Yêu cầu đạo đức và tính độc lập trong kiểm toán theo ISA 220

HCM LINH ADI

7 thg 1, 2026

Trong kiểm toán, đạo đức nghề nghiệp và tính độc lập là nền tảng để đảm bảo báo cáo kiểm toán có độ tin cậy và minh bạch. Chuẩn mực kiểm toán quốc tế ISA 220 dành hẳn một phần để quy định trách nhiệm của kiểm toán viên phụ trách (engagement partner) trong việc quản lý và duy trì các yêu cầu đạo đức liên quan đến cuộc kiểm toán.

1. Trách nhiệm của kiểm toán viên phụ trách

1.1 Hiểu rõ yêu cầu đạo đức và tính độc lập

Kiểm toán viên phụ trách phải nắm vững các yêu cầu đạo đức nghề nghiệp, đặc biệt là tính độc lập, phù hợp với bản chất và hoàn cảnh của cuộc kiểm toán.
Đây là cơ sở để đảm bảo mọi xét đoán và kết luận trong báo cáo kiểm toán đều khách quan.

1.2 Truyền đạt cho nhóm kiểm toán

Kiểm toán viên phụ trách phải đảm bảo các thành viên trong nhóm kiểm toán được phổ biến đầy đủ về:
- Cách nhận diện, đánh giá và xử lý các mối đe dọa đối với việc tuân thủ yêu cầu đạo đức.
- Các tình huống có thể dẫn đến vi phạm yêu cầu đạo đức hoặc tính độc lập, và trách nhiệm khi phát hiện vi phạm.
- Trách nhiệm khi phát hiện hành vi không tuân thủ pháp luật và quy định của đơn vị được kiểm toán.

1.3 Đánh giá và xử lý mối đe dọa

Nếu có dấu hiệu cho thấy tồn tại mối đe dọa đối với việc tuân thủ yêu cầu đạo đức, kiểm toán viên phụ trách phải:
- Đánh giá mối đe dọa theo chính sách của công ty kiểm toán.
- Sử dụng thông tin từ nhóm kiểm toán hoặc các nguồn khác để đưa ra hành động phù hợp.

1.4 Luôn cảnh giác trong suốt cuộc kiểm toán

Kiểm toán viên phụ trách phải duy trì sự cảnh giác, quan sát và đặt câu hỏi để phát hiện kịp thời các vi phạm đạo đức hoặc chính sách nội bộ.

1.5 Hành động khi phát hiện vi phạm

Nếu hệ thống quản lý chất lượng của công ty hoặc nguồn khác cho thấy có vi phạm yêu cầu đạo đức, kiểm toán viên phụ trách phải tham vấn với lãnh đạo công ty và đưa ra biện pháp xử lý thích hợp.

1.6 Xác nhận trước khi phát hành báo cáo kiểm toán

Trước khi ký ngày trên báo cáo kiểm toán, kiểm toán viên phụ trách phải đảm bảo rằng tất cả các yêu cầu đạo đức, bao gồm tính độc lập, đã được tuân thủ đầy đủ.

2. Ý nghĩa thực tiễn

Đối với kiểm toán viên: Giúp duy trì tính độc lập, khách quan và nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp.
Đối với doanh nghiệp kiểm toán: Giảm thiểu rủi ro pháp lý, củng cố uy tín và niềm tin của khách hàng.
Đối với xã hội: Đảm bảo báo cáo tài chính minh bạch, hỗ trợ quyết định đầu tư và quản lý kinh tế.

ISA 220 nhấn mạnh rằng chất lượng kiểm toán không thể tách rời khỏi đạo đức nghề nghiệp và tính độc lập. Kiểm toán viên phụ trách phải vừa là người quản lý công việc, vừa là người bảo vệ giá trị đạo đức, đảm bảo rằng mọi thành viên trong nhóm kiểm toán đều hành động đúng chuẩn mực.

Chỉ khi các yêu cầu đạo đức được tuân thủ nghiêm ngặt, báo cáo kiểm toán mới thực sự có giá trị và tạo niềm tin cho công chúng.