Chính sách thuế và câu chuyện niềm tin giữa Nhà nước và doanh nghiệp

AGS Trang ACC

15 thg 3, 2026

Trong những năm gần đây, chính sách giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) đã trở thành một trong những biện pháp tài khóa nổi bật của Chính phủ nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế sau đại dịch và những biến động toàn cầu. Từ việc cắt giảm thuế suất VAT từ 10% xuống 8% trong giai đoạn 2022–2024, đến đề xuất tiếp tục gia hạn chính sách này từ 1/7/2025 đến hết năm 2026, rõ ràng Nhà nước đang phát tín hiệu: đồng hành cùng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, đằng sau những con số và nghị quyết là một câu chuyện lớn hơn: niềm tin – yếu tố then chốt để chính sách thực sự đi vào cuộc sống và tạo ra chuyển biến.

1. Giảm thuế: Chữ “giảm” nhưng kỳ vọng “tăng”

Thuế VAT là loại thuế gián thu, ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất, phân phối đến tiêu dùng cuối cùng. Việc giảm thuế VAT vì thế không chỉ giúp người tiêu dùng được mua hàng với giá thấp hơn, mà còn giúp doanh nghiệp giảm chi phí đầu vào, kích cầu sản xuất và tạo thêm việc làm.

Chính sách giảm VAT được kỳ vọng:

Tăng sức mua nội địa
Giảm chi phí sản xuất
Tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp
Kích thích tăng trưởng kinh tế toàn diện

Và thực tế đã chứng minh, khi chính sách được thiết kế đúng, GDP các năm 2022–2024 vẫn duy trì mức tăng khá tốt, lần lượt là 8,54%, 5,07% và 7,09%, dù ngân sách giảm thu hơn 51.400 tỷ đồng trong ba năm này.

2. Khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn

Dù chính sách tốt, nhưng trong quá trình triển khai thực tế, nhiều doanh nghiệp và người tiêu dùng vẫn gặp không ít vướng mắc:

Doanh nghiệp được giảm thuế đầu ra nhưng không giảm giá bán, khiến người tiêu dùng không được hưởng lợi.
Thủ tục hoàn thuế chậm, phức tạp khiến doanh nghiệp gặp khó khăn về dòng tiền.
Không rõ ràng về danh mục hàng hóa được giảm thuế, gây lúng túng trong kê khai và xuất hóa đơn.
Một số cơ quan sử dụng vốn ngân sách chậm thanh toán thuế VAT cho doanh nghiệp, đặc biệt là trong các dự án xây dựng, đầu tư công.

Những bất cập này khiến chính sách dù có ý nghĩa, nhưng độ thẩm thấu thực tế lại bị hạn chế.

3. Chính sách thuế: Hợp đồng vô hình của lòng tin

Chính sách thuế, ở góc độ nào đó, là một hợp đồng vô hình giữa Nhà nước và doanh nghiệp.

Nhà nước, khi giảm thuế, đang thể hiện sự đồng hành và chia sẻ khó khăn với cộng đồng doanh nghiệp. Nhưng nếu cơ chế giám sát thiếu chặt chẽ, hoặc doanh nghiệp không thực hiện đúng cam kết giảm giá, niềm tin của người dân vào chính sách sẽ bị suy giảm.

Ngược lại, nếu doanh nghiệp cảm thấy bị gây khó dễ trong hoàn thuế, danh mục hàng hóa thiếu minh bạch, thời gian xử lý kéo dài… thì niềm tin của họ với bộ máy chính sách cũng sẽ lung lay

Không có niềm tin, chính sách dù tốt đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả.

4. Minh bạch và nhất quán – Yếu tố sống còn của chính sách thuế

Muốn chính sách phát huy tác dụng thực tế, tính minh bạch và nhất quán là điều bắt buộc.

Cần công bố rõ ràng danh mục hàng hóa, dịch vụ được giảm thuế theo hệ thống mã HS chuẩn, dễ tra cứu.
Hướng dẫn thực hiện nên được ban hành sớm, chi tiết và nhất quán trên toàn quốc.
Các vấn đề phát sinh như hợp đồng ký trước – hóa đơn xuất sau, cần có văn bản hướng dẫn riêng tránh tranh cãi.
Thời gian hoàn thuế cần đúng luật, và nếu cơ quan chậm trễ, cũng phải có trách nhiệm rõ ràng như doanh nghiệp bị phạt khi nộp chậm.

Doanh nghiệp không cần nhiều ưu đãi, họ chỉ cần sự công bằng, minh bạch và dễ dự đoán trong chính sách.

Kết luận

Chính sách thuế, trong thời kỳ khó khăn, giống như một liều thuốc bổ. Nhưng thuốc có tác dụng hay không, phụ thuộc vào cách “uống” và “cách tiếp nhận”.

Việc tiếp tục giảm thuế VAT đến hết năm 2026 là quyết định đúng đắn, mang tính chất định hướng dài hạn, giúp doanh nghiệp lập kế hoạch tài chính bền vững hơn. Nhưng bên cạnh đó, điều cần nhất là sự tin tưởng lẫn nhau giữa các bên:

Nhà nước cần lắng nghe doanh nghiệp nhiều hơn.
Doanh nghiệp cần trung thực và có trách nhiệm xã hội.
Cơ quan quản lý cần nghiêm minh, minh bạch và chuyên nghiệp.

Không có phục hồi kinh tế nếu thiếu phục hồi niềm tin. Và không có nền tài chính quốc gia vững mạnh nếu thiếu một cộng đồng doanh nghiệp cảm thấy mình được tôn trọng, bảo vệ và đồng hành.

Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.