Quy định mới về xử lý chậm đóng BHXH – Nghị định Số: 274/2025/NĐ-CP

HCM Linh ACC

7 thg 1, 2026

Trong nhiều năm, tình trạng doanh nghiệp nợ BHXH, chậm đóng hoặc cố tình trốn đóng đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi người lao động: mất hưởng thai sản, gián đoạn quá trình đóng BHXH, không đủ điều kiện hưởng thất nghiệp…

Để chấm dứt tình trạng kéo dài này, ngày 16/10/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 274/2025/NĐ-CP, quy định chi tiết việc chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc và BHTN; đồng thời hoàn thiện quy trình khiếu nại – tố cáo để người lao động có thể tự bảo vệ quyền lợi của mình.

Nghị định này được xem là “lá chắn pháp lý” quan trọng trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, tác động trực tiếp đến cả doanh nghiệp lẫn người lao động. Trong bài viết này, AGS sẽ giúp bạn làm rõ các hiểu nhầm thường gặp về Nghị định 274/2025/NĐ-CP, đồng thời chỉ ra những điều kiện và quy định quan trọng mà doanh nghiệp cần tuân thủ để tránh vi phạm chậm đóng, trốn đóng BHXH theo pháp luật mới nhất.

1. Đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng đối với toàn bộ người lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của pháp luật. Đồng thời, người sử dụng lao động—từ doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh đến các cơ quan, đơn vị sử dụng lao động theo hợp đồng—đều có trách nhiệm tuân thủ các quy định về đóng BHXH. Ngoài ra, các cơ quan BHXH, tổ chức liên quan và cá nhân tham gia vào quá trình khiếu nại, tố cáo các hành vi vi phạm cũng thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định. Quy định đối tượng rõ ràng giúp đảm bảo mọi bên liên quan đều hiểu đúng trách nhiệm và quyền hạn của mình.

2. Quy định về chậm đóng, trốn đóng BHXH và BHTN

Nghị định nêu rõ: cơ quan BHXH có trách nhiệm kiểm tra tình trạng đóng bảo hiểm của doanh nghiệp mỗi tháng. Trong vòng 10 ngày đầu tháng, nếu phát hiện đơn vị chậm đóng, cơ quan BHXH phải gửi văn bản yêu cầu khắc phục, kèm thông tin về số tiền còn thiếu, thời gian vi phạm và mức lãi phải nộp. Trường hợp doanh nghiệp cố tình không thực hiện hoặc kéo dài việc chậm đóng, hành vi sẽ được coi là trốn đóng—ví dụ như không đăng ký tham gia BHXH cho người lao động, khai báo mức lương thấp hơn thực nhận hoặc hoàn toàn không chuyển tiền đóng BHXH dù đã bị nhắc nhở. Những hành vi này bị xem là vi phạm nghiêm trọng và sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật.

3. Cách xác định thời gian vi phạm và mức tiền phải nộp

Thời gian chậm đóng hoặc trốn đóng được xác định từ ngày ngay sau thời hạn đóng theo quy định hoặc từ thời điểm doanh nghiệp bị cơ quan BHXH phát hiện và nhắc nhở. Số tiền chậm đóng được tính dựa trên mức trách nhiệm đóng của doanh nghiệp theo hợp đồng lao động và mức lương làm căn cứ đóng BHXH. Đặc biệt, doanh nghiệp phải nộp thêm khoản lãi bằng 0,03% mỗi ngày tính trên số tiền chưa đóng. Quy định này nhằm tạo áp lực tài chính đủ lớn, buộc doanh nghiệp không thể kéo dài tình trạng nợ bảo hiểm như trước đây.

4. Các trường hợp không bị xem là trốn đóng BHXH

Nghị định cũng quy định rõ một số trường hợp doanh nghiệp được miễn trừ việc bị coi là trốn đóng, dù có xảy ra chậm đóng. Các trường hợp này bao gồm: thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh được công bố, tình trạng khẩn cấp quốc gia hoặc các sự cố bất khả kháng khiến doanh nghiệp không thể duy trì hoạt động bình thường. Tuy nhiên, dù thuộc diện miễn trừ, doanh nghiệp vẫn phải đóng đủ số tiền nợ và lãi phát sinh, chỉ khác là không bị xếp vào nhóm hành vi trốn đóng để xử lý theo chế tài nghiêm khắc hơn.

5. Quyền khiếu nại, tố cáo của người lao động

Một điểm tiến bộ của Nghị định 274/2025 là mở rộng và làm rõ quyền của người lao động trong việc bảo vệ quyền lợi BHXH. Nếu phát hiện doanh nghiệp đóng thiếu, không đóng hoặc gian lận trong việc kê khai mức lương, người lao động có quyền khiếu nại trực tiếp đến doanh nghiệp hoặc cơ quan BHXH. Trong trường hợp không được giải quyết, họ có thể thực hiện tố cáo đến cơ quan có thẩm quyền. Quy trình và trách nhiệm giải quyết khiếu nại – tố cáo được quy định minh bạch, giúp người lao động yên tâm hơn khi tự mình bảo vệ quyền lợi.

6. Hiệu lực thi hành và lưu ý quan trọng cho doanh nghiệp

Nghị định chính thức có hiệu lực từ 30/11/2025, tạo cơ sở để cơ quan BHXH thực hiện nghiêm các biện pháp kiểm tra và xử lý vi phạm. Doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ hồ sơ BHXH của người lao động, kiểm tra mức lương đóng, đối chiếu thời gian và nộp đủ số tiền còn thiếu (nếu có). Việc chấp hành sớm không chỉ giúp doanh nghiệp tránh bị xử phạt mà còn nâng cao uy tín và đảm bảo môi trường lao động ổn định. Đối với người lao động, đây cũng là thời điểm cần chủ động kiểm tra quá trình đóng BHXH để kịp thời phát hiện sai sót.

Tóm lại: Nghị định 274/2025/NĐ-CP siết chặt chậm đóng, trốn đóng BHXH, bảo vệ quyền lợi người lao động và tăng trách nhiệm doanh nghiệp

Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.