Hướng Dẫn Chi Tiết Thủ Tục Khai Thuế TNDN Bổ Sung Theo Quy Định Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu

Thuế tối thiểu toàn cầu là gì? Việc áp dụng Quy định về thuế tối thiểu toàn cầu theo Nghị quyết 107/2023/QH15 đã tạo ra những thay đổi quan trọng trong công tác kê khai, nộp thuế đối với các tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam. Một trong những điểm mới nổi bật là thủ tục khai thuế TNDN bổ sung theo quy định về thuế TNDN bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn (QDMTT).

Trong bài viết này, Công ty TNHH Kế toán AGS sẽ hướng dẫn chi tiết trình tự, hồ sơ và thời hạn thực hiện thủ tục này theo Quyết định 3563/QĐ-BTC mới nhất. Hãy luôn nắm rõ các quy định để thực hiện đúng nghĩa vụ và tận dụng tối đa quyền lợi hợp pháp!

1. Thuế tối thiểu toàn cầu là gì và bối cảnh áp dụng tại Việt Nam

Thuế thu nhập doanh nghiệp tối thiểu toàn cầu (gọi tắt là thuế tối thiểu toàn cầu) là một trong hai trụ cột chính thuộc Chương trình hành động chống xói mòn cơ sở thuế và dịch chuyển lợi nhuận (Base erosion and profit shifting - BEPS) do Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) khởi xướng từ tháng 6/2013.
Mức thuế tối thiểu toàn cầu được quy định thống nhất là 15%, áp dụng đối với các công ty, tập đoàn đa quốc gia có tổng doanh thu hợp nhất toàn cầu từ 750 triệu EUR (tương đương khoảng 800 triệu USD) trong ít nhất 2 năm của 4 năm liền kề gần nhất.
Để ứng phó với cơ chế mới này, nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á như Malaysia, Indonesia, Thái Lan... cũng đã và đang chủ động thay đổi chính sách thuế nhằm bảo vệ quyền đánh thuế của mình, đồng thời xây dựng các phương án hỗ trợ mới để tiếp tục giữ chân nhà đầu tư nước ngoài.

Tại Việt Nam, ngày 29/11/2023, Quốc hội đã chính thức thông qua Nghị quyết số 107/2023/QH15 về việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2024, áp dụng từ năm tài chính 2024.
Về bản chất, thuế tối thiểu toàn cầu không phải là một điều ước hay cam kết quốc tế bắt buộc các quốc gia phải áp dụng. Tuy nhiên, nếu Việt Nam không áp dụng thì vẫn phải chấp nhận việc các quốc gia khác (nơi đặt trụ sở chính của công ty mẹ tối cao) thực hiện quyền thu thuế bổ sung đối với các doanh nghiệp tại Việt Nam có mức thuế suất thực tế thấp hơn 15%. Do đó, việc nội địa hóa quy định này là bước đi bắt buộc để Việt Nam khẳng định chủ quyền thuế và giữ lại nguồn thu ngân sách chính đáng.

2. Có ảnh hưởng đến người lao động không?

Ngày 28/9, tại Phiên họp thứ 26 của UBTVQH cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, cơ quan trình và cơ quan thẩm tra đều nhấn mạnh đến sự cần thiết ban hành Nghị quyết để đảm bảo quyền lợi và lợi ích hợp pháp của Việt Nam và giúp các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài yên tâm về môi trường pháp lý tại Việt Nam.
Thừa ủy quyền của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính trình bày Tờ trình của Chính phủ nêu rõ sự cần thiết ban hành dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu.
Theo đó, ngày 9/7/2021, Bộ trưởng Bộ Tài chính và Thống đốc Ngân hàng trung ương của Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) đã thống nhất về nguyên tắc Giải pháp Hai trụ cột nhằm giải quyết các thách thức về thuế phát sinh trong quá trình số hóa nền kinh tế, bao gồm:

• - Trụ cột thứ nhất, phân bổ thuế đối với hoạt động kinh doanh dựa trên kỹ thuật số.
• - Trụ cột thứ hai, đặt ra mức thuế doanh nghiệp tối thiểu toàn cầu 15% đối với các công ty đa quốc gia.

Ngày 16/12/2022, Diễn đàn hợp tác toàn cầu về BEPS đã công bố có 138 nước đồng thuận đối với nội dung về Khung giải pháp Hai trụ cột nêu trên.
Việt Nam là thành viên thứ 100 của BEPS và không có ý kiến bảo lưu về nội dung này, nên là một trong những nước đồng thuận.
Bộ trưởng Bộ Tài chính khẳng định, thuế tối thiểu toàn cầu không phải là điều ước quốc tế, không phải là cam kết quốc tế, không bắt buộc các quốc gia phải áp dụng.
Tuy nhiên, nếu Việt Nam không áp dụng thì vẫn phải chấp nhận việc các quốc gia khác áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu, có quyền thu thuế bổ sung đối với các doanh nghiệp tại Việt Nam (nếu thuộc đối tượng áp dụng) mà được hưởng mức thuế suất thực tế tại Việt Nam thấp hơn mức tối thiểu toàn cầu 15%, đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của mình, Việt Nam cần khẳng định áp dụng Thuế tối thiểu toàn cầu.

Theo hướng dẫn của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) về quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, Thuế tối thiểu toàn cầu có bản chất là thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung và các nước cần quy định trong hệ thống pháp luật của mình cho phù hợp.
Việc áp dụng các quy định của thuế tối thiểu toàn cầu mang lại cho Việt Nam những cơ hội mới, cụ thể như: Tăng nguồn thu ngân sách nhà nước từ phần thu thuế bổ sung; Tăng cường hội nhập quốc tế; Giảm thiểu hiện tượng trốn thuế, tránh thuế, chuyển giá, chuyển lợi nhuận.
Như đề cập ở trên việc áp dụng các quy định của thuế tối thiểu toàn cầu sẽ mang lại những cơ hội mới cho nền kinh tế Việt Nam từ đây cũng tạo nhiều cơ hội về việc làm, tăng thu nhập cho người lao động cũng như các cơ hội về hội nhập quốc tế,...
Nghị quyết 107 liên quan đến thuế tối thiểu toàn cầu có hiệu lực khi nào?Căn cứ theo Điều 8 Nghị quyết 107/2023/QH15 có nội dung như sau:
Điều khoản thi hành

• 1. Nghị quyết này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2024, áp dụng từ năm tài chính 2024.Chính phủ khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (sửa đổi) theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội xem xét bổ sung vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2024.
• 2. Trường hợp có quy định khác nhau về cùng một vấn đề giữa Nghị quyết này với luật, nghị quyết khác của Quốc hội thì áp dụng quy định của Nghị quyết này.
• 3. Trường hợp sau ngày Nghị quyết này có hiệu lực thi hành, Diễn đàn hợp tác chung về chống xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận toàn cầu có hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung Quy định về thuế tối thiểu toàn cầu thì Chính phủ quy định nội dung cụ thể để thực hiện; trường hợp có nội dung trái với quy định của Nghị quyết này thì báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định; trường hợp cấp bách trong thời gian Quốc hội không họp thì trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất./.

Như vậy, Nghị quyết 107/2023/QH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2024, áp dụng từ năm tài chính 2024.Bên cạnh đó, nhằm thống nhất quy định về thuế TNDN, Quốc hội yêu cầu Chính phủ khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (sửa đổi) theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội xem xét bổ sung vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2024.

3. Ai phải thực hiện thủ tục khai thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung

Đối tượng áp dụng thủ tục khai thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung bao gồm đơn vị hợp thành (hoặc tập hợp các đơn vị hợp thành) của tập đoàn đa quốc gia có hoạt động sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam.
Trong đó:

• Tập đoàn đa quốc gia được định nghĩa là tập đoàn có ít nhất một đơn vị hợp thành hoặc một cơ sở thường trú không cư trú tại cùng quốc gia với công ty mẹ tối cao.
  
• Đơn vị hợp thành tại Việt Nam thuộc diện điều chỉnh nếu công ty mẹ tối cao của tập đoàn đạt ngưỡng doanh thu hợp nhất tối thiểu 750 triệu Euro trong ít nhất 2 năm của 4 năm liền kề trước năm tính thuế.
  

4. Trình tự và thời hạn thực hiện thủ tục khai thuế theo Quyết định 3563/QĐ-BTC

Theo Quyết định số 3563/QĐ-BTC mới nhất của Bộ Tài chính, thủ tục khai thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung đối với các tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam được thực hiện cụ thể như sau:

4.1. Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế

• Đối với tờ khai thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung (áp dụng cho quy định QDMTT): Thời hạn nộp hồ sơ chậm nhất là 12 tháng sau khi kết thúc năm tài chính.

• Đối với tờ khai thông tin thuế tối thiểu toàn cầu:

  • Năm đầu tiên áp dụng: Chậm nhất là 18 tháng sau khi kết thúc năm tài chính.
    
  • Các năm tài chính tiếp theo: Chậm nhất là 15 tháng sau khi kết thúc năm tài chính.
    

4.2. Cách thức và địa điểm thực hiện thủ tục

• Cách thức thực hiện: Doanh nghiệp thực hiện nộp hồ sơ hoàn toàn bằng phương thức điện tử thông qua Cổng giao dịch điện tử của cơ quan thuế (không nhận hồ sơ bản giấy trực tiếp).

• Cơ quan tiếp nhận hồ sơ: Cục Thuế Doanh nghiệp lớn (Tổng cục Thuế).

• Lệ phí thực hiện: Thủ tục này hoàn toàn không thu lệ phí của doanh nghiệp.

• Kết quả giải quyết: Do đây là thủ tục kê khai và tự tính tự nộp thuế của người nộp thuế, cơ quan thuế tiếp nhận thông tin trên hệ thống và không trả kết quả giải quyết dạng văn bản phê duyệt sau khi nhận hồ sơ.

5. Thành phần hồ sơ khai thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung chi tiết

Người nộp thuế chuẩn bị 1 bộ hồ sơ khai thuế điện tử bao gồm các tài liệu sau đây để gửi lên hệ thống của cơ quan thuế:

• Tờ khai thông tin theo Quy định về thuế tối thiểu toàn cầu: Sử dụng Mẫu số 01/TKTT-QDMTT ban hành kèm theo quy định hiện hành.

• Tờ khai thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung: Sử dụng Mẫu số 01/TNDN-QDMTT để xác định số thuế bổ sung phải nộp tại Việt Nam.

• Bản thuyết minh giải trình chênh lệch do khác biệt chuẩn mực kế toán: Sử dụng Mẫu số 01/TM để giải trình chi tiết các bút toán điều chỉnh giữa chuẩn mực báo cáo tài chính của công ty mẹ tối cao và chuẩn mực kế toán áp dụng tại Việt Nam.

• Thông báo về việc đơn vị hợp thành đã nộp Tờ khai thông tin tại nước có hiệp định: Sử dụng Mẫu số 03/TB-ĐVHT (nếu có trường hợp được miễn trừ nộp tờ khai thông tin trực tiếp tại Việt Nam do công ty mẹ đã nộp tại quốc gia có hiệp định trao đổi thông tin tự động với Việt Nam).

• Tờ khai thông tin của tập đoàn đa quốc gia: Bản chính hoặc bản sao có chứng thực.

• Báo cáo số liệu tài chính từng đơn vị hợp thành: Bản chính hoặc bản sao có chứng thực của các công ty con thuộc tập đoàn đang hoạt động tại Việt Nam.

6. Quy định về đồng tiền và tỷ giá áp dụng khi khai và nộp thuế

Căn cứ theo Điều 17 của Nghị định số 236/2025/NĐ-CP, đồng tiền sử dụng trong việc kê khai và nộp thuế tối thiểu toàn cầu được quy định chặt chẽ nhằm đảm bảo tính thống nhất với báo cáo tài chính quốc tế:

• Đối với việc khai báo thông tin trên tờ khai thông tin: Doanh nghiệp sử dụng đồng tiền lập Báo cáo tài chính hợp nhất của công ty mẹ tối cao (ví dụ: EUR, USD, JPY, KRW...).

• Đối với việc khai và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung: Đồng tiền mặc định sử dụng để nộp vào ngân sách nhà nước là Đồng Việt Nam (VND). Tuy nhiên, đơn vị nộp thuế được phép lựa chọn khai và nộp bằng chính đồng tiền sử dụng trên tờ khai thông tin của công ty mẹ (nếu đồng tiền đó khác Đồng Việt Nam).

• Tỷ giá quy đổi: Trường hợp cần quy đổi ngoại tệ sang Đồng Việt Nam hoặc ngược lại, doanh nghiệp phải áp dụng tỷ giá chuyển khoản trung bình tại ngân hàng thương mại nơi đơn vị thường xuyên giao dịch, xác định vào ngày nộp hồ sơ khai thuế bổ sung.

7. Khuyến nghị và hướng dẫn thực hành cho doanh nghiệp fdi

Để bộ phận tài chính - kế toán của doanh nghiệp thực hiện thủ tục này một cách suôn sẻ, tránh các rủi ro pháp lý, doanh nghiệp cần lưu ý một số khuyến nghị quan trọng sau:

7.1. Chủ động thu thập số liệu sớm từ công ty mẹ

Số liệu để lập tờ khai thông tin thuế tối thiểu toàn cầu phụ thuộc hoàn toàn vào tiến độ khóa sổ và lập báo cáo tài chính hợp nhất của công ty mẹ tối cao ở nước ngoài. Phòng kế toán tại Việt Nam cần chủ động liên hệ với bộ phận quản lý thuế của tập đoàn để nhận dữ liệu phân bổ quốc gia (Country-by-Country Report - CbCR) và các số liệu điều chỉnh kế toán sớm nhất có thể, tránh tình trạng sát đến hạn nộp 12 tháng hoặc 15 tháng mới bắt đầu xử lý số liệu.

7.2. Lập bản thuyết minh giải trình chênh lệch chuẩn mực kế toán thật chặt chẽ

Bản thuyết minh giải trình chênh lệch (Mẫu 01/TM) là tài liệu mà cơ quan thuế sẽ tập trung thanh tra, kiểm tra nhiều nhất. Doanh nghiệp cần ghi nhận rõ ràng các khoản điều chỉnh như chi phí không được trừ theo quy định GloBE, doanh thu chưa thực hiện, và các khoản thuế hoãn lại phát sinh từ sự khác biệt giữa chuẩn mực kế toán của công ty mẹ (ví dụ IFRS) và VAS tại Việt Nam.

Các số liệu điều chỉnh này phải được chứng minh bằng các chứng từ thực tế hoặc chính sách kế toán đã được kiểm toán của tập đoàn.

7.3. Theo dõi sát sao các hướng dẫn sửa đổi của OECD và Chính phủ Việt Nam

Quy định về thuế tối thiểu toàn cầu là một cơ chế động, liên tục được Diễn đàn hợp tác chung của OECD cập nhật các hướng dẫn kỹ thuật mới. Do đó, các văn bản hướng dẫn trong nước của Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế cũng sẽ được điều chỉnh linh hoạt cho phù hợp.

Việc thường xuyên cập nhật thông tin pháp lý từ các đơn vị chuyên môn và đối tác tư vấn là vô cùng cần thiết để đảm bảo doanh nghiệp luôn áp dụng đúng các biểu mẫu và chính sách miễn trừ chuyển tiếp mới nhất.

8. Lời kết

Việc nắm vững trình tự, hồ sơ và thời hạn khai thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo Quyết định 3563/QĐ-BTC không chỉ là nghĩa vụ bắt buộc để tuân thủ pháp luật, mà còn giúp các tập đoàn đa quốc gia bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của mình tại Việt Nam.

Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt số liệu kế toán và quy trình hành chính sẽ giúp doanh nghiệp tự tin vận hành trong kỷ nguyên thuế mới.
Công ty TNHH Kế toán AGS cảm ơn bạn đã theo dõi bài viết. Hãy tiếp tục đồng hành cùng chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích và cơ hội nghề nghiệp tại AGS!

Nguồn: https://thuvienphapluat.vn/ma-so-thue/phap-luat-thue/thu-tuc-khai-thue-tndn-bo-sung-theo-quy-dinh-ve-thue-tndn-bo-sung-toi-thieu-noi-dia-dat-chuan-508142-213547.html

Thông tin khác