Những lưu ý về quy định mới - xử phạt không lập hóa đơn
1. Quy định chi tiết và mức phạt cho hành vi không lập hóa đơn
Nghị định 310/2025/NĐ-CP xây dựng khung xử phạt phân cấp dựa trên số lượng hóa đơn không lập và tính chất giao dịch. Điểm b Khoản 14 Điều 1 Nghị định 310 quy định mức xử phạt đối với hành vi không lập hóa đơn theo quy định bị xử phạt như sau:
- Phạt cảnh cáo đối với hành vi không lập hóa đơn đối với các hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ (trừ hàng hóa luân chuyển nội bộ để tiếp tục quá trình sản xuất); xuất hàng dưới các hình thức cho vay, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa 1 số hóa đơn.
- Phạt tiền từ 1,000,000 đồng đến 2,000,000 đồng trong trường hợp không lập hóa đơn đối với các hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ (trừ hàng hóa luân chuyển nội bộ để tiếp tục quá trình sản xuất); xuất hàng dưới các hình thức cho vay, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa từ 2 số hóa đơn đến dưới 10 số hóa đơn và trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định 1 số hóa đơn.
- Phạt tiền từ 2,000,000 đồng đến 10,000,000 đồng trong trường hợp không lập hóa đơn đối với các hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ (trừ hàng hóa luân chuyển nội bộ để tiếp tục quá trình sản xuất); xuất hàng dưới các hình thức cho vay, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa từ 10 số hóa đơn đến dưới 50 số hóa đơn và trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định từ 2 số hóa đơn đến dưới 10 số hóa đơn.
- Phạt tiền từ 10,000,000 đồng đến 30,000,000 đồng trong trường hợp không lập hóa đơn đối với các hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ (trừ hàng hóa luân chuyển nội bộ để tiếp tục quá trình sản xuất); xuất hàng dưới các hình thức cho vay, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa từ 50 số hóa đơn đến dưới 100 số hóa đơn và trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định từ 10 số hóa đơn đến dưới 20 số hóa đơn.
- Phạt tiền từ 30,000,000 đồng đến 50,000,000 đồng trong trường hợp không lập hóa đơn đối với các hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ (trừ hàng hóa luân chuyển nội bộ để tiếp tục quá trình sản xuất); xuất hàng dưới các hình thức cho vay, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa từ 100 số hóa đơn trở lên và trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định từ 20 số hóa đơn đến dưới 50 số hóa đơn;
- Phạt tiền từ 60,000,000 đồng đến 80,000,000 đồng trong trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định từ 50 số hóa đơn trở lên. So với Nghị định 125/2020/NĐ-CP, hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ bị phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng (bất kể số lượng), trong khi Nghị định 310/2025/NĐ-CP phân cấp cụ thể theo số lượng.
Ngoài ra, tại điểm b Khoản 1 Điều 1 Nghị định mới bổ sung các trường hợp bất khả kháng như: thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ, chiến tranh, bạo loạn, đình công hoặc sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và người nộp thuế không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép. Qua đó, quy định mới đã liệt kê cụ thể các trường hợp hơn so với quy định cũ.
2. Tác động của quy định đến người dân và hộ kinh doanh nhỏ lẻ hàng ngày
Ở góc độ người tiêu dùng, việc bắt buộc xuất hóa đơn trong mọi giao dịch, từ siêu thị lớn đến hộ kinh doanh nhỏ lẻ, mang lại lợi ích thiết thực khi hóa đơn trở thành “lá chắn” pháp lý bảo vệ quyền lợi cá nhân. Nếu mua điện thoại bị lỗi, quần áo kém chất lượng hay sử dụng dịch vụ sửa chữa không đạt yêu cầu, người mua có thể dựa vào hóa đơn làm căn cứ khiếu nại, yêu cầu bồi thường theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, thay vì rơi vào tình trạng bị người bán né tránh trách nhiệm do thiếu chứng từ như trước đây.
Bên cạnh đó, việc siết chặt quản lý hóa đơn góp phần hạn chế tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng tràn lan trên thị trường, từ mỹ phẩm đến thực phẩm không bảo đảm an toàn. Khi mọi giao dịch đều được ghi nhận qua hóa đơn điện tử, nguồn gốc hàng hóa có thể truy xuất rõ ràng, qua đó bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Người dân ở cả khu vực thành thị và nông thôn, đặc biệt khi mua sắm trên các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada…, có thêm cơ sở để yên tâm, bởi người bán có nghĩa vụ xuất hóa đơn khi người mua yêu cầu hoặc cung cấp đầy đủ thông tin.
Quy định mới không chỉ góp phần giảm thiểu các hành vi gian lận, lừa đảo mà còn củng cố niềm tin vào nền kinh tế số, thúc đẩy thói quen tiêu dùng minh bạch và nâng cao ý thức tự bảo vệ quyền lợi của người dân. Tuy nhiên, người tiêu dùng cũng cần cẩn trọng trong việc cung cấp thông tin cá nhân phục vụ xuất hóa đơn, chỉ chia sẻ dữ liệu cho các đơn vị bán hàng uy tín nhằm tránh nguy cơ bị lợi dụng, giả mạo giao dịch, hoàn tiền hoặc chiếm đoạt thông tin.
Việc chủ động yêu cầu hóa đơn song song với bảo mật thông tin cá nhân sẽ giúp người dân vừa bảo vệ quyền lợi chính đáng, vừa đảm bảo an toàn dữ liệu trong môi trường giao dịch số. Đồng thời, người tiêu dùng cần hình thành thói quen phản ánh, báo cáo các hành vi vi phạm đến cơ quan chức năng, góp phần xây dựng một xã hội công bằng và minh bạch.
3. Khách hàng không lấy hóa đơn, người bán có phải lập hay không?
Theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/07/2022), người bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ có trách nhiệm phải lập hóa đơn điện tử để giao cho người mua, trừ một số trường hợp đặc biệt.
Quy định này áp dụng cho mọi giao dịch, không phân biệt giá trị lớn hay nhỏ. Trước đây, các giao dịch có giá trị dưới 200.000 đồng không bắt buộc phải lập hóa đơn nếu người mua không yêu cầu, nhưng quy định mới đã thay đổi hoàn toàn, yêu cầu phải xuất hóa đơn cho mọi giao dịch.
Xử lý trường hợp khách hàng không lấy hóa đơn
Dù người mua là cá nhân hay khách lẻ không lấy hóa đơn, người bán vẫn phải thực hiện các bước sau:
+ Lập hóa đơn: Người bán vẫn phải lập hóa đơn điện tử cho giao dịch đó.
+ Thông tin người mua:
- Trường hợp khách hàng không cung cấp thông tin, người bán có thể ghi thông tin người mua trên hóa đơn là “Người mua không cung cấp thông tin về tên, địa chỉ, mã số thuế”.
- Trường hợp khách hàng là cá nhân không kinh doanh tại siêu thị, trung tâm thương mại, hóa đơn có thể không cần ghi tên, địa chỉ, mã số thuế.
Lưu trữ: Hóa đơn đã lập phải được lưu trữ nội bộ theo quy định của pháp luật về kế toán và thuế, để phục vụ cho việc kê khai và quyết toán thuế sau này.
Mức phạt nếu không lập hóa đơn
Nếu người bán không lập hóa đơn khi có giao dịch bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ (dù người mua không lấy), có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Mức phạt được quy định tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP, với mức phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi này.
Tóm lại, việc lập hóa đơn là một nghĩa vụ pháp lý của người bán. Dù khách hàng có yêu cầu hay không, người bán vẫn phải xuất hóa đơn và lưu trữ theo đúng quy định để tránh bị xử phạt.
Kết luận
Các doanh nghiệp, từ quy mô nhỏ đến lớn, cũng chịu tác động khi phải đầu tư hệ thống hóa đơn điện tử bài bản, đào tạo nhân sự có chuyên môn nhằm hạn chế sai sót dẫn đến xử phạt. Những doanh nghiệp thương mại, dịch vụ có khối lượng giao dịch lớn mỗi ngày buộc phải nâng cấp hạ tầng công nghệ để đáp ứng yêu cầu mới. Bên cạnh rủi ro về chi phí, uy tín doanh nghiệp còn có thể bị ảnh hưởng nếu vi phạm bị công khai, làm suy giảm niềm tin của đối tác và khách hàng trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Tuy vậy, đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp nâng cao tính chuyên nghiệp, tuân thủ pháp luật và xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững thông qua minh bạch tài chính.
Tổng thể, Nghị định 310/2025/NĐ-CP không chỉ dừng lại ở việc xử phạt vi phạm mà còn hướng tới việc hình thành một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, trong đó quyền lợi của người dân được bảo vệ và các doanh nghiệp, hộ kinh doanh được khuyến khích tuân thủ quy định, nâng cao ý thức phòng ngừa rủi ro trong dài hạn.
Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc bài viết này. Hi vọng bài viết có thể cung cấp cho bạn sẽ có những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm những thông tin bổ ích khác và cơ hội việc làm hấp dẫn tại AGS nữa nhé.
Nguồn: https://vietstock.vn/2025/12/nhung-luu-y-ve-quy-dinh-moi-ve-xu-phat-khong-lap-hoa-don-758-1379836.htm
