Khi nào cần điều chỉnh hồi tố trên Báo cáo tài chính? Kế toán cần nắm rõ để tránh sai sót nghiêm trọng

Trong quá trình lập Báo cáo tài chính (BCTC), không ít kế toán gặp tình huống phát hiện sai sót của các kỳ trước hoặc thay đổi chính sách kế toán. Lúc này, câu hỏi quan trọng đặt ra là: Có cần điều chỉnh hồi tố hay không? Nếu xử lý sai, doanh nghiệp có thể đối mặt với rủi ro bị loại chi phí, truy thu thuế hoặc đánh giá sai tình hình tài chính.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ khi nào cần điều chỉnh hồi tố trên BCTC, căn cứ theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và thông lệ thực tế.

---

1. Điều chỉnh hồi tố là gì?

Điều chỉnh hồi tố là việc điều chỉnh lại số liệu của các kỳ kế toán trước trên BCTC hiện tại, như thể sai sót hoặc chính sách sai chưa từng xảy ra.

Việc điều chỉnh này nhằm đảm bảo BCTC:

• Phản ánh trung thực, hợp lý tình hình tài chính

• Có tính so sánh giữa các kỳ

• Tuân thủ đúng chuẩn mực kế toán

2. Khi nào bắt buộc phải điều chỉnh hồi tố?

Theo VAS 29 – Thay đổi chính sách kế toán, ước tính kế toán và các sai sót, doanh nghiệp bắt buộc điều chỉnh hồi tố trong các trường hợp sau:

2.1. Phát hiện sai sót trọng yếu của các kỳ trước

Sai sót được coi là trọng yếu khi có thể làm ảnh hưởng đến quyết định kinh tế của người sử dụng BCTC.

Các sai sót thường gặp gồm:

• Ghi nhận thiếu hoặc thừa doanh thu, chi phí

• Hạch toán sai tài khoản, sai bản chất nghiệp vụ

• Bỏ sót tài sản, nợ phải trả

• Áp dụng sai chính sách kế toán ngay từ đầu

📌 Nếu sai sót là trọng yếu, kế toán không được điều chỉnh vào chi phí năm hiện tại mà phải điều chỉnh hồi tố.

2.2. Thay đổi chính sách kế toán có thể áp dụng hồi tố

Một số thay đổi chính sách kế toán yêu cầu áp dụng hồi tố, ví dụ:

• Thay đổi phương pháp ghi nhận doanh thu

• Thay đổi phương pháp khấu hao tài sản cố định

• Thay đổi cách phân bổ chi phí trả trước

👉 Điều kiện:

• Chuẩn mực cho phép áp dụng hồi tố

• Doanh nghiệp xác định được ảnh hưởng của việc thay đổi

3. Khi nào KHÔNG điều chỉnh hồi tố?

Không phải mọi sai sót hay thay đổi đều cần điều chỉnh hồi tố. Kế toán cần phân biệt rõ các trường hợp sau:

3.1. Sai sót không trọng yếu

Nếu sai sót không ảnh hưởng đáng kể đến BCTC:

• Có thể điều chỉnh trực tiếp vào kết quả kinh doanh kỳ hiện tại

• Không cần trình bày lại số liệu các kỳ trước

3.2. Thay đổi ước tính kế toán

Các thay đổi mang tính ước tính không áp dụng hồi tố, ví dụ:

• Thay đổi thời gian khấu hao TSCĐ

• Thay đổi tỷ lệ trích lập dự phòng

• Điều chỉnh ước tính chi phí bảo hành

👉 Những thay đổi này được áp dụng cho hiện tại và tương lai, gọi là điều chỉnh phi hồi tố.

4. Cách thực hiện điều chỉnh hồi tố trên BCTC

Khi thực hiện điều chỉnh hồi tố, kế toán cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Điều chỉnh số dư đầu kỳ của:

  • Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối

  • Các tài khoản liên quan (tài sản, nợ phải trả)

• Trình bày lại số liệu so sánh của kỳ trước trên BCTC năm hiện tại

• Thuyết minh rõ trong BCTC:

  • Bản chất của sai sót hoặc thay đổi

  • Giá trị ảnh hưởng đến từng chỉ tiêu

  • Lý do điều chỉnh hồi tố

5. Ví dụ thực tế

Doanh nghiệp A năm 2024 phát hiện năm 2023 ghi thiếu chi phí lương 500 triệu đồng, được đánh giá là trọng yếu.

➡️ Cách xử lý đúng:

• Điều chỉnh giảm lợi nhuận sau thuế chưa phân phối đầu năm 2024

• Trình bày lại số liệu BCTC năm 2023

• Thuyết minh rõ nguyên nhân và ảnh hưởng trên BCTC năm 2024

6. Những lỗi kế toán thường gặp khi điều chỉnh hồi tố

Nhiều kế toán vẫn xử lý sai do chưa nắm rõ nguyên tắc:

• Điều chỉnh sai sót trọng yếu vào chi phí năm hiện tại

• Không trình bày lại số liệu so sánh

• Không đánh giá tính trọng yếu của sai sót

• Bỏ sót phần thuyết minh BCTC

⚠️ Đây là các lỗi dễ bị cơ quan thuế hoặc kiểm toán “bắt lỗi”.

7. Kết luận

Điều chỉnh hồi tố là nghiệp vụ kế toán nhạy cảm và dễ sai, đòi hỏi kế toán phải hiểu rõ bản chất sai sót, tính trọng yếu và chuẩn mực áp dụng. Thực hiện đúng không chỉ giúp BCTC minh bạch mà còn giảm rủi ro thuế và kiểm toán cho doanh nghiệp.

Thông tin khác

Thông tin tuyển dụng và hướng dẫn

Nguồn: https://thuvienphapluat.vn/phap-luat-doanh-nghiep/bai-viet/huong-dan-thuc-hien-chuan-muc-ke-toan-so-29-thay-doi-chinh-sach-ke-toan-uoc-tinh-ke-toan-sai-sot-3643.html