Không lập hóa đơn dẫn đến thiếu thuế có thể bị xem là trốn thuế đúng không?

HCM Linh ACC

24 thg 1, 2026

Trong quá trình kinh doanh, việc lập hóa đơn đúng quy định không chỉ là nghĩa vụ về hóa đơn mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định nghĩa vụ thuế. Trên thực tế, nhiều trường hợp không lập hóa đơn hoặc lập hóa đơn không đầy đủ dẫn đến thiếu số thuế phải nộp. Vậy hành vi này có bị xem là trốn thuế hay không? Cơ quan thuế và pháp luật hiện hành quy định như thế nào về mức xử phạt đối với các vi phạm liên quan đến hóa đơn?

1. Không lập hóa đơn dẫn đến thiếu thuế có thể bị xem là trốn thuế không?

Theo hướng dẫn của Thuế TP. Hồ Chí Minh, trường hợp không lập hóa đơn làm sai lệch doanh thu, dẫn đến thiếu số thuế phải nộp thì tùy bản chất và mức độ vi phạm có thể bị xử phạt về hành vi khai sai hoặc bị xem là hành vi trốn thuế. Việc phân loại hành vi sẽ căn cứ vào Nghị định 125/2020/NĐ-CP để xác định đúng chế tài áp dụng.

Cụ thể, nếu người nộp thuế không lập hóa đơn nhưng vẫn phản ánh đầy đủ nghiệp vụ trên sổ sách kế toán, hóa đơn chứng từ hợp pháp, cơ quan thuế có thể xác định đây là hành vi khai sai dẫn đến thiếu thuế. Ngược lại, nếu không lập hóa đơn nhằm che giấu doanh thu, không ghi chép hoặc ghi chép không đầy đủ các khoản thu thì có thể bị xem là hành vi trốn thuế.

2. Xử phạt hành vi khai sai dẫn đến thiếu thuế theo Điều 16 Nghị định 125

Điều 16 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP) quy định xử phạt đối với hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp. Theo đó, người nộp thuế có thể bị phạt 20% số tiền thuế khai thiếu hoặc số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn cao hơn quy định.

Ngoài tiền phạt, người nộp thuế còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả như nộp đủ số tiền thuế thiếu, tiền chậm nộp và điều chỉnh lại số lỗ hoặc số thuế giá trị gia tăng đầu vào được khấu trừ (nếu có). Trường hợp đã quá thời hiệu xử phạt thì không bị phạt tiền nhưng vẫn phải nộp đủ số thuế thiếu và tiền chậm nộp theo quy định.

3. Xử phạt hành vi trốn thuế theo Điều 17 Nghị định 125

Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định rõ các hành vi được xác định là trốn thuế, trong đó có hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ dẫn đến thiếu thuế phải nộp. Tùy theo tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ, mức phạt tiền có thể từ 1 lần đến 3 lần số tiền thuế trốn.

Bên cạnh tiền phạt, người nộp thuế còn buộc phải nộp đủ số tiền thuế trốn và tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước. Trường hợp hành vi trốn thuế đã quá thời hiệu xử phạt thì vẫn phải nộp đủ số thuế trốn và tiền chậm nộp, dù không bị xử phạt hành chính.

4. Trường hợp không lập hóa đơn nhưng không bị xem là trốn thuế

Pháp luật cũng quy định một số trường hợp không lập hóa đơn hoặc lập hóa đơn không đúng thời điểm nhưng không làm giảm số thuế phải nộp hoặc không làm tăng số thuế được hoàn, miễn, giảm. Các trường hợp này sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn theo quy định riêng, thay vì bị xử phạt về hành vi trốn thuế.

Kết luận

Không lập hóa đơn dẫn đến thiếu thuế hoàn toàn có thể bị xem là hành vi trốn thuế nếu có dấu hiệu che giấu doanh thu hoặc làm sai lệch nghĩa vụ thuế. Doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần lập hóa đơn đầy đủ, đúng thời điểm và phản ánh trung thực doanh thu để tránh rủi ro bị xử phạt nặng theo quy định của Nghị định 125/2020/NĐ-CP.