Kế toán ESG: Doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị gì từ bây giờ ?

HCM PHUONG ACC

3 thg 2, 2026

Trong bối cảnh ESG (Environmental – Social – Governance) đang trở thành tiêu chuẩn bắt buộc tại nhiều quốc gia, vai trò của kế toán ESG không còn là khái niệm xa lạ mà đang dần trở thành yêu cầu tất yếu đối với doanh nghiệp Việt Nam. Vậy kế toán ESG là gì, và doanh nghiệp cần chuẩn bị những gì ngay từ bây giờ để không bị “tụt lại phía sau”?

1. Kế toán ESG là gì?

Kế toán ESG là việc thu thập, đo lường, ghi nhận và báo cáo các thông tin liên quan đến môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp, bên cạnh các chỉ tiêu tài chính truyền thống.

Khác với kế toán tài chính chỉ tập trung vào doanh thu – chi phí – lợi nhuận, kế toán ESG mở rộng phạm vi sang:

Phát thải carbon, tiêu thụ năng lượng
Chính sách lao động, an toàn – phúc lợi người lao động
Minh bạch quản trị, kiểm soát rủi ro và tuân thủ

👉 Đây chính là nền tảng để lập báo cáo phát triển bền vững và báo cáo phi tài chính.

2. Vì sao doanh nghiệp Việt không thể “đứng ngoài” ESG?

Nhiều doanh nghiệp cho rằng ESG chỉ dành cho tập đoàn lớn, nhưng thực tế:

🔹 Áp lực từ đối tác và thị trường

Doanh nghiệp xuất khẩu đang bị yêu cầu cung cấp dữ liệu ESG từ đối tác EU, Mỹ, Nhật
Chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng siết chặt tiêu chí môi trường – xã hội

🔹 Yêu cầu từ nhà đầu tư và ngân hàng

Nhiều ngân hàng ưu tiên cấp tín dụng cho doanh nghiệp có báo cáo ESG
Quỹ đầu tư đánh giá ESG là tiêu chí sàng lọc bắt buộc

🔹 Lộ trình pháp lý trong tương lai

Việt Nam đang từng bước tiệm cận chuẩn mực quốc tế (IFRS, báo cáo bền vững)
ESG có thể trở thành yêu cầu bắt buộc với doanh nghiệp niêm yết và FDI

3. Vai trò mới của kế toán trong ESG

Trong mô hình ESG, kế toán không chỉ “ghi sổ” mà đóng vai trò trung tâm:

Thu thập dữ liệu phi tài chính (môi trường, lao động, quản trị)
Chuẩn hóa số liệu để đảm bảo tính nhất quán, minh bạch
Phối hợp với các phòng ban (nhân sự, sản xuất, pháp chế)
Tham gia xây dựng hệ thống báo cáo ESG

👉 Có thể nói, kế toán là “xương sống dữ liệu” của ESG.

4. Doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị gì từ bây giờ?

4.1. Nâng cao nhận thức về ESG

Ban lãnh đạo cần hiểu ESG không phải chi phí, mà là đầu tư dài hạn
Phòng kế toán cần cập nhật kiến thức về báo cáo phi tài chính

4.2. Bắt đầu thu thập dữ liệu ESG cơ bản

Doanh nghiệp nên ghi nhận dần các chỉ tiêu như:

Điện, nước, nhiên liệu tiêu thụ
Số lao động, chi phí đào tạo, tai nạn lao động
Chính sách nội bộ, quy trình kiểm soát rủi ro

📌 Không cần hoàn hảo ngay, quan trọng là bắt đầu sớm.

4.3. Chuẩn hóa quy trình và dữ liệu

Xây dựng biểu mẫu, quy trình thu thập dữ liệu ESG
Gắn trách nhiệm cho từng bộ phận
Kế toán giữ vai trò kiểm tra, đối chiếu số liệu

4.4. Ứng dụng công nghệ

Phần mềm kế toán tích hợp dữ liệu quản trị
Công cụ báo cáo tự động giúp giảm sai sót và tiết kiệm thời gian
Chuẩn bị nền tảng cho kế toán số và báo cáo thời gian thực

4.5. Đào tạo đội ngũ kế toán

Trang bị kiến thức về ESG, IFRS, báo cáo bền vững
Phát triển kỹ năng phân tích dữ liệu, tư duy quản trị
Chuyển dịch từ kế toán ghi chép sang kế toán tư vấn

5. Kế toán ESG – Cơ hội hay thách thức?

🔻 Thách thức:

Thiếu chuẩn mực thống nhất
Thiếu nhân sự am hiểu ESG
Gia tăng khối lượng công việc

🔺 Cơ hội:

Nâng cao vai trò và giá trị của phòng kế toán
Tăng khả năng tiếp cận vốn, đối tác
Gia tăng uy tín và tính bền vững cho doanh nghiệp

👉 Doanh nghiệp chuẩn bị sớm sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

6. Kết luận

Kế toán ESG không còn là xu hướng xa vời mà đang dần trở thành yêu cầu bắt buộc trong tương lai gần. Doanh nghiệp Việt, dù lớn hay nhỏ, đều cần chuẩn bị từ bây giờ: từ nhận thức, dữ liệu, quy trình đến con người.

Bắt đầu sớm – làm từng bước – kế toán sẽ là lực lượng nòng cốt giúp doanh nghiệp chuyển đổi thành công sang mô hình phát triển bền vững.