Góc nhìn từ Vinamilk - Tiên phong áp dụng IFRS tại Việt Nam

HCM Oanh ACC
29 thg 1, 2026

Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai lộ trình bắt buộc áp dụng Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS), Vinamilk được xem là “người mở đường” trong việc chủ động chuyển đổi từ hệ thống VAS sang IFRS.

Không chỉ đơn thuần là thay đổi chuẩn mực, việc này đánh dấu bước tiến quan trọng trong minh bạch tài chính, quản trị doanh nghiệp và hội nhập quốc tế.

1. Tổng quan về IFRS và bối cảnh Việt Nam

IFRS là gì?

IFRS (International Financial Reporting Standards) là hệ thống chuẩn mực kế toán quốc tế được áp dụng tại hơn 140 quốc gia, với mục tiêu:

  • Nâng cao tính minh bạch và so sánh quốc tế trong báo cáo tài chính.

  • Giúp nhà đầu tư nước ngoài hiểu rõ tình hình tài chính của doanh nghiệp Việt.

  • Tăng khả năng huy động vốn toàn cầu.

Tại Việt Nam, theo Quyết định 345/QĐ-BTC (2020), Bộ Tài chính cho phép giai đoạn 2022–2025 là giai đoạn chuẩn bị, và từ 2026 trở đi IFRS sẽ được áp dụng bắt buộc cho các doanh nghiệp niêm yết lớn.

Tóm lại,  IFRS (International Financial Reporting Standards) là bộ chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế, do IASB ban hành và áp dụng tại hơn 140 quốc gia, nhấn mạnh tính minh bạch và so sánh toàn cầu.Còn VAS (Vietnamese Accounting Standards) gồm 26 chuẩn mực được ban hành từ 2001-2005, dựa trên phiên bản cũ của IAS/IFRS nhưng điều chỉnh phù hợp với điều kiện Việt Nam, nhưng chưa được cập nhật nhiều kể từ đó.

Từ năm 2025, các doanh nghiệp niêm yết, công ty đại chúng quy mô lớn và một số tập đoàn nhà nước phải lập báo cáo tài chính hợp nhất theo IFRS. Tuy nhiên, Vinamilk, với quy mô và tầm ảnh hưởng hàng đầu, đã tự nguyện áp dụng IFRS từ trước năm 2023, trở thành doanh nghiệp tiên phong trong ngành.

VAS VÀ IFRS

2. Khác biệt lớn giữa báo cáo theo VAS và IFRS

2.1. Điểm khác biệt căn bản giữa VAS và IFRS

Sự khác biệt không chỉ kỹ thuật mà còn phản ánh tư duy quản lý: IFRS principle-based (dựa trên nguyên tắc, khuyến khích phán đoán), VAS rule-based (dựa trên quy tắc, ưu tiên tuân thủ nghiêm ngặt).

Cách tiếp cận và đo lường:

IFRS ưu tiên giá trị hợp lý (fair value), phản ánh giá trị thị trường thực tế.
VAS chủ yếu dùng giá gốc (historical cost), đảm bảo tính an toàn nhưng có thể không cập nhật biến động kinh tế.

Phản ánh bản chất kinh tế:

IFRS nhấn mạnh "substance over form" (bản chất vượt hình thức), phục vụ nhà đầu tư toàn cầu.
VAS tập trung tuân thủ pháp lý trong nước, hình thức hơn.

Các khoản mục cụ thể:

IFRS có quy định chi tiết về công cụ tài chính, hợp nhất kinh doanh, thuê tài sản (IFRS 16).
VAS thiếu hoặc khác biệt lớn (ví dụ: không áp dụng đầy đủ fair value cho bất động sản đầu tư).

Thách Thức Và Cơ Hội Khi Việt Nam Áp Dụng IFRS

Thách thức lớn nhất:

  • Nâng cao năng lực phán đoán: Kế toán viên quen VAS rule-based phải chuyển sang principle-based, đòi hỏi ước tính chủ quan và kiến thức sâu.
  • Thiếu nguồn lực: Đào tạo, hệ thống phần mềm song song VAS-IFRS, chi phí chuyển đổi cao.

Cơ hội:

  • Tăng minh bạch, thu hút đầu tư nước ngoài.
  • Nâng cao chất lượng quản lý tài chính, giúp doanh nghiệp cạnh tranh toàn cầu.

2.2. Cách xử lý của Vinamilk  

(1) IFRS 1 – First-time Adoption of IFRS

Vinamilk phải lập báo cáo chuyển đổi lần đầu, trong đó:

  • Điều chỉnh lại các số liệu đầu kỳ,

  • Trình bày lại báo cáo tài chính 2 năm liền kề (song song VAS & IFRS),

  • Ghi nhận các khoản chênh lệch lũy kế do thay đổi chính sách kế toán.

Ảnh hưởng thực tế: Một số khoản mục tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu thay đổi đáng kể, do IFRS yêu cầu giá trị hợp lý (fair value) thay vì giá gốc (historical cost).

(2) IFRS 16 – Leases (Thuê tài sản)

Theo VAS, chi phí thuê thường được ghi nhận toàn bộ vào chi phí trong kỳ.
Nhưng IFRS 16 quy định:
Tất cả hợp đồng thuê dài hạn phải ghi nhận quyền sử dụng tài sản (Right-of-use asset) và nợ thuê tương ứng.

Tác động tại Vinamilk:

  • Tổng tài sản tăng đáng kể do ghi nhận thêm quyền sử dụng mặt bằng, kho bãi, thiết bị.

  • Nợ phải trả tăng tương ứng, làm hệ số nợ/tổng tài sản cao hơn.

  • Chi phí thuê được phân bổ dần dưới dạng khấu hao + lãi vay, thay vì chi phí thuê hàng kỳ → EBITDA tăng, nhưng lợi nhuận ròng giảm nhẹ.

(3) IFRS 3 – Business Combinations (Lợi thế thương mại & Hợp nhất kinh doanh)

Vinamilk có nhiều công ty con và đầu tư chiến lược (như Driftwood, Angkor Milk, Lao–Jagro).
Khi hợp nhất, IFRS yêu cầu:

  • Đánh giá lại toàn bộ tài sản và nợ phải trả của công ty con theo giá trị hợp lý,

  • Ghi nhận lợi thế thương mại (Goodwill) chỉ khi chênh lệch giá mua > giá trị hợp lý thuần.

Tác động:

  • Giá trị lợi thế thương mại của Vinamilk tăng đáng kể so với báo cáo VAS.

  • Tuy nhiên, IFRS không cho phép trích khấu hao goodwill định kỳ như VAS → thay vào đó, kiểm tra tổn thất (impairment test) hàng năm.
    Điều này làm lợi nhuận IFRS biến động mạnh hơn, phản ánh sát giá trị thực tế của doanh nghiệp hơn.

(4) Báo cáo song song: VAS vs IFRS

Vinamilk công bố song song cả hai báo cáo tài chính nhằm:

  • Giúp nhà đầu tư trong nước vẫn theo dõi theo VAS,

  • Đồng thời đáp ứng yêu cầu minh bạch quốc tế theo IFRS.

Kết quả:

  • Lợi nhuận sau thuế IFRS thấp hơn VAS ~5–7%, do ghi nhận thêm chi phí khấu hao quyền sử dụng tài sản và đánh giá lại công ty con.

  • Vốn chủ sở hữu IFRS cao hơn, phản ánh giá trị hợp lý tài sản và goodwill.

Comparison of financial reporting standards VAS vs IFRS

3. Thách thức và giải pháp của Vinamilk

Thách thức:

  • Thiếu chuyên gia IFRS trong nước.

  • Hệ thống kế toán và phần mềm ERP chưa hỗ trợ đầy đủ IFRS.

  • Phải chuyển đổi dữ liệu kế toán nhiều năm và đào tạo nhân sự lại từ đầu.

Giải pháp của Vinamilk:

  • Thành lập Ban dự án IFRS chuyên trách phối hợp giữa phòng kế toán, kiểm toán nội bộ và tư vấn Big4.

  • Triển khai song song VAS và IFRS để so sánh, đánh giá tác động.

  • Đào tạo IFRS cho toàn bộ nhân viên kế toán, tài chính, kiểm soát nội bộ.

  • Sử dụng công cụ hỗ trợ IFRS 16 & IFRS 3 từ phần mềm quốc tế.

4. Bài học cho doanh nghiệp Việt Nam

Không nên đợi đến hạn mới chuyển IFRS – Quá trình này mất 1–2 năm chuẩn bị.

Việc lựa chọn thời điểm là rất quan trọng, doanh nghiệp nên lựa chọn thời điểm phù hợp với chu kỳ tài chính - kế toán, đảm bảo đủ thời gian chuẩn bị dữ liệu, hệ thống, nhân lực. Việc xác định sớm giúp doanh nghiệp lập kế hoạch rõ ràng, tránh rối loạn khi áp dụng. Ngoài ra, chuyển đổi IFRS là dự án lớn nên doanh nghiệp cần chuẩn bị ngân sách áp dụng trong ít nhất 1-2 năm.

Bắt đầu từ IFRS 16 (Leases) và IFRS 3 (Goodwill) – Đây là hai chuẩn mực tác động mạnh nhất

Lưu ý, đây chỉ là gợi ý thực hiện bắt đầu từ 2 chuẩn mực nắm giữ vai trò then chốt, hoàn toàn không đồng nghĩa với việc "chọn một phần, áp dụng một phần" hoặc chỉ áp dụng những chuẩn mực đơn giản. Khi doanh nghiệp chuyển đổi từ VAS sang IFRS, điều quan trọng nhất là tuân thủ đầy đủ toàn bộ các chuẩn mực IFRS. Không được tùy ý loại bỏ các chuẩn mực phức tạp.Việc áp dụng một phần hoặc áp dụng sai sẽ dẫn đến báo cáo tài chính không được chấp nhận.

Cần lập nhóm IFRS nội bộ sớm, song hành với kiểm toán độc lập

  • DN cần rà soát lại các quy trình kế toán hiện tại
  • Thiết kế quy trình ghi nhận doanh thu - chi phí - tài sản - công cụ tài chính theo đúng chuẩn IFRS
  • Thiết lập hệ thống phê duyệt, kiểm tra và đối chiếu theo từng giai đoạn.

IFRS không chỉ là kế toán – mà là thay đổi tư duy quản trị tài chính.

Việc chuyển đổi là một thách thức nhưng đồng thời là cơ hội rất lớn để doanh nghiệp Việt vươn lên một tầm cao mới: minh bạch tài chính và dễ hội nhập quốc tế, mở rộng cơ hội tìm kiếm đối tác, khách hàng. Chính vì thế, không chỉ chuyển đổi về hình thức, về kế toán mà điều quan trọng nhất chính là thay đổi tư duy quản lý tài chính: minh bạch hơn và hiệu quả hơn.Chuyển đổi thành công không phải là đích đến cuối cùng mà là khởi đầu cho một hành trình quản trị minh bạch, chuyên nghiệp và bền vững hơn.  

Kết luận

Sự khác biệt giữa IFRS và VAS không chỉ nằm ở các quy định kỹ thuật, mà còn thể hiện sự khác nhau cơ bản trong cách tiếp cận: IFRS hướng đến phản ánh trung thực bản chất kinh tế để phục vụ nhà đầu tư toàn cầu, trong khi VAS ưu tiên tính an toàn, tuân thủ và phù hợp với môi trường pháp lý trong nước. Trong bối cảnh Việt Nam bắt buộc áp dụng IFRS từ năm 2025 theo Quyết định 345/QĐ-BTC, việc nâng cao năng lực phán đoán kế toán sẽ là thách thức lớn nhất – nhưng cũng là cơ hội quý giá – cho kế toán viên và doanh nghiệp. Đây là giai đoạn các doanh nghiệp cần tập trung nguồn lực và tài chính để chuẩn bị cho một dự án thay đổi lớn trong hệ thống quản lý tài chính. 

Hành trình IFRS của Vinamilk là minh chứng rằng:
 “Chuyển đổi chuẩn mực không chỉ để tuân thủ, mà để phát triển bền vững.”

Vinamilk đã tạo tiền lệ cho các doanh nghiệp Việt Nam khác – từ ngân hàng, bất động sản đến sản xuất – học hỏi và chuẩn bị cho lộ trình hội nhập tài chính toàn cầu.

Công ty AGS xin chân thành cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích cho cuộc sống và công việc, cũng như khai thác thêm góc nhìn mới về lĩnh vực mà bạn đang quan tâm. Đội ngũ AGS sẽ luôn nỗ lực để mang đến những thông tin mới mẻ và hữu ích  đến bạn trong thời gian tới. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.

Nguồn:
  1. Bộ Tài chính Việt Nam. (2020). Quyết định số 345/QĐ-BTC về việc phê duyệt Đề án áp dụng Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) tại Việt Nam. Hà Nội.
  2. Deloitte Vietnam. (2023). IFRS adoption roadmap and key challenges in Vietnam. Retrieved from https://www2.deloitte.com/vn/en/pages/audit/articles/ifrs-vietnam.html
  3. PwC Vietnam. (2022). Vinamilk’s IFRS journey – Preparing for transparency and global standards. PwC IFRS Insights.
  4. Vinamilk. (2023). Báo cáo tài chính hợp nhất theo IFRS và VAS năm 2022. Retrieved from  https://www.vinamilk.com.vn/
  5. EY Vietnam. (2024). Applying IFRS 16 and IFRS 3: Key impacts on Vietnamese listed companies. EY Vietnam Publications.

Thông tin khác

Next Post Previous Post