Nguyên tắc kế toán doanh thu 2026 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC: Hướng dẫn chi tiết mới nhất
1. Nguyên tắc kế toán các khoản doanh thu năm 2026 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
Theo Mục B Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC, nguyên tắc kế toán doanh thu được quy định như sau:
a) Khái niệm và nguyên tắc ghi nhận doanh thu
Doanh thu là lợi ích kinh tế làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp, ngoại trừ phần vốn góp thêm của cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế và được xác định theo giá trị hợp lý của khoản được quyền nhận, không phụ thuộc vào việc đã thu tiền hay chưa.
b) Nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí
Doanh thu và các chi phí liên quan phải được ghi nhận đồng thời theo nguyên tắc phù hợp. Trường hợp nguyên tắc phù hợp xung đột với nguyên tắc thận trọng, doanh nghiệp cần căn cứ bản chất giao dịch và chuẩn mực kế toán để phản ánh trung thực, hợp lý.
Một số lưu ý:
-
Hợp đồng kinh tế có thể bao gồm nhiều giao dịch; doanh nghiệp cần xác định rõ từng giao dịch để áp dụng điều kiện ghi nhận doanh thu phù hợp.
-
Doanh thu phải phản ánh theo bản chất kinh tế thay vì hình thức pháp lý hoặc tên gọi giao dịch.
-
Với các chương trình khuyến mại (ví dụ mua 2 tặng 1), bản chất có thể là giảm giá hàng bán; doanh nghiệp phải phân bổ giá giao dịch theo nghĩa vụ cung ứng hàng hóa, dịch vụ.
-
Nếu việc tặng kèm không làm thay đổi giá bán sản phẩm chính, giá trị hàng tặng có thể ghi nhận vào chi phí bán hàng.
-
Các nghĩa vụ thực hiện trong hiện tại và tương lai phải được phân bổ doanh thu theo giá trị hợp lý và ghi nhận khi nghĩa vụ hoàn thành.
c) Phân loại lãi, lỗ thực hiện và chưa thực hiện
Lãi hoặc lỗ được coi là chưa thực hiện khi doanh nghiệp còn nghĩa vụ trong tương lai hoặc chưa chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, không phụ thuộc vào việc đã phát sinh dòng tiền.
Các khoản lãi, lỗ do đánh giá lại tài sản hoặc nợ phải trả (ví dụ chênh lệch tỷ giá, đánh giá lại tài sản góp vốn) được xem là đã thực hiện tại thời điểm đánh giá.
d) Các khoản không được tính vào doanh thu
Doanh thu không bao gồm:
-
Thuế gián thu phải nộp (GTGT, thuế xuất khẩu…);
-
Các khoản thu hộ bên thứ ba;
-
Phụ thu, phí mà doanh nghiệp không được hưởng;
-
Khoản tiền thu hộ phục vụ thanh toán cho bên khác.
Trong trường hợp chưa tách được thuế gián thu tại thời điểm ghi nhận, doanh nghiệp có thể ghi nhận tạm thời bao gồm thuế, nhưng phải điều chỉnh giảm doanh thu định kỳ và loại trừ khi lập báo cáo tài chính.
e) Sự khác biệt giữa doanh thu kế toán và doanh thu tính thuế
Thời điểm ghi nhận doanh thu kế toán có thể khác với doanh thu tính thuế. Doanh thu trên sổ kế toán phải tuân thủ nguyên tắc kế toán và không nhất thiết trùng với giá trị trên hóa đơn.
f) Doanh thu nội bộ giữa các đơn vị trực thuộc
Doanh nghiệp có thể ghi nhận doanh thu khi luân chuyển hàng hóa, dịch vụ nội bộ tùy theo mô hình quản lý. Tuy nhiên, khi lập báo cáo tài chính hợp nhất hoặc tổng hợp, các giao dịch nội bộ phải được loại trừ.
g) Kết chuyển doanh thu cuối kỳ
Doanh thu chỉ phản ánh trong kỳ báo cáo. Cuối kỳ kế toán, doanh nghiệp phải kết chuyển doanh thu để xác định kết quả kinh doanh; các tài khoản doanh thu không có số dư cuối kỳ.
Các tài khoản liên quan bao gồm:
-
Tài khoản 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
-
Tài khoản 515 – Doanh thu hoạt động tài chính
-
Tài khoản 521 – Các khoản giảm trừ doanh thu
2. Quy định về kế toán tài chính, kế toán quản trị, kế toán tổng hợp và kế toán chi tiết
Theo Điều 9 Luật Kế toán 2015:
-
Hệ thống kế toán gồm kế toán tài chính và kế toán quản trị.
-
Khi thực hiện phải đồng thời áp dụng kế toán tổng hợp và kế toán chi tiết:
Bộ Tài chính hướng dẫn áp dụng kế toán quản trị phù hợp theo từng lĩnh vực hoạt động.
3. Quy định về kỳ kế toán
Theo Điều 12 Luật Kế toán 2015 (đã sửa đổi):
-
Kỳ kế toán gồm:
-
Kỳ kế toán năm: 12 tháng (01/01 đến 31/12), hoặc năm tài chính khác nếu được đăng ký.
-
Kỳ kế toán quý: 03 tháng.
-
Kỳ kế toán tháng: 01 tháng.
-
-
Đối với đơn vị mới thành lập: kỳ kế toán đầu tiên tính từ ngày cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp đến cuối kỳ kế toán.
-
Khi chia, sáp nhập, chuyển đổi hoặc giải thể: kỳ kế toán cuối cùng tính đến ngày trước khi quyết định có hiệu lực.
-
Trường hợp kỳ kế toán năm đầu hoặc cuối không quá 03 tháng liên tiếp thì được cộng với kỳ kế toán liền kề nhưng tổng thời gian không vượt quá 15 tháng.
Nhìn chung, các nguyên tắc kế toán doanh thu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC nhấn mạnh việc ghi nhận dựa trên bản chất giao dịch, nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí, cũng như yêu cầu loại trừ các khoản thu hộ hoặc thuế gián thu khỏi doanh thu. Doanh nghiệp cần áp dụng đúng quy định để đảm bảo số liệu kế toán phản ánh trung thực, hợp lý tình hình tài chính và kết quả hoạt động kinh doanh, đồng thời tạo nền tảng cho việc tuân thủ nghĩa vụ thuế và nâng cao tính minh bạch trong quản trị.
Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.
Thông tin khác
Nguồn: https://thuvienphapluat.vn/phap-luat/ho-tro-phap-luat/nguyen-tac-ke-toan-cac-khoan-doanh-thu-2026-theo-thong-tu-99-ra-sao-huong-dan-nguyen-tac-ke-toan-955337-253263.html
.jpg)
.png)
