Thuế TNCN từ 2026: Tăng mức giảm trừ gia cảnh, giảm thuế
1. Điểm nhấn: Mức giảm trừ gia cảnh tăng mạnh từ 2026
Vì sao thông tin này được nhiều người lao động quan tâm?
Trong nhiều năm qua, thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) luôn là một trong những khoản khấu trừ được người lao động đặc biệt quan tâm. Mặc dù mức thuế phải nộp không quá lớn đối với đa số người lao động có thu nhập trung bình, nhưng khi cộng dồn trong cả năm thì đây vẫn là một khoản chi phí đáng kể.
Bên cạnh đó, mức giảm trừ gia cảnh được áp dụng từ năm 2020 đã không còn phản ánh đúng chi phí sinh hoạt thực tế. Giá cả hàng hóa, chi phí thuê nhà, học phí, y tế và các dịch vụ thiết yếu đều tăng qua từng năm, trong khi mức giảm trừ vẫn giữ nguyên. Điều này khiến nhiều người có thu nhập chỉ ở mức trung bình nhưng vẫn phải nộp thuế TNCN.
Việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh từ năm 2026 vì vậy được xem là một thay đổi quan trọng, góp phần đảm bảo công bằng hơn trong chính sách thuế, đồng thời giảm áp lực tài chính cho người lao động và các gia đình có con nhỏ hoặc phải chăm sóc người thân phụ thuộc.
Lưu ý quan trọng:
Giảm trừ gia cảnh không phải là khoản miễn thuế trực tiếp. Đây là khoản được trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế TNCN. Người lao động chỉ không phải nộp thuế nếu thu nhập tính thuế sau khi trừ toàn bộ khoản BHXH, BHYT, BHTN, giảm trừ bản thân và người phụ thuộc vẫn còn dưới ngưỡng chịu thuế. Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, từ 01/01/2026:
Mức giảm trừ gia cảnh được áp dụng như thế nào?
Nhiều người thường hiểu nhầm rằng nếu thu nhập dưới 15,5 triệu đồng thì sẽ không phải nộp thuế. Thực tế, cách tính thuế TNCN phức tạp hơn.
Để xác định số thuế phải nộp, cơ quan thuế sẽ thực hiện theo trình tự:
- Xác định tổng thu nhập chịu thuế.
- Trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc theo quy định.
- Trừ mức giảm trừ bản thân.
- Trừ mức giảm trừ cho từng người phụ thuộc đã đăng ký hợp lệ.
- Nếu còn thu nhập tính thuế thì mới áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần.
Điều này đồng nghĩa với việc hai người có cùng mức lương nhưng số người phụ thuộc khác nhau sẽ có số thuế phải nộp hoàn toàn khác nhau.
Chính vì vậy, việc đăng ký người phụ thuộc đầy đủ và đúng thời điểm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi về thuế của người lao động.
Ai được coi là người phụ thuộc?
Theo Khoản 3 Điều 19 Luật Thuế TNCN và Điểm d, đ Khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC, người phụ thuộc gồm:- Con:
- Dưới 18 tuổi;
- Từ 18 tuổi trở lên nếu đang học đại học, cao đẳng, trung cấp và không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng trong năm ≤ 1.000.000 đồng/tháng;
- Từ 18 tuổi trở lên nhưng mất khả năng lao động.
- Vợ/chồng, cha mẹ, cha mẹ vợ/chồng:
- Không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân ≤ 1 triệu đồng/tháng.
- Người khác được cá nhân trực tiếp nuôi dưỡng:
- Anh/chị/em ruột không nơi nương tựa, ông bà, cháu… theo quy định.
Điều kiện để được tính giảm trừ người phụ thuộc
Không phải cứ có con hoặc đang chăm sóc cha mẹ là tự động được giảm trừ gia cảnh.
Để được tính giảm trừ, người nộp thuế cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật, bao gồm:
- Đăng ký người phụ thuộc với cơ quan thuế thông qua doanh nghiệp hoặc trực tiếp.
- Có đầy đủ hồ sơ chứng minh mối quan hệ.
- Người phụ thuộc đáp ứng điều kiện về độ tuổi, thu nhập hoặc khả năng lao động theo quy định.
Trong quá trình quyết toán thuế, cơ quan thuế có quyền yêu cầu bổ sung hồ sơ nếu phát hiện thông tin chưa đầy đủ hoặc chưa chính xác. Vì vậy, người lao động nên lưu giữ đầy đủ giấy khai sinh, căn cước công dân, giấy xác nhận học tập hoặc các giấy tờ liên quan để tránh phát sinh vướng mắc.
2. Bài toán thực tế: Khi nào bắt đầu nộp thuế?
Ví dụ: Nhân viên văn phòng, nuôi 1 con nhỏ (Người phụ thuộc).
Một số ví dụ minh họa khác
Ví dụ 1
Anh A có mức lương 18 triệu đồng/tháng và chưa có người phụ thuộc.
Sau khi trừ bảo hiểm bắt buộc và mức giảm trừ bản thân, thu nhập tính thuế rất thấp hoặc không còn. Do đó số thuế phải nộp sẽ giảm đáng kể so với trước đây.
Ví dụ 2
Chị B có thu nhập 25 triệu đồng/tháng và có 02 con nhỏ đã đăng ký người phụ thuộc.
Tổng mức giảm trừ gia cảnh của chị sẽ là:
- Bản thân: 15,5 triệu đồng.
- Hai người phụ thuộc: 12,4 triệu đồng.
Tổng cộng giảm trừ gia cảnh là 27,9 triệu đồng (chưa bao gồm các khoản bảo hiểm bắt buộc). Trong nhiều trường hợp, chị B sẽ không phát sinh thuế TNCN hàng tháng.
Ví dụ 3
Anh C có thu nhập 35 triệu đồng/tháng, chưa có người phụ thuộc.
Mặc dù vẫn phải nộp thuế TNCN nhưng số thuế phải nộp sẽ thấp hơn so với quy định trước đây do phần thu nhập được miễn tăng thêm 4,5 triệu đồng mỗi tháng.
Các ví dụ trên chỉ mang tính chất minh họa. Trên thực tế, số thuế phải nộp còn phụ thuộc vào các khoản thu nhập khác, khoản đóng bảo hiểm và các khoản giảm trừ hợp pháp khác.
Vì sao có sự điều chỉnh?
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cân nhắc ba yếu tố:- Bù đắp trượt giá (CPI): Mức 11 triệu đã không còn đảm bảo mức sống tối thiểu tại các đô thị lớn sau 5 năm lạm phát.
- San sẻ gánh nặng an sinh: Chi phí giáo dục, y tế cho NPT tăng cao. Mức tăng 1,8 triệu/người phụ thuộc là chia sẻ cần thiết.
- Kích cầu tiêu dùng: Thu nhập khả dụng tăng sẽ giúp người dân mạnh dạn chi tiêu, thúc đẩy nền kinh tế.
Tác động tích cực đối với nền kinh tế
Việc tăng mức giảm trừ gia cảnh không chỉ mang ý nghĩa đối với từng cá nhân mà còn có tác động tích cực đến nền kinh tế nói chung.
Khi số thuế phải nộp giảm xuống, thu nhập thực nhận của người lao động sẽ tăng lên. Điều này giúp các hộ gia đình có thêm nguồn lực để chi tiêu cho giáo dục, y tế, nhà ở và tiêu dùng hằng ngày.
Mức chi tiêu của người dân tăng cũng góp phần thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, từ đó tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế.
Bên cạnh đó, chính sách này cũng thể hiện sự điều chỉnh linh hoạt của Nhà nước nhằm thích ứng với biến động của nền kinh tế và chi phí sinh hoạt trong những năm gần đây.
3. Tác động và hành động cần thiết
- Đối với Người lao động:
- Cơ hội: Nếu thu nhập < 22 triệu/tháng (với 1 con), bạn gần như sẽ không phải đóng thuế hàng tháng.
- Hành động: Rà soát hồ sơ người phụ thuộc. Sinh con mới hoặc cha mẹ mới nghỉ hưu? Đăng ký mã số thuế người phụ thuộc ngay để hưởng mức giảm trừ 6,2 triệu/người từ kỳ lương 01/2026.
- Đối với Doanh nghiệp (HR/Kế toán):
- Cập nhật hệ thống Payroll trước kỳ lương 01/2026.
- Truyền thông cho toàn thể nhân viên.
- Dự báo ngân sách nộp thuế TNCN thay mặt người lao động.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị những gì?
Đối với bộ phận nhân sự và kế toán tiền lương, việc cập nhật chính sách mới không chỉ dừng ở việc điều chỉnh phần mềm tính lương.
Doanh nghiệp nên:
- Rà soát toàn bộ danh sách người lao động đã đăng ký người phụ thuộc.
- Thông báo để người lao động bổ sung hồ sơ còn thiếu.
- Kiểm tra tình trạng mã số thuế của người phụ thuộc.
- Điều chỉnh công thức tính thuế trên hệ thống Payroll.
- Cập nhật quy trình quyết toán thuế cuối năm.
- Hướng dẫn nhân viên mới về thủ tục đăng ký người phụ thuộc ngay khi tiếp nhận làm việc.
Việc chuẩn bị từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót trong quá trình khấu trừ thuế và giảm thời gian điều chỉnh khi quyết toán thuế cuối năm.
4. Những lưu ý pháp lý
- Hiệu lực: Mức mới chỉ áp dụng cho thu nhập từ 01/01/2026.
- Quyết toán thuế 2025: Vẫn áp dụng mức cũ (11 triệu/4,4 triệu).
- Đối tượng: Chỉ áp dụng cho cá nhân cư trú. Cá nhân không cư trú không hưởng giảm trừ gia cảnh.
- Hồ sơ đăng ký người phụ thuộc: Thực hiện theo Thông tư 105/2020/TT-BTC:
- Mẫu 07/ĐK-NPT-TNCN (Đối với cá nhân tự đăng ký) và Mẫu 02/ĐK-NPT-TNCN (Đối với doanh nghiệp đăng ký thay cho người lao động)
- Hồ sơ chứng minh (CMND/CCCD, khai sinh, giấy tờ nuôi dưỡng…)
- Nộp cho doanh nghiệp hoặc cơ quan thuế trực tiếp
- Nếu đăng ký chậm, giảm trừ chỉ tính từ tháng đăng ký hoặc hoàn thuế khi quyết toán cuối năm.
Một số sai sót thường gặp
Trong quá trình hỗ trợ quyết toán thuế TNCN, nhiều doanh nghiệp thường gặp các trường hợp như:
- Quên đăng ký người phụ thuộc.
- Đăng ký trùng người phụ thuộc tại hai nơi.
- Người phụ thuộc đã hết điều kiện nhưng chưa thực hiện cắt giảm.
- Hồ sơ chứng minh chưa đầy đủ.
- Đăng ký muộn dẫn đến phải quyết toán hoàn thuế cuối năm.
Để tránh các tình huống trên, người lao động nên thường xuyên rà soát thông tin cá nhân và chủ động thông báo cho bộ phận nhân sự khi có thay đổi về tình trạng gia đình như sinh con, kết hôn, cha mẹ nghỉ hưu hoặc người phụ thuộc không còn đủ điều kiện.
5. FAQ – Giải đáp nhanh
- Tôi có 2 con nhỏ, thu nhập 28 triệu/tháng, năm 2026 có phải nộp thuế không?
- KHÔNG. Tổng giảm trừ: 15,5 + (6,2 × 2) = 27,9 triệu. Khoản 100k dôi dư chưa vượt ngưỡng chịu thuế (sau khi trừ Bảo hiểm bắt buộc 10,5%).
- Lưu ý: Đây là ví dụ minh họa; ngưỡng thực tế thay đổi theo Bảo hiểm, số người phụ thuộc và các khoản thu nhập khác.
- Chưa đăng ký người phụ thuộc, có được tự động tính 6,2 triệu không?
- KHÔNG. Phải đăng ký mã số thuế người phụ thuộc và nộp hồ sơ chứng minh. Nếu trễ, giảm trừ chỉ tính từ tháng đăng ký hoặc hoàn thuế khi quyết toán.
- Làm việc ở 2 công ty, giảm trừ tính thế nào?
- Chỉ đăng ký giảm trừ bản thân (15,5 triệu) tại 1 nơi (nơi thu nhập chính). Nơi còn lại khấu trừ 10% thu nhập nếu > 2 triệu/lần. Cuối năm phải tự quyết toán thuế tổng hợp.
Kết luận
Việc tăng mức giảm trừ gia cảnh là tin vui lớn nhất trong chính sách thuế năm nay. Người lao động nên chủ động hoàn thiện hồ sơ người phụ thuộc, doanh nghiệp cần chuẩn bị hệ thống lương cho kỳ trả thu nhập đầu năm 2026. Công ty AGS xin chân thành cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích cho cuộc sống và công việc, cũng như khai thác thêm góc nhìn mới về lĩnh vực mà bạn đang quan tâm. Đội ngũ AGS sẽ luôn nỗ lực để mang đến những thông tin mới mẻ và hữu ích đến bạn trong thời gian tới. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cùng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.Nguồn: https://thuvienphapluat.vn/lao-dong-tien-luong/uy-ban-thuong-vu-quoc-hoi-chot-tang-cao-hon-1800000-dongthang-ke-tu-01012026-so-voi-muc-cu-muc-giam-50746.html
.png)
