Kế toán trong mô hình kinh doanh livestream – cần lưu ý gì?

HCM SƯƠNG ACC

15 thg 3, 2026

Livestream đang trở thành kênh bán hàng bùng nổ trong những năm gần đây. Doanh thu đến từ Facebook, TikTok Shop, Shopee Live… tăng nhanh và kéo theo nhu cầu quản lý kế toán – thuế bài bản. Tuy nhiên, bán hàng qua livestream lại có đặc thù riêng: đơn hàng biến động lớn, chiết khấu nhiều lớp, phí nền tảng phức tạp, tỷ lệ hoàn trả cao… khiến kế toán gặp không ít khó khăn.

Bài viết dưới đây sẽ giúp kế toán nắm rõ những điểm cần lưu ý khi doanh nghiệp triển khai mô hình bán hàng livestream.

1. Đặc thù kế toán trong kinh doanh livestream

1.1 Doanh thu đến từ nhiều nền tảng

Doanh thu có thể phát sinh đồng thời từ Facebook Shop, TikTok Shop, Shopee, Lazada hoặc đơn chốt thủ công qua livestream. Kế toán cần nhận biết rằng mỗi nền tảng sẽ có báo cáo doanh thu, phí và thời điểm thanh toán khác nhau, đòi hỏi sự đối chiếu thường xuyên.

1.2 Số lượng đơn lớn và biến động liên tục

Một buổi livestream có thể chốt hàng trăm – hàng nghìn đơn. Nếu không có hệ thống hoặc file quản lý, kế toán rất dễ bỏ sót đơn, ghi nhận sai doanh thu hoặc trùng đơn.

1.3 Nhiều loại chiết khấu – voucher – giảm giá

Bao gồm:

Chiết khấu từ sàn cho người bán

Mã giảm giá người mua

Mã giảm giá của sàn tài trợ

Mã giảm giá doanh nghiệp tự tài trợ

Chiết khấu theo từng chiến dịch livestream

Kế toán cần tách rõ giá trị doanh nghiệp chịu và giá trị nền tảng chịu để hạch toán chính xác.

1.4 Tỷ lệ hoàn – đổi trả cao

Livestream thường bán hàng nhanh nên tỷ lệ hoàn đơn, trả hàng, hoàn tiền cũng cao. Việc này ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu, công nợ và hàng tồn kho.

2. Các nội dung kế toán cần lưu ý

2.1 Đối chiếu doanh thu theo từng nền tảng

Kế toán cần thiết lập quy trình đối chiếu theo ngày/tuần giữa:

Báo cáo doanh thu sàn (TikTok Shop – Shopee – Lazada…)

Báo cáo đơn hàng từ phần mềm chốt đơn

Sao kê ngân hàng (do sàn thanh toán)

Mục tiêu: đảm bảo doanh thu ghi nhận khớp 100%, không sót – không nhầm.

Gợi ý: dùng file Excel hoặc phần mềm CRM kết nối API.

2.2 Hạch toán doanh thu và phí sàn đúng bản chất

Các phí phổ biến:

Phí giao dịch

Phí xử lý thanh toán

Phí vận chuyển (do doanh nghiệp hoặc khách chịu)

Phí dịch vụ livestream

Phí người tạo nội dung (affiliate)

Lưu ý:

Chỉ ghi nhận doanh thu theo giá đã trừ giảm giá của doanh nghiệp.

Các khoản voucher do sàn tài trợ không được tính vào chi phí doanh nghiệp.

Phí affiliate, phí dịch vụ livestream cần ký hợp đồng hoặc có bảng kê từ sàn để hợp lệ khi tính chi phí.

2.3 Quản lý đơn hoàn – đổi trả – hủy đơn

Đây là phần khó nhất của kế toán livestream.

Kế toán cần:

Theo dõi riêng đơn hoàn trước khi nhận lại hàng

Kiểm tra tình trạng hàng trả về kho

Xử lý chênh lệch giữa hàng hoàn thực tế và báo cáo sàn

Hạch toán doanh thu âm hoặc bút toán điều chỉnh khi khách trả hàng

Kiểm tra công nợ phải thu từ sàn → tránh việc sàn thu hồi tiền nhiều lần

2.4 Theo dõi công nợ COD và tiền sàn thanh toán

Các sàn thường thanh toán theo chu kỳ 7–14 ngày, còn đơn COD do đơn vị vận chuyển thu hộ.

Kế toán cần đối chiếu:

Số tiền sàn trả

Hàng hoàn bị khấu trừ

Phí vận chuyển

Phí refund

Sai lệch ở phần này rất hay gặp vì sàn thường cập nhật phí nhiều lần.

2.5 Quản lý hàng tồn kho theo phiên livestream

Kinh doanh livestream xoay nhanh vòng kho, nên cần quản lý chặt:

Tồn đầu phiên

Lượng hàng xuất trong livestream

Hàng tồn sau livestream

Hàng gửi đi – hàng giao thành công – hàng hoàn

Hàng bị mất, hỏng, trả không đạt chất lượng

Lời khuyên: nên dùng phần mềm quản lý kho thay vì Excel nếu quy mô lớn.

2.6 Chứng từ hợp lệ để tính chi phí thuế

Kế toán cần chuẩn bị:

Hóa đơn dịch vụ livestream thuê KOL, KOC

Hóa đơn thuê nền tảng bên thứ ba

Bảng đối soát phí của sàn

Hợp đồng với đơn vị vận chuyển

Hợp đồng/điều khoản hợp tác affiliate

Khi thiếu chứng từ, doanh nghiệp dễ bị loại chi phí khi quyết toán thuế.

3. Lưu ý về thuế khi bán hàng livestream

3.1 Thuế GTGT

Doanh thu tính thuế là giá bán đã trừ các giảm giá thuộc trách nhiệm doanh nghiệp.

Phí nền tảng, phí dịch vụ có hóa đơn VAT thì được khấu trừ.

3.2 Thuế TNDN

Cần theo dõi chi phí livestream, marketing, KOL… để phân bổ hợp lý.

Chiết khấu thương mại cho khách phải có chính sách rõ ràng mới được tính chi phí hợp lệ.

3.3 Thuế TNCN cho streamer/KOL (nếu thuê livestream)

Phải khấu trừ 10% nếu chi trả từ 2 triệu/lần trở lên, trừ khi có cam kết 02.

4. Gợi ý quy trình kế toán chuẩn cho doanh nghiệp livestream

Nhận báo cáo đơn hàng theo ngày từ phần mềm hoặc sàn.

Đối chiếu doanh thu với báo cáo sàn.

Kiểm tra phí – chiết khấu – thanh toán theo từng nền tảng.

Theo dõi hàng giao – hàng hoàn – hàng tồn.

Hạch toán doanh thu, chi phí, phí sàn.

Lưu chứng từ điện tử theo từng phiên livestream.

Lập báo cáo tuần/tháng về: doanh thu – lợi nhuận – chi phí sàn – tỷ lệ hoàn.

5. Kết luận

Livestream mang lại doanh thu lớn nhưng cũng tạo ra nhiều rủi ro và sai lệch nếu kế toán không theo dõi chặt chẽ. Doanh nghiệp càng phát triển mạnh, nhu cầu kiểm soát phí sàn, đơn hoàn, công nợ và tồn kho càng trở nên quan trọng.

Việc áp dụng quy trình kế toán rõ ràng ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, hạn chế thất thoát và tối ưu lợi nhuận khi bán hàng qua livestream.