Xu hướng giảng dạy nguyên lý kế toán trong bối cảnh tiếp cận IFRS
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, sự phổ biến của Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) đang dần trở thành “ngôn ngữ chung” của kế toán toàn cầu. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc đổi mới phương pháp giảng dạy Nguyên lý Kế toán.
1. Sự đổi mới cách dạy Nguyên lý Kế toán theo IFRS
Phương pháp truyền thống - tập trung ghi nhớ quy tắc và hạch toán máy móc - không còn phù hợp. Sinh viên tốt nghiệp theo cách này thường gặp khó khăn khi xử lý các giao dịch phức tạp, mới phát sinh trong thực tế. Tuy nhiên, kế toán hiện đại cần tư duy, phán đoán và hiểu bản chất, không chỉ “làm đúng theo sách”.
Khác với các chuẩn mực thiên về quy tắc (Rules-based) như US GAAP, IFRS được xây dựng dựa trên nguyên tắc (Principles-based).
Điều này có nghĩa là:
- Không có sẵn quy định chi tiết cho mọi tình huống
- Người làm kế toán phải vận dụng phán đoán chuyên môn
- Nhấn mạnh các nguyên tắc cốt lõi như: bản chất hơn hình thức, trung thực, hợp lý, giá trị kinh tế thực
Như vậy, nếu vẫn dạy theo kiểu “học thuộc quy tắc”, sinh viên sẽ không theo kịp IFRS.
2. Giảng dạy Nguyên lý Kế toán theo Principles-based là gì?
Giảng dạy theo principles-based không chỉ trả lời “ghi nhận như thế nào”, mà còn giúp sinh viên hiểu:
- Vì sao ghi nhận như vậy?
- Nguyên tắc kế toán nào đang được áp dụng?
- Nếu bối cảnh thay đổi thì xử lý ra sao?
- Sinh viên được khuyến khích:
- Phân tích bản chất giao dịch
- Tranh luận và bảo vệ quan điểm
- Đưa ra quyết định kế toán có cơ sở
- Mục tiêu lớn nhất: phát triển tư duy phản biện và phán đoán nghề nghiệp.
3. Các xu hướng giảng dạy nổi bật hiện nay
3.1. Học qua tình huống thực tế (Case study)
Ví dụ:
- Ghi nhận tài sản vô hình trong thương vụ mua bán – sáp nhập
- Ghi nhận doanh thu dịch vụ phần mềm theo IFRS 15
- Đánh giá giá trị hợp lý các khoản đầu tư tài chính
Sinh viên không chỉ “định khoản”, mà phải giải thích được logic kế toán phía sau.
3.2. Ứng dụng công nghệ và dữ liệu
- Thực hành trên phần mềm kế toán (MISA, SAP, Oracle…)
- Phân tích dữ liệu bằng Excel, Power BI
- Mô phỏng doanh nghiệp ảo, lập báo cáo tài chính hoàn chỉnh
Điều này giúp sinh viên tiệm cận môi trường làm việc thực tế.
3.3. Tăng thảo luận và làm việc nhóm
- Sinh viên tranh luận các phương án kế toán khác nhau
- Giảng viên đóng vai trò người dẫn dắt, không chỉ giảng bài một chiều
Từ đó, các kỹ năng được hình thành như tư duy phản biện, giao tiếp nghề nghiệp, làm việc nhóm
3.4. Đánh giá dựa trên năng lực
Thay vì chỉ thi trắc nghiệm, sinh viên nên được tiếp cận kiến thức qua:
- Phân tích tình huống mở
- Bài tập tình huống phức tạp
- Dự án nhóm
Từ đó, giảng viên đánh giá cách sinh viên tư duy, không chỉ nằm ở kết quả cuối cùng.
4. Thách thức khi triển khai giảng dạy tại Việt Nam
Việc chuyển đổi không hề dễ dàng, với một số rào cản chính:
- Thiếu giáo trình và học liệu theo IFRS
- Giảng viên chưa được đào tạo sâu về principles-based
- Phương pháp thi – kiểm tra chưa phù hợp
- Khoảng cách giữa nhà trường và doanh nghiệp
Giải pháp đề xuất:
- Xây dựng giáo trình dựa trên case thực tế
- Tập huấn IFRS cho giảng viên, khuyến khích chứng chỉ nghề nghiệp
- Đổi mới hình thức đánh giá
- Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp và công ty kiểm toán
5. Kết luận
Giảng dạy Nguyên lý Kế toán theo principles-based không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh IFRS.
- Sự chuyển đổi này nhằm:
- Nâng cao chất lượng đào tạo kế toán
- Giúp sinh viên sẵn sàng hội nhập quốc tế
- Góp phần nâng cao tính minh bạch và chuyên nghiệp của nghề kế toán Việt Nam
Nếu được triển khai đồng bộ từ nhà trường – giảng viên – sinh viên – doanh nghiệp, đây sẽ là một cuộc chuyển mình quan trọng của giáo dục kế toán.
Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé!
