Giá bán lẻ là gì? Ứng dụng phương pháp Giá bán lẻ trong kế toán Hàng tồn kho

1. Giá bán lẻ là gì?

Theo quy định của Bộ Tài chính tại Khoản 3 Điều 2 Thông tư 116/2018/TT-BTC,
Giá bán lẻ là mức giá mà hàng hóa hoặc dịch vụ được bán trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng.
Đây chính là mức giá mà khách hàng thường thấy khi mua sắm hàng ngày tại siêu thị, cửa hàng tiện lợi, trung tâm thương mại hoặc các điểm bán lẻ khác.Hiểu một cách đơn giản:

• Giá bán buôn → bán cho đại lý, nhà phân phối
• Giá bán lẻ → bán trực tiếp cho người tiêu dùng

2. Phương pháp giá bán lẻ theo Thông tư 200

Trong lĩnh vực kế toán, giá bán lẻ không chỉ là giá giao dịch mà còn được sử dụng như một kỹ thuật xác định giá trị hàng tồn kho.
Theo quy định tại Thông tư 200/2014/TT-BTC:
Một số đơn vị đặc thù có thể áp dụng phương pháp giá bán lẻ để xác định giá trị hàng tồn kho cuối kỳ như:

• Siêu thị
• Trung tâm thương mại
• Cửa hàng bán lẻ quy mô lớn

Vì sao cần phương pháp này?
Ngành bán lẻ thường có đặc điểm:

• Số lượng mặt hàng rất lớn
• Chủng loại thay đổi nhanh
• Nhiều mặt hàng có lợi nhuận biên tương tự
• Khó áp dụng các phương pháp tính giá gốc khác (như FIFO, bình quân gia quyền…)

Do đó, thay vì xác định giá gốc từng mặt hàng, doanh nghiệp có thể sử dụng phương pháp giá bán lẻ.
Cách xác định giá gốc hàng tồn kho
Giá gốc hàng tồn kho được xác định theo công thức:
Giá gốc = Giá bán – Lợi nhuận biên (theo tỷ lệ % hợp lý)
Trong đó:

• Tỷ lệ lợi nhuận được xác định dựa trên mức lợi nhuận bình quân của bộ phận bán lẻ.
• Tỷ lệ này phải tính đến các trường hợp hàng hóa bị giảm giá so với giá bán ban đầu.
• Thông thường, mỗi bộ phận bán lẻ sẽ sử dụng một tỷ lệ phần trăm bình quân riêng.

3. Phương pháp giá bán lẻ theo Thông tư 99

Tương tự, tại Thông tư 99/2015/TT-BTC, phương pháp giá bán lẻ tiếp tục được ghi nhận là phương pháp phù hợp cho ngành bán lẻ.
Thông tư nêu rõ:

• Phương pháp này dùng trong ngành bán lẻ (ví dụ: siêu thị hoặc đơn vị tương tự).
• Áp dụng khi hàng tồn kho có số lượng lớn.
• Các mặt hàng thay đổi nhanh chóng.
• Có nhiều mặt hàng có lợi nhuận biên tương tự hoặc không thể sử dụng phương pháp tính giá khác.

Cách xác định giá xuất kho
Giá xuất hàng tồn kho được xác định như sau:
Giá xuất kho = Giá bán – Lợi nhuận biên (% hợp lý)
Tỷ lệ phần trăm hợp lý:

• Phải phản ánh đúng thực tế lợi nhuận.
• Có tính đến các trường hợp hàng bị hạ giá.
• Thường được tính bình quân theo từng bộ phận bán lẻ.

4. Khi nào nên áp dụng phương pháp giá bán lẻ?
Phương pháp này phù hợp khi doanh nghiệp có:

• Số lượng mặt hàng lớn
• Tốc độ luân chuyển nhanh
• Biên lợi nhuận tương đối đồng đều
• Khó theo dõi giá gốc chi tiết từng sản phẩm

Ví dụ:

• Chuỗi siêu thị
• Cửa hàng tiện lợi
• Trung tâm bách hóa

Ngược lại, nếu doanh nghiệp kinh doanh ít mặt hàng hoặc giá trị cao, phương pháp này có thể không phù hợp.

5. Kết luận

Giá bán lẻ không chỉ là mức giá người tiêu dùng thanh toán khi mua hàng, mà còn là một công cụ kế toán quan trọng trong ngành bán lẻ.
Theo quy định tại:

• Thông tư 116/2018/TT-BTC
• Thông tư 200/2014/TT-BTC
• Thông tư 99/2015/TT-BTC

phương pháp giá bán lẻ là giải pháp thực tế giúp doanh nghiệp bán lẻ xác định giá trị hàng tồn kho trong điều kiện đặc thù về quy mô và tính chất kinh doanh.
Việc hiểu rõ bản chất và cách áp dụng đúng phương pháp này sẽ giúp doanh nghiệp:

• Quản lý tồn kho hiệu quả
• Lập báo cáo tài chính chính xác
• Tuân thủ đúng quy định kế toán hiện hành