Tổng quan về thuế thu nhập doanh nghiệp - CIT

HCM-HANG-ACC

27 thg 2, 2026

Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng hội nhập và cạnh tranh gay gắt, thuế không chỉ là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước mà còn là công cụ điều tiết vĩ mô quan trọng. Trong đó, thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) giữ vai trò đặc biệt, tác động trực tiếp đến kết quả hoạt động kinh doanh, chiến lược tài chính và khả năng tái đầu tư của doanh nghiệp.

Thuế thu nhập doanh nghiệp không đơn thuần là khoản nghĩa vụ phải nộp từ phần lợi nhuận tạo ra, mà còn phản ánh mức độ minh bạch, hiệu quả quản trị và sự tuân thủ pháp luật của mỗi tổ chức kinh doanh. Việc hiểu rõ bản chất, căn cứ tính thuế, các khoản chi phí được trừ và chính sách ưu đãi thuế sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực, hạn chế rủi ro pháp lý và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Khái niệm và bản chất thuế thu nhập doanh nghiệp

Thuế thu nhập doanh nghiệp (CIT) là loại thuế trực thu đánh vào phần thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và các hoạt động tạo ra thu nhập khác theo quy định của pháp luật.

Nói cách khác, đây là khoản thuế mà doanh nghiệp phải nộp cho Nhà nước dựa trên lợi nhuận sau khi đã trừ các chi phí hợp lý, hợp lệ theo quy định thuế.

Bản chất của CIT:

Là thuế trực thu (doanh nghiệp là người trực tiếp nộp thuế).
Đánh vào kết quả kinh doanh (lợi nhuận).
Gắn liền với nghĩa vụ tài chính và trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp.

Thuế thu nhập doanh nghiệp không chỉ là nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước mà còn là công cụ để điều tiết thu nhập, khuyến khích đầu tư thông qua các chính sách ưu đãi thuế

Đặc điểm của thuế

Thuế thu nhập có đối tượng đánh thuế là thu nhập: Trong hệ thống thuế ở các nước, có nhiều loại thuế khác nhau, có đối tượng tính thuế, đối tượng nộp thuế khác nhau, nhưng cuối cùng thì bất kỳ loại thuế nào cũng đều lấy từ thu nhập của người dân trong xã hội để tập trung vào quỹ ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, không phải loại thuế nào cũng là thuế thu nhập.
Là thuế trực thu: Ngoài mục tiêu tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước, nó còn có mục tiêu điều tiết kinh tế, điều hoà thu nhập xã hội nên thường gắn liền với chính sách kinh tế xã hội của Nhà nước. Bởi vậy, pháp luật thuế thu nhập ở các nước thường có những quy định về chế độ ưu đãi, miễn, giảm thuế để đảm bảo chức năng khuyến khích của thuế thu nhập hoặc thực hiện việc áp dụng đánh thuế theo biểu thuế luỹ tiến từng phần đối với một số khoản thu nhập chịu thuế để thực hiện các mục tiêu điều tiết.
Thuế thu nhập là một loại thuế phức tạp, có tính ổn định không cao: Việc quản lý thuế, thu thuế tương đối khó khăn, chi phí quản lý thuế thường lớn hơn so với các thuế khác. Đối với thuế thu nhập, ngoài việc xác định các khoản thu nhập chịu thuế còn phải xác định nguồn gốc thu nhập, địa điểm phát sinh thu nhập, thời hạn cư trú của chủ sở hữu thu nhập, tính ổn định của thu nhập… Trong phần xác định thu nhập chịu thuế, phải xác định được các khoản khấu trừ hợp lý để tiến hành khấu trừ khi tính thuế nhằm bảo đảm mục tiêu công bằng và khuyến khích đối với đối tượng nộp thuế.
Nguồn luật điều chỉnh quan hệ thuế thu nhập bao gồm các văn bản quy phạm pháp luật thuế quốc gia và văn bản quy phạm pháp luật thuế quốc tế
Thuế thu nhập doanh nghiệp cũng mang đặc điểm riêng của loại thu nhập doanh nghiệp dưới góc độ phân biệt với thuế thu nhập cá nhân
Như về đối tượng nộp thuế là tổ chức sản xuất kinh doanh sản xuất hàng hoá, dịch vụ; về thu nhập bị đánh thuế; về cách tính thuế tính đến yếu tố như doanh thu, chi phí, về ưu đãi thuế…

Vai trò của thuế thu nhập doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường

Thuế thu nhập doanh nghiệp là công cụ quan trọng để Nhà nước thực hiện chức năng tái phân phối thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội
Thuế thu nhập doanh nghiệp là nguồn thu quan trọng của ngân sách Nhà nước
Thuế thu nhập doanh nghiệp là công cụ quan trọng để góp phần khuyến khích, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh phát triển theo chiều hướng kế hoạch, chiến lược, phát triển toàn diện của Nhà nước
Thuế thu nhập doanh nghiệp còn là một trong những công cụ quan trọng của Nhà nước trong việc thực hiện chứng năng điều tiết các hoạt động kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ phát triển kinh tế nhất định