Từ năm 2026, mức lương tối thiểu vùng được điều chỉnh nhằm phù hợp với bối cảnh kinh tế và định hướng hoàn thiện chính sách an sinh xã hội. Việc này ảnh hưởng đến mức lương đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH), Bảo hiểm y tế (BHYT) và Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).
Những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động mà còn tác động đáng kể đến chi phí và kế hoạch nhân sự của doanh nghiệp.
1. Căn Cứ Và Quy Định Tiền Lương Tính Đóng Bảo Hiểm Bắt Buộc
Tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm là gì?
Căn cứ đóng BHXH bắt buộc là tiền lương tháng được ghi nhận trong hợp đồng lao động. Khoản này không chỉ bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh mà còn bao gồm các khoản phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác do hai bên thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương.
-
Mức lương theo công việc/chức danh: Tính theo thời gian (tháng) của công việc hoặc chức danh đó do người sử dụng lao động quy định tại thang, bảng lương thỏa thuận trong hợp đồng.
-
Phụ cấp lương: Là các khoản bù đắp về điều kiện lao động, tính chất phức tạp của công việc, điều kiện sinh hoạt hoặc mức độ thu hút lao động mà mức lương cơ bản chưa tính đến hoặc tính chưa đầy đủ. Phụ cấp đóng bảo hiểm không bao gồm các khoản phụ cấp biến động theo năng suất, quá trình làm việc hay chất lượng thực hiện công việc.
-
Các khoản bổ sung khác: Là các khoản tiền đã xác định được mức cụ thể, được trả thường xuyên và ổn định cùng với mức lương trong hợp đồng vào mỗi kỳ trả lương.
Quy định về đóng bảo hiểm trong thời gian ngừng việc
Pháp luật quy định rõ trường hợp người lao động ngừng việc nhưng vẫn được hưởng tiền lương theo quy định của Luật Lao động. Nếu mức lương ngừng việc nhận được bằng hoặc cao hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc tối thiểu, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện đóng bảo hiểm dựa trên mức lương thực tế mà người lao động nhận trong thời gian đó.
Quy định này nhằm bảo đảm quá trình tham gia bảo hiểm của người lao động được liên tục, tránh bị ngắt quãng do những yếu tố khách quan từ phía hoạt động sản xuất, kinh doanh.
2. Chi Tiết Mức Đóng BHXH, BHYT, BHTN Áp Dụng Từ Ngày 01/01/2026
Từ ngày 01/01/2026, mức lương tối thiểu vùng điều chỉnh tăng khoảng 7% (tăng từ 250.000 đến 350.000 đồng/tháng tùy theo vùng). Dù tỷ lệ trích đóng bảo hiểm giữ nguyên, nền lương tối thiểu làm căn cứ thay đổi sẽ làm tăng tiền đóng thực tế hàng tháng.
Mức đóng bảo hiểm tối thiểu theo từng vùng
Theo điểm 2.6 khoản 2 Điều 6 Quyết định 595/QĐ-BHXH, mức tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc đối với người lao động làm công việc hoặc chức danh giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng.
Bảng so sánh mức lương tối thiểu vùng làm căn cứ đóng bảo hiểm bắt buộc:
| Vùng áp dụng | Mức cũ (Trước 2026) | Mức mới (Từ 01/01/2026) | Mức tăng |
| Vùng I | 4.960.000 VNĐ/tháng | 5.310.000 VNĐ/tháng | +350.000 VNĐ |
| Vùng II | 4.410.000 VNĐ/tháng | 4.730.000 VNĐ/tháng | +320.000 VNĐ |
| Vùng III | 3.860.000 VNĐ/tháng | 4.140.000 VNĐ/tháng | +280.000 VNĐ |
| Vùng IV | 3.450.000 VNĐ/tháng | 3.700.000 VNĐ/tháng | +250.000 VNĐ |
Mức lương này là ngưỡng pháp lý bắt buộc. Doanh nghiệp cần rà soát lại thang bảng lương và hợp đồng lao động hiện hành để điều chỉnh kịp thời, tránh nguy cơ bị truy thu và phạt vi phạm hành chính do đóng dưới mức quy định.
Mức đóng bảo hiểm tối đa (Trần đóng BHTN)
Ngoài ngưỡng tối thiểu, pháp luật cũng quy định trần tiền lương làm căn cứ đóng BHTN nhằm duy trì tính cân đối cho Quỹ. Theo khoản 2 Điều 34 Luật Việc làm 2025 (áp dụng từ 01/01/2026), tiền lương làm căn cứ đóng BHTN tối đa bằng 20 lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng.
Cụ thể, trần đóng BHTN từ năm 2026 được áp dụng như sau:
-
Vùng I: Tối đa 5.310.000 x 20 = 106.200.000 VNĐ/tháng
-
Vùng II: Tối đa 4.730.000 x 20 = 94.600.000 VNĐ/tháng
-
Vùng III: Tối đa 4.140.000 x 20 = 82.800.000 VNĐ/tháng
-
Vùng IV: Tối đa 3.700.000 x 20 = 74.000.000 VNĐ/tháng
Với các nhân sự có thu nhập thực tế vượt mức trần nói trên, phần tiền lương vượt quá sẽ không phải tính trích đóng BHTN. Tuy nhiên, quyền lợi hưởng trợ cấp thất nghiệp sau này cũng sẽ được tính toán tối đa dựa trên trần tiền lương quy định chứ không dựa trên toàn bộ thu nhập thực tế.
Tỷ lệ trích đóng BHXH, BHYT, BHTN có thay đổi không?
Tỷ lệ trích đóng bảo hiểm từ năm 2026 không thay đổi. Các tỷ lệ đóng góp giữa Người lao động (NLĐ) và Người sử dụng lao động (NSDLĐ) tiếp tục duy trì như sau:
Ví dụ tính toán thực tế:
Một người lao động làm việc tại doanh nghiệp thuộc Vùng I, đóng BHXH ở mức lương tối thiểu:
-
Năm 2025 (nền lương 4.960.000 VNĐ): Số tiền trích nộp Quỹ Hưu trí - Tử tuất hàng tháng của NLĐ (8%) là 4.960.000 x 8% = 396.800 VNĐ.
-
Từ 01/01/2026 (nền lương 5.310.000 VNĐ): Số tiền trích nộp Quỹ Hưu trí - Tử tuất hàng tháng của NLĐ (8%) là 5.310.000 x 8% = 424.800 VNĐ.
-
Mức chênh lệch: Tăng 28.000 VNĐ/tháng đối với riêng khoản đóng Hưu trí - Tử tuất. Nếu tính tổng trích nộp (10.5% NLĐ và 21.5% NSDLĐ), chi phí bảo hiểm hàng tháng cho vị trí này sẽ tăng lên tương ứng.
3. Tác Động Của Việc Thay Đổi Mức Đóng Bảo Hiểm Từ Năm 2026
Sự điều chỉnh quy mô lớn về nền lương tối thiểu làm căn cứ đóng bảo hiểm không chỉ dừng lại ở các con số tính toán cơ học mà còn tạo ra những tác động dây chuyền sâu rộng đến hoạt động kinh doanh và an sinh xã hội.
3.1. Đối với Doanh nghiệp: Áp lực chi phí và yêu cầu chuẩn hóa quản trị
-
Gia tăng áp lực tài chính lên quỹ lương: Các doanh nghiệp thuộc các ngành nghề sử dụng lực lượng lao động phổ thông lớn như dệt may, da giày, chế biến thủy hải sản, bán lẻ, dịch vụ bảo vệ... sẽ chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất. Việc tăng mức đóng bảo hiểm cho hàng nghìn lao động cùng lúc làm quy mô quỹ chi phí nhân sự gia tăng đáng kể.
-
Nghĩa vụ điều chỉnh thang bảng lương và hợp đồng lao động: Doanh nghiệp phải thực hiện rà soát đồng bộ toàn bộ hệ thống thang bảng lương, quy chế lương thưởng và hợp đồng lao động đang lưu hành. Việc điều chỉnh mức lương tối thiểu không được làm giảm các khoản phụ cấp hay đãi ngộ hiện có của người lao động nếu không có sự thỏa thuận đồng ý.
-
Thách thức trong quản trị và tuân thủ pháp luật: Việc chậm trễ cập nhật mức lương tối thiểu đóng bảo hiểm có thể khiến doanh nghiệp vướng vào các tranh chấp lao động không đáng có, hoặc bị cơ quan chức năng xử phạt hành chính trong các đợt thanh tra, kiểm tra chuyên ngành bảo hiểm - lao động.
3.2. Đối với Người lao động: Nghĩa vụ ngắn hạn đi kèm lợi ích dài hạn
-
Tác động ngắn hạn lên thu nhập thực nhận (Take-home pay): Do tỷ lệ trích đóng 10.5% tính trên mức lương căn cứ cao hơn, số tiền thực nhận về tay của người lao động hàng tháng có thể giảm đi một khoản nhỏ nếu doanh nghiệp giữ nguyên mức lương gross cũ mà chỉ điều chỉnh tăng phần đóng bảo hiểm.
-
Quyền lợi an sinh dài hạn được gia tăng toàn diện: Đổi lại khoản trích đóng tăng thêm, toàn bộ các chế độ bảo hiểm của người lao động trong tương lai sẽ được gia tăng tương ứng, bao gồm:
-
Chế độ ốm đau, thai sản: Mức trợ cấp thai sản và nghỉ ốm đau được tính dựa trên bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 6 tháng trước khi nghỉ. Nền lương đóng cao hơn giúp mức hưởng trợ cấp tăng lên rõ rệt.
-
Trợ cấp thất nghiệp: Được tính bằng 60% bình quân tiền lương tháng đóng BHTN của 06 tháng liền kề trước khi thất nghiệp.
-
Lương hưu và trợ cấp một lần khi về hưu: Tiền lương đóng BHXH hàng tháng cao hơn chính là cơ sở trực tiếp để gia tăng tỷ lệ và số tiền lương hưu thực nhận khi người lao động đến tuổi về hưu, đảm bảo cuộc sống an sinh vững chắc hơn trong tương lai.
4. Quy Trình 5 Bước Cho Doanh Nghiệp Chuẩn Bị Tối Ưu Cho Năm 2026
Để việc triển khai quy định mới theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP được diễn ra suôn sẻ, đúng pháp luật và không gây xáo trộn nội bộ, bộ phận Kế toán - Nhân sự của doanh nghiệp cần chủ động thực hiện theo quy trình 5 bước chuẩn hóa sau:
Bước 1: Rà soát và phân loại danh sách lao động
Kiểm tra lại toàn bộ hồ sơ nhân sự, lọc ra danh sách những người lao động đang đóng BHXH ở mức lương tối thiểu vùng cũ (ví dụ: mức 4.960.000 đồng ở Vùng I). Xác định rõ địa bàn hoạt động của trụ sở, chi nhánh, văn phòng đại diện để áp dụng đúng mức lương tối thiểu vùng tương ứng.
Bước 2: Cập nhật và điều chỉnh thang bảng lương
Tiến hành sửa đổi, bổ sung bảng lương nội bộ của công ty. Đảm bảo mức lương thấp nhất của công việc giản đơn nhất không thấp hơn lương tối thiểu vùng mới. Lưu ý điều chỉnh các mức lương của công việc đòi hỏi qua học nghề, đào tạo (nếu quy chế công ty có quy định cao hơn mức tối thiểu).
Bước 3: Soạn thảo và ký kết Phụ lục Hợp đồng lao động
Đối với các hợp đồng lao động đang ghi nhận mức lương cũ thấp hơn quy định mới, doanh nghiệp cần ban hành Quyết định điều chỉnh lương hàng loạt hoặc tiến hành ký kết Phụ lục hợp đồng lao động bổ sung. Việc này vừa giúp tuân thủ Bộ luật Lao động, vừa là hồ sơ hợp lệ để làm việc với cơ quan bảo hiểm và cơ quan thuế.
Bước 4: Thực hiện kê khai điều chỉnh mức đóng trên phần mềm BHXH
Trước hoặc trong kỳ kê khai BHXH của tháng 01/2026, bộ phận Nhân sự - Kế toán cần lập hồ sơ điều chỉnh lương đóng BHXH (Mẫu D02-LT) trên phần mềm kê khai bảo hiểm xã hội điện tử. Việc cập nhật kịp thời sẽ tránh phát sinh tiền lãi chậm nộp bảo hiểm do chênh lệch lương.
Bước 5: Truyền thông nội bộ minh bạch đến người lao động
Thực hiện phổ biến, giải thích rõ ràng cho toàn thể cán bộ nhân viên về lý do điều chỉnh tăng mức trích nộp bảo hiểm từ tháng 01/2026. Việc minh bạch thông tin giúp người lao động nắm rõ quyền lợi an sinh gia tăng của bản thân, tạo sự đồng thuận và tin tưởng trong quan hệ lao động.
5. Kết Luận
Tóm lại, từ ngày 01/01/2026, việc điều chỉnh tăng lương tối thiểu vùng theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP kéo theo sự thay đổi mang tính hệ thống về mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm. Số tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN hàng tháng của doanh nghiệp và người lao động đều sẽ gia tăng, dù tỷ lệ trích đóng 32% vẫn được giữ nguyên.
Đây là một chính sách lớn mang lại tác động kép: vừa đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động cân đối lại bài toán chi phí tài chính và quản trị nhân sự, vừa giúp người lao động tích lũy và nâng cao quyền lợi an sinh xã hội trong dài hạn.
Việc chủ động rà soát, điều chỉnh hợp đồng và thực hiện kê khai đúng thời hạn không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng một môi trường lao động chuyên nghiệp, ổn định và phát triển bền vững.
Công ty AGS chân thành cảm ơn bạn đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Hy vọng những thông tin phân tích chi tiết trên đây đã mang lại những giá trị hữu ích cho công tác kế toán, quản trị nhân sự và lao động của quý doanh nghiệp. Hãy tiếp tục theo dõi AGS để không bỏ lỡ những tin tức pháp luật, chính sách thuế, kế toán mới nhất cũng như các cơ hội việc làm hấp dẫn!
Nguồn: https://thuvienphapluat.vn/phap-luat/ho-tro-phap-luat/muc-luong-toi-thieu-dong-bhxh-2026-chinh-thuc-muc-luong-toi-thieu-dong-bhxh-khi-tang-luong-toi-thie-476471-240980.html
Thông tin khác
.png)
