Thuế hộ kinh doanh bước sang giai đoạn mới: Nhẹ gánh thuế hay tăng rủi ro tuân thủ?

VCA Yến ACC

8 thg 1, 2026

Những thay đổi về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh trong giai đoạn tới đang thu hút sự quan tâm lớn của cả người nộp thuế lẫn giới làm kế toán – thuế. Việc nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế, từng bước bỏ thuế khoán và chuyển sang cơ chế kê khai theo doanh thu thực tế được xem là một cuộc “cải cách âm thầm” nhưng tác động rất rộng.

Ở góc nhìn ban đầu, nhiều người cho rằng chính sách mới sẽ giúp hộ kinh doanh nhẹ gánh thuế hơn. Tuy nhiên, khi đi sâu vào cách quản lý và thực thi, không ít ý kiến lo ngại rằng rủi ro thuế lại tăng lên, đặc biệt với những hộ kinh doanh chưa quen với việc ghi chép, kê khai và kiểm soát doanh thu.

Vậy thực chất, thay đổi chính sách thuế lần này đang mang lại điều gì cho hộ kinh doanh?

1. Những gánh nặng đang được giảm bớt

1.1. Nhiều hộ kinh doanh nhỏ được miễn thuế

Việc nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế giúp một bộ phận lớn hộ kinh doanh nhỏ:

Không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN
Giảm chi phí thuế cố định hằng năm
Phù hợp hơn với hộ kinh doanh nhỏ lẻ, thời vụ, doanh thu không ổn định

Điều này tạo tâm lý tích cực và khuyến khích hộ kinh doanh khai đúng doanh thu thay vì né tránh nghĩa vụ thuế.

1.2. Thuế tiệm cận hơn với doanh thu thực tế

Khi thuế khoán dần bị loại bỏ:

Tránh tình trạng doanh thu thấp nhưng bị khoán cao
Hạn chế việc doanh thu tăng mạnh nhưng số thuế không thay đổi

Về nguyên tắc, thuế phản ánh sát năng lực kinh doanh, tạo sự công bằng hơn giữa các hộ.

2. Những rủi ro mới bắt đầu xuất hiện

2.1. Rủi ro về kê khai và chứng từ

Khi chuyển sang cơ chế kê khai:

Doanh thu phải có căn cứ rõ ràng
Hóa đơn, chứng từ trở thành yếu tố then chốt

Với những hộ kinh doanh chưa quen quản lý sổ sách, nguy cơ: Kê khai sai doanh thu, thiếu chứng từ, bị truy thu và xử phạt sẽ cao hơn so với thời kỳ thuế khoán.

2.2. Minh bạch hơn đồng nghĩa với ít “vùng an toàn”

Trong môi trường quản lý thuế mới:

Doanh thu qua chuyển khoản, ví điện tử, sàn thương mại điện tử dễ bị đối chiếu
Chênh lệch giữa dòng tiền và số liệu kê khai khó che giấu

Điều này khiến rủi ro thuế tăng lên nếu hộ kinh doanh vẫn giữ thói quen quản lý lỏng lẻo.

3. Áp lực quản lý ngày càng tiệm cận doanh nghiệp nhỏ

Một điểm đáng chú ý là, dù về mặt pháp lý vẫn là hộ kinh doanh, nhưng cách làm thuế mới đang khiến mô hình này tiệm cận dần với doanh nghiệp nhỏ.

Hộ kinh doanh sẽ phải quan tâm nhiều hơn đến:

Việc theo dõi doanh thu theo thời gian
Kỳ kê khai và thời hạn nộp thuế
Các quy định cơ bản về thuế GTGT, thuế TNCN

Với những hộ có doanh thu trung bình đến cao, áp lực này không chỉ đến từ số thuế phải nộp, mà còn từ chi phí thời gian và kiến thức để tuân thủ đúng quy định. Nếu không chuẩn bị trước, việc thích ứng có thể trở nên bị động và dễ sai sót.

4. Giảm gánh nặng hay tăng rủi ro – phụ thuộc vào mức độ thích ứng

Thực tế cho thấy, tác động của chính sách thuế mới không giống nhau đối với mọi hộ kinh doanh.

Những hộ kinh doanh nhỏ, doanh thu thấp, hoạt động minh bạch và sẵn sàng kê khai đúng quy định sẽ cảm nhận rõ việc giảm gánh nặng thuế. Ngược lại, với các hộ kinh doanh có doanh thu đáng kể nhưng quản lý lỏng lẻo, việc chuyển sang cơ chế kê khai có thể khiến rủi ro thuế tăng lên đáng kể.

Nói cách khác, chính sách mới không làm thuế “nặng” hơn hay “nhẹ” hơn một cách tuyệt đối, mà đặt ra yêu cầu cao hơn về tuân thủ.

5. Hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì trong giai đoạn chuyển tiếp?

Để không biến cải cách thuế thành áp lực, hộ kinh doanh nên chủ động chuẩn bị từ sớm. Việc rà soát doanh thu thực tế, hình thành thói quen ghi nhận doanh thu – chi phí và làm quen với hóa đơn điện tử sẽ giúp quá trình chuyển đổi diễn ra nhẹ nhàng hơn.

Với những hộ có quy mô ngày càng lớn, việc cân nhắc chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp cũng là một hướng đi cần được xem xét nghiêm túc, thay vì chỉ nhìn vào lợi ích ngắn hạn.

Thay đổi chính sách thuế hộ kinh doanh không chỉ là câu chuyện tăng hay giảm tiền thuế, mà là sự dịch chuyển từ thuế ước lượng sang thuế dựa trên dữ liệu, từ linh hoạt sang minh bạch.

Trong bối cảnh đó, hộ kinh doanh thích ứng tốt sẽ thấy nhẹ gánh, còn hộ kinh doanh chậm thay đổi sẽ đối mặt với rủi ro lớn hơn.

Cảm ơn bạn đã dành thời gian theo dõi bài viết. Hy vọng những phân tích trên giúp bạn hiểu rõ hơn tác động của chính sách thuế hộ kinh doanh và chủ động chuẩn bị cho giai đoạn sắp tới. Đừng quên theo dõi Công ty AGS để cập nhật thêm các nội dung mới về thuế và kế toán.