Nghị định 310/2025/NĐ-CP: Toàn cảnh những thay đổi lớn trong xử phạt vi phạm hành chính về Thuế & Hóa đơn từ năm 2026

 

1. Thông tin chung về Nghị định 310/2025/NĐ-CP

• Tên đầy đủ: Nghị định số 310/2025/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 125/2020/NĐ-CP
• Cơ quan ban hành: Chính phủ
• Ngày ban hành: 02/12/2025
• Ngày có hiệu lực: 16/01/2026
• Mục đích ban hành:
• Hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử phạt thuế, hóa đơn
• Khắc phục các bất cập, chồng chéo trong thực tiễn
• Tăng hiệu quả quản lý thuế và đảm bảo công bằng trong thực thi pháp luậ

2. Mở rộng phạm vi “vi phạm hành chính về thuế”

🔹 Quy định cũ (Nghị định 125/2020/NĐ-CP)

• Vi phạm hành chính về thuế chủ yếu xoay quanh:
• Các sắc thuế
• Tiền sử dụng đất, tiền thuê đất
• Lợi nhuận sau thuế, cổ tức phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp

🔹 Điểm mới tại Nghị định 310

    NĐ 310 mở rộng rõ rệt khái niệm vi phạm hành chính về thuế, bao gồm thêm:
👉 Các khoản thu theo pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp
📌 Ý nghĩa thực tiễn

• Các doanh nghiệp có vốn nhà nước, đơn vị liên quan đến quản lý vốn nhà nước chịu sự giám sát chặt chẽ hơn
• Mọi hành vi vi phạm liên quan đến nguồn thu ngân sách nhà nước đều có thể bị xử phạt theo quy định thuế
• Tăng tính minh bạch và chống thất thoát ngân sách

3. Bổ sung, làm rõ các trường hợp “bất khả kháng

• Một điểm tiến bộ và nhân văn của NĐ 310 là việc làm rõ khái niệm bất khả kháng trong xử phạt thuế, hóa đơn.
• Các trường hợp được coi là bất khả kháng gồm:
• Thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ
• Chiến tranh, bạo loạn, đình công
• Các sự kiện khách quan, không thể lường trước và không thể khắc phục

📌 Ý nghĩa đối với doanh nghiệp

• Có cơ sở pháp lý rõ ràng để giải trình khi chậm kê khai, chậm nộp thuế
• Tăng khả năng được miễn hoặc giảm xử phạt
• Giảm tranh cãi giữa người nộp thuế và cơ quan thuế

4. Mở rộng và bổ sung đối tượng bị xử phạt

Ngoài người nộp thuế, NĐ 310 bổ sung thêm nhiều chủ thể mới có thể bị xử phạt:
🔹 Các đối tượng đáng chú ý:

• Bên được ủy quyền thực hiện nghĩa vụ thuế
• Tổ chức, cá nhân khai – nộp thuế thay (ví dụ: đơn vị chi trả thu nhập)
• Đơn vị hợp thành trong cơ chế thuế tối thiểu toàn cầu
• Tổ chức, cá nhân liên quan:
• Cung cấp thông tin chậm
• Cung cấp sai hoặc không cung cấp thông tin về tài khoản, tài sản, thu nhập

📌 Thông điệp quan trọng: Không chỉ người nộp thuế, bên liên quan cũng phải chịu trách nhiệm pháp lý rõ ràng nếu vi phạm.

5. Tăng mạnh mức xử phạt vi phạm hóa đơn – phân loại theo quy mô

Đây là nội dung ảnh hưởng trực tiếp nhất đến kế toán doanh nghiệp.
🔹 Phân loại rõ 2 nhóm giao dịch:

• Hàng hóa, dịch vụ dùng nội bộ: khuyến mãi, biếu tặng, hàng mẫu, trả lương, cho mượn…
• Hàng hóa, dịch vụ bán ra tạo doanh thu

🔹 Áp dụng khung phạt lũy tiến theo số lượng hóa đơn

• Vi phạm càng nhiều → phạt càng nặng
• Mức phạt cao nhất:
• Không lập hóa đơn: lên đến 80 triệu đồng
• Lập hóa đơn sai thời điểm: lên đến 70 triệu đồng

📌 Tác động thực tế

• Doanh nghiệp không thể xem nhẹ các giao dịch nội bộ
• Kế toán phải kiểm soát chặt:
• Thời điểm lập hóa đơn
• Đầy đủ hóa đơn cho mọi giao dịch phát sinh

6. Nguyên tắc xử phạt mới – hạn chế phạt chồng chéo

NĐ 310 giải quyết triệt để tình trạng “một lỗi – nhiều biên bản” trước đây.
🔹 Nguyên tắc quan trọng:

• Vi phạm cùng ngày → chỉ xử phạt 1 hành vi có mức phạt cao nhất
• Nhiều lỗi trên cùng 1 hồ sơ → phạt theo lỗi nặng nhất
• Khai sai vừa là lỗi thủ tục vừa dẫn đến thiếu thuế → xử phạt theo thiếu thuế hoặc trốn thuế

🔹 Khuyến khích tự giác sửa sai

• Nếu người nộp thuế tự khai bổ sung và nộp đủ tiền thuế trước khi bị kiểm tra/thanh tra → không bị xử phạt hành vi khai sai

👉 Đây là điểm rất có lợi cho doanh nghiệp làm kế toán chuẩn chỉnh.

7. Tăng thẩm quyền xử phạt và cải cách thủ tục

🔹 Những thay đổi đáng chú ý:

• Công chức thuế được phạt tiền trực tiếp, không chỉ cảnh cáo
• Tăng mức phạt tối đa của:
• Cục trưởng Cục Thuế
• Chi cục trưởng, Trưởng Thuế cơ sở
• Chủ tịch UBND cấp xã cũng có thẩm quyền xử phạt thuế, hóa đơn
• Mở rộng lập biên bản điện tử, kéo dài thời hạn gửi biên bản

📌 Tác động

• Quy trình xử phạt nhanh – gọn – số hóa
• Giảm kéo dài, giảm khiếu nại hành chính

8. Bãi bỏ nhiều quy định lỗi thời

• NĐ 310 chính thức loại bỏ các quy định không còn phù hợp, như:
• Xử phạt liên quan đến hóa đơn đặt in
• Đình chỉ hoạt động in hóa đơn
• Quy định cũ về phát hành hóa đơn giấy

Kết luận

    Nghị định 310/2025/NĐ-CP đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong công tác xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn từ năm 2026. Các quy định mới vừa siết chặt kỷ luật tuân thủ, đặc biệt đối với hóa đơn, vừa khắc phục tình trạng xử phạt chồng chéo và khuyến khích người nộp thuế chủ động tự giác rà soát, khắc phục sai sót. Doanh nghiệp và kế toán cần sớm cập nhật, điều chỉnh quy trình kê khai, lập hóa đơn và quản lý thuế để giảm thiểu rủi ro pháp lý và đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật.