việc với Phó Trợ lý Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ về Hiệp định tránh đánh thuế hai lần.
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, chiều 13/5 theo giờ địa phương, trong khuôn khổ chuyến công tác tại Mỹ và tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Đầu tư vào Mỹ năm 2025 (2025 SelectUSA Investment Summit), ông Đặng Ngọc Minh - Phó Cục trưởng Cục Thuế - cùng một số thành viên Đoàn công tác của Bộ Tài chính đã có buổi làm việc với Phó Trợ lý Bộ trưởng Bộ Tài chính nước chủ nhà Rebecca Burch về một số nội dung, trong đó có Hiệp định tránh đánh thuế hai lần.
Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và Mỹ được ký ngày 7/7/2015 tại Washington. Sau khi ký, Việt Nam đã hoàn tất các thủ tục phê duyệt hiệu lực của Hiệp định theo quy định của Luật Điều ước quốc tế năm 2016.
Tuy nhiên, từ năm 2017, sau cải cách lớn về chính sách tại Mỹ, nước này vẫn chưa tiến hành thông qua nên đến nay Hiệp định vẫn chưa có hiệu lực.
Ngoài ra, do hiện nay các nước đang đàm phán về Trụ cột 1 và Trụ cột 2 trong khuôn khổ sáng kiến cải cách thuế toàn cầu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD)/Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế (G20) về chống xói mòn cơ sở tính thuế và chuyển lợi nhuận (BEPS) để tránh thuế của các công ty đa quốc gia, nên phía Mỹ đề nghị những nước đã ký hiệp định với mình tiến hành sửa đổi, bổ sung vào các hiệp định, trong đó có Việt Nam.
Tại buổi trao đổi, phái đoàn hai nước đã làm rõ quan điểm, lập trường đối với dự thảo Nghị định thư do phía Mỹ đề xuất, để từ đó các cơ quan liên quan của hai nước sẽ tiếp tục rà soát và sửa đổi trước khi trình các cấp có thẩm quyền.
Việc thông qua hiệp định thuế giữa Việt Nam và Mỹ sẽ tạo khuôn khổ pháp lý nhằm khuyến khích và bảo hộ các doanh nghiệp hai nước khi tiến hành hoạt động kinh doanh hoặc đầu tư tại nước kia.
Theo số liệu do Cục Đầu tư nước ngoài cung cấp, lũy kế đến ngày 30/4/2025, Mỹ hiện có 1.447 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 11,94 tỷ USD, đứng thứ 10 trong số 143 quốc gia và vùng lãnh thổ có vốn đầu tư vào Việt Nam.
Các doanh nghiệp Mỹ đã đầu tư vào 18/21 ngành trong hệ thống phân ngành kinh tế quốc dân, trong đó tập trung nhiều nhất vào các ngành dịch vụ lưu trú và ẩm thực; công nghiệp chế biến, chế tạo; cấp nước và xử lý chất thải; kinh doanh bất động sản; vận tải kho bãi…
Trong khi đó, Việt Nam có 252 dự án đầu tư tại Mỹ với tổng vốn đầu tư 1,36 tỷ USD. Các dự án đầu tư của Việt Nam tập trung nhiều vào các ngành hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ; bất động sản; công nghiệp chế biến, chế tạo.
1. Tầm quan trọng của DTA trong quan hệ song phương
Trong dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu, thuế không chỉ là nguồn thu ngân sách mà còn là công cụ điều tiết đầu tư. Đối với mối quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ, việc thiếu vắng một Hiệp định tránh đánh thuế hai lần (DTA) có hiệu lực thực tế trong nhiều năm qua đã tạo ra những rào cản vô hình.Khi hai quốc gia nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2023, việc thúc đẩy thực thi DTA trở thành ưu tiên hàng đầu để bảo vệ quyền lợi của các tập đoàn công nghệ Mỹ và các doanh nghiệp tiên phong của Việt Nam.
Tại AGS, chúng tôi định nghĩa DTA không chỉ là văn bản pháp lý, mà là "bộ quy tắc ứng xử" tài chính giúp doanh nghiệp tối ưu hóa dòng tiền xuyên biên giới.
2. Lịch sử đàm phán và Những nút thắt pháp lý
2.1. Tiến trình từ năm 2015 đến nay
Hiệp định đã được ký kết chính thức vào tháng 7/2015. Tuy nhiên, quá trình phê chuẩn tại Thượng viện Mỹ và việc thống nhất các nghị định hướng dẫn tại Việt Nam kéo dài do:-
Sự khác biệt trong định nghĩa về đối tượng cư trú: Mỹ đánh thuế dựa trên quốc tịch, trong khi Việt Nam dựa trên nơi cư trú thực tế.
-
Các tiêu chuẩn chống xói mòn nguồn thu (BEPS): Các quy định mới của OECD mà cả hai nước đang theo đuổi yêu cầu các điều khoản trong DTA phải chặt chẽ hơn để tránh việc lợi dụng hiệp định (Treaty Shopping).
2.2. Sự tương thích với Luật thuế nội địa
Việc trao đổi giữa hai nước phải đảm bảo DTA không xung đột với các đạo luật quan trọng của Mỹ như FATCA (Đạo luật tuân thủ thuế đối với chủ tài khoản nước ngoài) và các cải cách thuế của Việt Nam về quản lý thuế kỹ thuật số.3. Phân tích các điều khoản trọng yếu (Core Provisions)
3.1. Cơ sở thường trú (Permanent Establishment - PE)
Đây là "hàn thử biểu" xác định quyền đánh thuế.-
Định nghĩa: Một doanh nghiệp Mỹ chỉ nộp thuế thu nhập tại Việt Nam nếu có một cơ sở kinh doanh cố định (chi nhánh, nhà máy, công trường trên 6 tháng).
-
Tác động: Giúp các công ty cung cấp dịch vụ phần mềm, tư vấn của Mỹ không bị đánh thuế tùy tiện nếu họ không có sự hiện diện vật lý đáng kể tại Việt Nam.
3.2. Thuế suất ưu đãi đối với thu nhập thụ động
Đây là "trái tim" của hiệp định, ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận:-
Cổ tức (Dividends): Giảm từ mức thông thường xuống còn 5% - 15% tùy vào tỷ lệ sở hữu vốn. Điều này khuyến khích các tập đoàn Mỹ tái đầu tư lợi nhuận vào Việt Nam thay vì chuyển hết về nước.
-
Lãi tiền vay (Interest): Thường áp mức trần 10%, giúp giảm chi phí vốn cho các doanh nghiệp Việt Nam khi vay nợ từ các tổ chức tín dụng Hoa Kỳ.
-
Tiền bản quyền (Royalties): Áp dụng mức thuế suất ưu đãi cho việc chuyển giao công nghệ cao, bản quyền phần mềm – lĩnh vực mà Mỹ đang giữ thế thượng phong.
3.3. Chuyển giá và Thủ tục thỏa thuận song phương (MAP)
Hiệp định thiết lập cơ chế để cơ quan thuế hai nước đối thoại (MAP) khi một doanh nghiệp bị đánh thuế không đúng với tinh thần hiệp định. Điều này cực kỳ quan trọng để giải quyết các tranh chấp về chuyển giá (Transfer Pricing) giữa công ty mẹ và công ty con.4. Tác động kinh tế xã hội và Tầm nhìn đến năm 2030
4.1. Đối với dòng vốn FDI từ Hoa Kỳ
DTA là lời khẳng định về sự minh bạch. Các nhà đầu tư như Intel hay Amkor sẽ yên tâm hơn khi rót hàng tỷ USD vào ngành bán dẫn tại Việt Nam, vì họ biết rõ số thuế phải nộp và không bị đánh thuế trùng tại Mỹ.4.2. Đối với doanh nghiệp Việt Nam vươn ra thế giới
Các tập đoàn Việt Nam khi đầu tư vào Mỹ (như VinFast hay các doanh nghiệp phần mềm) sẽ được khấu trừ số thuế đã nộp tại Mỹ vào nghĩa vụ thuế tại Việt Nam, giúp tăng khả năng cạnh tranh trên đất Mỹ.5. Vai trò chiến lược của AGS trong việc thực thi DTA
Việc hiểu nội dung hiệp định là một chuyện, vận dụng nó để tiết kiệm thuế lại là một câu chuyện khác. AGS đóng vai trò là cầu nối:-
Cấu trúc hóa đầu tư: Tư vấn mô hình công ty mẹ - con tối ưu để hưởng thuế suất hiệp định thấp nhất.
-
Hỗ trợ thủ tục miễn giảm thuế: Thay mặt doanh nghiệp thực hiện các thủ tục phức tạp với cơ quan thuế để được áp dụng DTA.
-
Quản trị rủi ro tuân thủ: Đảm bảo doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn về "Chủ sở hữu hưởng lợi" (Beneficial Ownership) để tránh bị từ chối quyền lợi hiệp định.
7. Phân tích sự khác biệt cốt lõi giữa hệ thống thuế Việt Nam và Hoa Kỳ
Để hiểu tại sao quá trình trao đổi Hiệp định lại kéo dài, chúng ta cần nhìn vào sự xung đột về triết lý thuế của hai quốc gia:-
Nguyên tắc đánh thuế theo quốc tịch của Mỹ: Hoa Kỳ là một trong số ít quốc gia trên thế giới đánh thuế công dân của mình trên thu nhập toàn cầu bất kể họ cư trú ở đâu. Điều này tạo ra một lớp thuế bổ sung mà Hiệp định phải xử lý để đảm bảo một công dân Mỹ làm việc tại Việt Nam không bị "kẹt" giữa hai hệ thống pháp luật.
-
Thuế tối thiểu toàn cầu (Pillar Two): Với việc Việt Nam áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu từ năm 2024, các trao đổi mới nhất giữa hai nước phải tính đến việc: Liệu các ưu đãi thuế trong Hiệp định có bị vô hiệu hóa bởi quy định thuế tối thiểu của Mỹ đối với các tập đoàn đa quốc gia hay không? AGS đang theo sát các hướng dẫn từ OECD để tư vấn cho doanh nghiệp cách giữ vững lợi thế ưu đãi.
8. Các kịch bản tranh chấp thuế và cơ chế giải quyết (MAP)
Trong thực tế, ngay cả khi có Hiệp định, các cơ quan thuế vẫn có thể có cách giải thích khác nhau. Hiệp định Việt - Mỹ đặc biệt chú trọng vào Thủ tục thỏa thuận song phương (Mutual Agreement Procedure - MAP):-
Khi nào MAP được kích hoạt? Khi một doanh nghiệp cho rằng hành động của một hoặc cả hai cơ quan thuế dẫn đến việc đánh thuế không đúng quy định của Hiệp định (ví dụ: bị áp thuế nhà thầu quá cao đối với dịch vụ kỹ thuật).
-
Thời hạn thực hiện: Các cuộc trao đổi thường quy định thời hạn 2-3 năm để hai cơ quan thuế ngồi lại và đưa ra giải pháp chung. Đây là "phao cứu sinh" cho các tập đoàn lớn để tránh các vụ kiện tụng kéo dài tại tòa án.
9. Chống lạm dụng Hiệp định (Limitation on Benefits - LOB)
Hoa Kỳ nổi tiếng với các điều khoản LOB cực kỳ khắt khe trong các Hiệp định thuế. Điều này có nghĩa là:-
Không chỉ có pháp nhân là đủ: Để được hưởng ưu đãi thuế (ví dụ giảm thuế cổ tức xuống 5%), doanh nghiệp không thể chỉ là một "công ty vỏ bọc" (shell company) đặt tại Việt Nam hay Mỹ.
-
Điều kiện thực chất: Doanh nghiệp phải chứng minh được có hoạt động kinh doanh thực tế, có nhân sự và đóng góp kinh tế tại quốc gia đó. AGS hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hồ sơ "Substance" (tính thực chất) để vượt qua các kỳ kiểm tra khắt khe này.
10. Tác động đến các ngành kinh tế trọng điểm
10.1. Ngành Công nghệ và Kinh tế số
Các ông lớn công nghệ Mỹ (Big Tech) thường cung cấp dịch vụ xuyên biên giới. Hiệp định giúp làm rõ khái niệm "Cơ sở thường trú số", từ đó xác định rõ phần lợi nhuận nào Việt Nam có quyền thu thuế và phần nào không, giúp doanh nghiệp ổn định chi phí vận hành.10.2. Ngành Năng lượng và Hạ tầng
Các dự án năng lượng tái tạo thường sử dụng vốn vay lớn từ Mỹ. Việc giảm thuế suất đối với Lãi tiền vay (Interest) từ 10% xuống mức thấp hơn (nếu được thỏa thuận) sẽ trực tiếp làm giảm tổng mức đầu tư dự án, giúp các dự án điện gió, điện mặt trời tại Việt Nam có tính khả thi tài chính cao hơn.10.3. Ngành Sản xuất và Xuất khẩu
Với xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng, các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ sẽ tránh được rủi ro bị coi là có "Cơ sở thường trú" tại Mỹ chỉ vì có kho hàng hoặc hoạt động tiếp thị tại đây, từ đó bảo vệ được lợi nhuận tại Việt Nam.11. Lộ trình chuẩn bị cho Doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển tiếp
Dù Hiệp định đang trong quá trình trao đổi và hoàn thiện các bước cuối cùng, doanh nghiệp không nên đợi đến khi nó có hiệu lực mới hành động. AGS khuyến nghị lộ trình 3 bước:-
Rà soát cấu trúc vốn (Capital Structuring): Đánh giá lại việc góp vốn từ Mỹ vào Việt Nam (và ngược lại) để sẵn sàng điều chỉnh tỷ lệ sở hữu nhằm đạt ngưỡng hưởng thuế suất ưu đãi (thường là 10-25% vốn điều lệ).
-
Chuẩn bị hồ sơ cư trú thuế: Thu thập các chứng nhận cư trú thuế (Form 6166 đối với Mỹ) ngay từ bây giờ để sẵn sàng nộp hồ sơ miễn giảm thuế ngay khi Hiệp định có hiệu lực.
-
Hệ thống hóa chi phí nội bộ: Phân loại rõ các khoản thanh toán bản quyền, dịch vụ kỹ thuật và phí quản lý để áp dụng đúng các điều khoản tương ứng trong Hiệp định.
12. Lời kết: Một chương mới trong hợp tác tài chính
Hiệp định tránh đánh thuế hai lần Việt Nam – Mỹ không chỉ là một văn bản kỹ thuật về thuế, mà là biểu tượng của niềm tin kinh tế. Khi những trao đổi cuối cùng được hoàn tất và hiệp định đi vào thực thi, nó sẽ tạo ra một cú hích chưa từng có cho dòng chảy vốn và công nghệ giữa hai bờ đại dương.Trong bối cảnh các quy định pháp lý và chính sách tài chính không ngừng thay đổi, việc tìm kiếm một đơn vị đồng hành tin cậy là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn và tối ưu hóa lợi ích cho cá nhân lẫn doanh nghiệp.
Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.
Nguồn: Tổng hợp
