Nguyên tắc áp dụng tỷ giá theo Thông tư 99/2025/TT-BTC cho các giao dịch bằng ngoại tệ
Trong chế độ kế toán doanh nghiệp mới ban hành theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, việc xác định và áp dụng tỷ giá hối đoái cho các giao dịch bằng ngoại tệ được hướng dẫn rất rõ ràng, đặc biệt liên quan đến Tài khoản 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái. Đây là một trong những nội dung quan trọng giúp doanh nghiệp ghi nhận chính xác doanh thu, chi phí và tài sản nguồn vốn liên quan đến ngoại tệ.
1. Các loại tỷ giá theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
Theo quy định, có hai loại tỷ giá mà doanh nghiệp cần quan tâm:
(1) Tỷ giá giao dịch thực tế
- Là tỷ giá mua bán ngoại tệ thực tế tại ngày giao dịch.
- Doanh nghiệp có thể chọn tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng nơi thường xuyên giao dịch.
- Hoặc chọn tỷ giá “xấp xỉ” với điều kiện chênh lệch không vượt quá ±1% so với tỷ giá trung bình.
- Việc sử dụng tỷ giá xấp xỉ phải đảm bảo không làm ảnh hưởng trọng yếu đến báo cáo tài chính.
(2) Tỷ giá ghi sổ
- Có thể là tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh hoặc tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền.
- Việc lựa chọn tùy thuộc vào đặc điểm quản lý các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ của doanh nghiệp.
- Kế toán cần theo dõi kỹ số lượng ngoại tệ và giá trị quy đổi để xác định tỷ giá ghi sổ phù hợp.
2. Nguyên tắc áp dụng tỷ giá cho giao dịch bằng ngoại tệ
Nguyên tắc áp dụng tỷ giá ngoại tệ theo thông tư được hướng dẫn chi tiết như sau:
(1) Giao dịch mua, bán ngoại tệ
Với các hợp đồng mua bán ngoại tệ (giao ngay, kỳ hạn, tương lai, quyền chọn, hoán đổi…), doanh nghiệp áp dụng tỷ giá ký kết trong hợp đồng.
(2) Các nghiệp vụ kinh tế bằng ngoại tệ không có tỷ giá trong hợp đồng
Khi hợp đồng không quy định tỷ giá cụ thể, doanh nghiệp sử dụng tỷ giá giao dịch thực tế tùy theo loại nghiệp vụ:
- Doanh thu, thu nhập khác: áp dụng tại thời điểm nhận trước tiền của người mua (nếu có), không phải thời điểm ghi nhận doanh thu.
- Chi phí: áp dụng tại thời điểm trả trước (nếu có), không phải lúc phân bổ chi phí sau này.
- Tài sản mua liên quan đến trả trước: giá trị tài sản tương ứng được áp dụng tỷ giá tại thời điểm trả trước.
- Khi sử dụng tỷ giá giao dịch thực tế để quy đổi toàn bộ giao dịch ngoại tệ thì tỷ giá đó áp dụng cho cả bên Nợ và bên Có các khoản mục tiền tệ liên quan.
(3) Áp dụng tỷ giá ghi sổ
Trong những trường hợp khác không thuộc các quy định trên, doanh nghiệp áp dụng tỷ giá ghi sổ cho các tài khoản tiền tệ.
3. Cách xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái
Thông tư cũng quy định cách xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh:
- Chênh lệch tỷ giá do giao dịch kinh tế và đánh giá lại cuối kỳ được phản ánh ngay vào doanh thu tài chính hoặc chi phí tài chính.
- Chênh lệch do đánh giá lại cuối kỳ ghi vào báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh theo số thuần lãi – lỗ.
- Không được vốn hóa chênh lệch tỷ giá vào tài sản dở dang.
- Chênh lệch do chuyển đổi báo cáo tài chính được hạch toán vào vốn chủ sở hữu.
Tóm tắt & Ý nghĩa thực tiễn
Việc quy định rõ các loại tỷ giá và nguyên tắc áp dụng theo Thông tư 99/2025/TT-BTC giúp doanh nghiệp:
- Hạch toán ngoại tệ rõ ràng, phù hợp chuẩn mực kế toán;
- Tránh sai sót trong ghi nhận doanh thu, chi phí, tài sản – vốn;
- Giảm rủi ro và chênh lệch không chính xác do lựa chọn tỷ giá không phù hợp.
Thông tin khác
Nguồn: https://thuvienphapluat.vn/phap-luat-doanh-nghiep/bai-viet/nguyen-tac-ap-dung-ty-gia-theo-thong-tu-99-2025-tt-btc-cho-cac-giao-dich-bang-ngoai-te-16478.html#:~:text=1.-,C%C3%A1c%20lo%E1%BA%A1i%20t%E1%BB%B7%20gi%C3%A1%20theo%20Th%C3%B4ng%20t%C6%B0%2099%2F2025%2FTT,v%C3%A0%20t%E1%BB%B7%20gi%C3%A1%20ghi%20s%E1%BB%91.
.jpg)
.png)
