Chuẩn Bị Cho Năm 2026: Những Thông Tư Kế Toán Mới Doanh Nghiệp & Kế Toán Viên Cần Biết

Từ ngày 01/01/2026, một số thông tư quan trọng trong lĩnh vực kế toán – kiểm toán – báo cáo tài chính sẽ chính thức có hiệu lực tại Việt Nam. Đây là bước chuyển lớn giúp cập nhật khung pháp lý phù hợp với thực tế kinh tế – tài chính, tăng tính minh bạch và cải thiện chất lượng báo cáo tài chính của doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

1. Danh Mục Các Thông Tư Có Hiệu Lực Từ 01/01/2026

Theo Thư viện Pháp luật, các thông tư mới có hiệu lực từ đầu năm 2026 gồm: 
STTThông tưNội dung chính1 Thông tư 99/2025/TT-BTC Hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp (thay thế Thông tư 200/2014)
2 Thông tư 101/2025/TT-BTC Nguyên tắc kế toán với doanh nghiệp môi giới bảo hiểm
3 Thông tư 42/2025/TT-NHNN Quy định về kiểm toán độc lập với tổ chức tín dụng hợp tác xã
4 Thông tư 107/2025/TT-BTC Hướng dẫn kế toán cho quỹ BHXH, BHYT, BHTN
5 Thông tư 108/2025/TT-BTC Hướng dẫn báo cáo tài chính hợp nhất của đơn vị hành chính sự nghiệp
Danh sách này tập trung vào các văn bản hướng dẫn cụ thể chế độ kế toán, báo cáo tài chính và kiểm toán – là những căn cứ pháp lý thiết yếu cho hoạt động kế toán hằng ngày và báo cáo tài chính niên độ. 

2. Điểm Nhấn: Thay Đổi Trong Chế Độ Kế Toán Doanh Nghiệp

Trong số các thông tư trên, Thông tư 99/2025/TT-BTC là bản quan trọng nhất và được nhiều doanh nghiệp chú ý nhất, bởi: 
Thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC
Thông tư 99 sẽ chính thức thay thế Thông tư 200 – định chế chế độ kế toán doanh nghiệp đã tồn tại hơn một thập kỷ. Đây là bước hiện đại hóa khung kế toán theo thực tế hoạt động kinh tế mới, phản ánh tốt hơn các nghiệp vụ phức tạp trong doanh nghiệp hiện nay. 
Nội dung mới đáng chú ý
Hướng dẫn lập báo cáo tài chính trong trường hợp doanh nghiệp tái cấu trúc (chia tách, sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi...
Cách phân loại và ghi nhận tài sản – nợ phải trả rõ ràng hơn
Hướng dẫn nhận diện và ghi nhận tài sản sinh học (biological assets)
Quy định rõ ràng hơn trong chuyển đổi ngoại tệ kế toán và phương pháp đánh giá cuối kỳ
Yêu cầu về kiểm soát nội bộ, tuân thủ chuẩn mực kế toán trong doanh nghiệp, đặc biệt với doanh nghiệp lớn và có vốn nước ngoài 
Một số nội dung này giúp doanh nghiệp liên thông tốt hơn với chuẩn mực quốc tế, đặc biệt khi báo cáo tài chính trở nên quan trọng hơn trong huy động vốn, vay vốn và hội nhập kinh tế toàn cầu.

3. Những Tác Động Thực Tiễn

Doanh nghiệp: Cần rà soát lại hệ thống sổ sách kế toán, phương pháp ghi nhận và báo cáo tài chính để đảm bảo tuân thủ Thông tư 99 và các hướng dẫn mới khác. Việc này đặc biệt cấp thiết với các doanh nghiệp có hoạt động tái cấu trúc, đầu tư tài sản sinh học hay quy mô lớn.
Kế toán viên: Phải cập nhật kỹ nghiệp vụ phân loại tài sản – nợ, cách ghi nhận các nghiệp vụ đặc thù để tránh sai sót và vi phạm pháp luật kế toán mới. Cập nhật phần mềm kế toán để đáp ứng yêu cầu báo cáo là một nhu cầu thực tế.
Đơn vị kiểm toán: Khi kiểm toán báo cáo, sự thay đổi trong phương pháp lập báo cáo tài chính sẽ ảnh hưởng đến cách tiếp cận kiểm toán, rủi ro kiểm toán và tiêu chuẩn kiểm toán áp dụng.

4.Nhận Xét Cá Nhân

Theo tôi, việc các thông tư kế toán có hiệu lực từ 01/01/2026 phản ánh xu hướng hoàn thiện pháp luật kế toán – báo cáo tài chính tại Việt Nam, phù hợp với kinh tế – tài chính hiện đại nhưng cũng đi kèm với thách thức lớn về sự chuẩn bị:
Ưu điểm
Thông tư mới, đặc biệt Thông tư 99, giúp tăng tính minh bạch, rõ ràng trong quản lý tài chính doanh nghiệp.
Cập nhật phù hợp với yêu cầu hội nhập – đặc biệt doanh nghiệp hoạt động xuyên biên giới hoặc huy động vốn quốc tế.
Thách thức
Doanh nghiệp nhỏ & vừa có thể gặp khó khăn trong áp dụng chuẩn mực mới ngay từ năm đầu tiên.
Kế toán viên cần nâng cao tay nghề, kỹ năng sử dụng phần mềm kế toán hiện đại để đáp ứng yêu cầu chuẩn xác và kịp thời.
Tóm lại, đây là bước tiến tích cực cho hệ thống kế toán – tài chính Việt Nam, nhưng bắt buộc các doanh nghiệp và kế toán viên phải chủ động tiếp cận, học tập và thích ứng trước khi Thông tư bắt đầu có hiệu lực. Điều này không chỉ tránh rủi ro pháp lý mà còn nâng cao chất lượng quản lý nội bộ và uy tín của báo cáo tài chính khi đối tác yêu cầu.

Thông tin khác

Thông tin tuyển dụng và hướng dẫn

Nguồn: https://thuvienphapluat.vn/phap-luat/ho-tro-phap-luat/tong-hop-thong-tu-ve-ke-toan-co-hieu-luc-thi-hanh-tu-112026-chi-tiet-xem-toan-bo-thong-tu-245749.html