Không phải xem nhiều hơn, mà là xem đúng: Kỹ năng ưu tiên số liệu quan trọng trong công việc kế toán

VCA Yến ACC

22 thg 2, 2026

Trong thực tế, rất nhiều người làm kế toán – tài chính rơi vào tình trạng xem đủ báo cáo nhưng vẫn bỏ sót vấn đề. Không phải vì thiếu dữ liệu, mà vì không biết số nào cần xem trước, số nào có thể xem sau. Kỹ năng ưu tiên số liệu vì vậy trở thành một năng lực quan trọng, giúp kế toán không chỉ làm đúng mà còn làm có giá trị.

1. Vì sao xem “tất cả” lại dễ sai hơn xem “đúng”?

Báo cáo tài chính càng chi tiết, nguy cơ bị ngợp càng cao. Khi cố gắng kiểm tra mọi chỉ tiêu cùng lúc, người làm kế toán thường:

Mất thời gian vào các khoản mục ít ảnh hưởng
Không phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro
Phản ứng chậm khi vấn đề đã hình thành

Thực tế, không phải chỉ tiêu nào cũng có trọng lượng như nhau ở cùng một thời điểm.

Việc ưu tiên sai khiến bạn làm rất nhiều nhưng giá trị mang lại lại thấp.

2. Nguyên tắc cốt lõi: Số liệu nào trả lời được câu hỏi “đang có vấn đề không?”

Thay vì tự hỏi báo cáo đã đầy đủ hay chưa, người làm kế toán nên chuyển sang đặt câu hỏi về bản chất vận hành của doanh nghiệp. Doanh nghiệp hiện đang chịu áp lực ở khâu nào, dòng tiền có đang bị kẹt trong công nợ hay tồn kho hay không, và hoạt động thực tế có đang lệch khỏi kế hoạch ban đầu.

Khi những câu hỏi này được đặt ra ngay từ đầu, việc xem số liệu sẽ có mục tiêu rõ ràng hơn, giúp kế toán nhanh chóng tập trung vào các chỉ tiêu quan trọng thay vì dàn trải trên toàn bộ báo cáo.

Từ đó, nhóm số liệu cần ưu tiên thường xoay quanh:

Tiền và dòng tiền: tiền mặt, tiền gửi, lưu chuyển tiền thuần
Công nợ ngắn hạn: phải thu, phải trả, nợ đến hạn
Hàng tồn kho: giá trị, vòng quay, tồn lâu
Chi phí biến động bất thường

Những chỉ tiêu này không cần quá nhiều, nhưng phản ánh trực tiếp tình trạng vận hành.

3. Ưu tiên số liệu theo vai trò công việc và dấu hiệu lệch trọng tâm

Không phải ai trong bộ phận kế toán cũng cần xem cùng một bộ số liệu. Ưu tiên đúng bắt đầu từ việc hiểu rõ phần việc của mình, tránh ôm toàn bộ báo cáo.

Kế toán tổng hợp nên ưu tiên các khoản mục ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh và dòng tiền cuối kỳ.
Kế toán công nợ cần tập trung vào tuổi nợ, các khoản quá hạn và khả năng thu hồi, thay vì chỉ nhìn số dư.
Kế toán quản trị nên nhìn vào chênh lệch giữa kế hoạch và thực tế để đánh giá hiệu quả vận hành.
Người lập báo cáo cho sếp cần chọn những số liệu có thể dẫn đến quyết định, không phải số liệu để “cho đủ”.

Khi kỹ năng ưu tiên số liệu chưa tốt, cách làm việc của người làm kế toán thường bộc lộ những dấu hiệu khá rõ, dù bản thân họ vẫn cảm thấy mình đang làm đúng và làm đủ.

Một biểu hiện dễ gặp là báo cáo được lập rất chi tiết, số liệu không thiếu, nhưng khi trình bày thì người quản lý vẫn phải hỏi lại “vấn đề nằm ở đâu”. Điều này cho thấy báo cáo đang thiên về liệt kê hơn là chỉ ra trọng tâm, khiến người đọc khó nắm được bản chất tình hình.

Một dấu hiệu khác là rủi ro thường chỉ được phát hiện khi sự việc đã xảy ra. Lúc này, số liệu chỉ còn mang tính giải thích hậu quả, thay vì đóng vai trò cảnh báo sớm để doanh nghiệp kịp thời điều chỉnh.

Ngoài ra, nhiều người có thói quen kỳ nào cũng xem báo cáo theo cùng một thứ tự, bất kể bối cảnh hoạt động đang thay đổi. Khi cách xem không linh hoạt, những biến động quan trọng rất dễ bị bỏ qua vì bị “chìm” trong các chỉ tiêu quen thuộc.

Cuối cùng, dù bỏ ra khá nhiều thời gian để xử lý và kiểm tra số liệu, người làm kế toán vẫn khó rút ra kết luận cụ thể. Số liệu nhiều nhưng không dẫn đến được nhận định rõ ràng, khiến công việc trở nên nặng nề mà giá trị mang lại không tương xứng.

Những dấu hiệu này không phản ánh việc làm sai nghiệp vụ, mà cho thấy người làm kế toán đang thiếu kỹ năng chọn lọc và ưu tiên số liệu theo đúng mục tiêu công việc, từ đó làm giảm vai trò hỗ trợ quản lý của báo cáo.

4. Ưu tiên số liệu không phải bỏ qua chi tiết

Ưu tiên không có nghĩa là xem qua loa. Ngược lại, bạn:

Xem ít chỉ tiêu hơn
Nhưng xem sâu hơn, kỹ hơn
Và biết khi nào cần đào thêm chi tiết

Kỹ năng này giúp kế toán chuyển từ “người ghi nhận số liệu” sang “người phát hiện vấn đề”.

AGS cảm ơn bạn đã theo dõi bài viết. Hy vọng những chia sẻ về kỹ năng ưu tiên số liệu sẽ giúp bạn đọc báo cáo hiệu quả hơn, tập trung đúng trọng tâm và nâng cao giá trị công việc kế toán trong thực tế.