ESG và kiểm toán: Làm thế nào để đảm bảo tính minh bạch?

ESG đang dần trở thành một tiêu chí quan trọng trong hoạt động quản trị và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Không chỉ nhà đầu tư, khách hàng và đối tác, các cơ quan quản lý cũng ngày càng quan tâm đến tính minh bạch của các thông tin liên quan đến môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, để các báo cáo ESG thực sự tạo dựng được niềm tin, dữ liệu được công bố cần đảm bảo tính chính xác và có khả năng kiểm chứng.
Tại AGS, chúng tôi nhận thấy kiểm toán ESG đang trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao độ tin cậy của dữ liệu, quản trị rủi ro hiệu quả và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về phát triển bền vững.

1. ESG đang thay đổi cách doanh nghiệp báo cáo và quản trị.

Trong bối cảnh các nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến phát triển bền vững, ESG không còn là một hoạt động mang tính tự nguyện hay phục vụ mục đích truyền thông đơn thuần. Nhiều doanh nghiệp hiện nay đã đưa các mục tiêu ESG vào chiến lược kinh doanh dài hạn và xem đây là một phần trong hệ thống quản trị doanh nghiệp.
Khác với báo cáo tài chính truyền thống vốn tập trung vào doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền, báo cáo ESG cung cấp thêm những thông tin liên quan đến tác động môi trường, trách nhiệm xã hội và hiệu quả quản trị của doanh nghiệp.

Ví dụ, một doanh nghiệp sản xuất có thể công bố lượng khí thải carbon phát sinh trong quá trình vận hành, tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo hoặc các chương trình phát triển nguồn nhân lực. Những thông tin này giúp các bên liên quan hiểu rõ hơn về cách doanh nghiệp tạo ra giá trị trong dài hạn thay vì chỉ nhìn vào kết quả kinh doanh ngắn hạn.Tuy nhiên, khi số lượng dữ liệu ESG ngày càng tăng, câu hỏi đặt ra là "Làm thế nào để đảm bảo những thông tin được công bố là chính xác, đầy đủ và đáng tin cậy?"

2. Vì sao tính minh bạch của dữ liệu ESG ngày càng quan trọng?

2.1. Nhà đầu tư không chỉ nhìn vào lợi nhuận.

Xu hướng đầu tư bền vững đang phát triển mạnh trên toàn cầu. Nhiều quỹ đầu tư hiện nay không chỉ đánh giá hiệu quả tài chính mà còn xem xét cách doanh nghiệp quản lý các rủi ro về môi trường, xã hội và quản trị.
Nếu dữ liệu ESG không chính xác hoặc thiếu minh bạch, nhà đầu tư có thể đưa ra những quyết định sai lệch. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn mà còn tác động trực tiếp đến uy tín doanh nghiệp.

2.2. Nguy cơ từ "Greenwashing".

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là hiện tượng "Greenwashing", tức việc doanh nghiệp đưa ra các tuyên bố về môi trường hoặc phát triển bền vững không phản ánh đúng thực tế.
Chính vì vậy, nhu cầu kiểm tra và xác minh dữ liệu ESG ngày càng trở nên cần thiết.Ví dụ, một doanh nghiệp quảng bá rằng mình đang giảm phát thải carbon đáng kể nhưng lại không có hệ thống đo lường hoặc bằng chứng xác thực. Trong trường hợp này, các bên liên quan rất khó đánh giá mức độ chính xác của thông tin được công bố.

3. Kiểm toán ESG là gì?

3.1. Khái niệm kiểm toán ESG.

Kiểm toán ESG là quá trình đánh giá, xác minh và đưa ra ý kiến về độ tin cậy của các thông tin ESG mà doanh nghiệp công bố. Mục tiêu của hoạt động này không chỉ là phát hiện sai sót mà còn giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng dữ liệu, cải thiện quy trình thu thập thông tin và tăng cường tính minh bạch trong báo cáo. Khác với kiểm toán tài chính truyền thống, kiểm toán ESG tập trung vào nhiều loại dữ liệu phi tài chính như:

• Lượng phát thải khí nhà kính.
• Mức tiêu thụ năng lượng.
• Tỷ lệ tai nạn lao động.
• Chính sách đa dạng và hòa nhập.
• Hoạt động quản trị doanh nghiệp.
• Chuỗi cung ứng bền vững.

3.2. Mục tiêu của kiểm toán ESG.

Từ góc nhìn của AGS, kiểm toán ESG mang lại ba giá trị quan trọng.
Thứ nhất, giúp doanh nghiệp tăng độ tin cậy của báo cáo.
Thứ hai, hỗ trợ phát hiện các điểm yếu trong hệ thống quản lý dữ liệu.
Thứ ba, tạo niềm tin cho nhà đầu tư, khách hàng và các bên liên quan.

4. Vai trò của kiểm toán trong việc đảm bảo tính minh bạch dữ liệu ESG.

4.1. Xác minh tính chính xác của dữ liệu.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của kiểm toán ESG là kiểm tra độ chính xác của thông tin được công bố. Quá trình này giúp hạn chế các sai sót phát sinh do lỗi nhập liệu, phương pháp đo lường không nhất quán hoặc các giả định chưa phù hợp.

Ví dụ, nếu doanh nghiệp báo cáo đã giảm 20% lượng điện tiêu thụ trong năm vừa qua, đơn vị kiểm toán sẽ xem xét các hồ sơ, hóa đơn và phương pháp tính toán để xác minh con số này.

4.2. Đánh giá quy trình thu thập dữ liệu.

Tính minh bạch không chỉ nằm ở kết quả cuối cùng mà còn phụ thuộc vào cách dữ liệu được thu thập và xử lý. Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn sử dụng bảng tính thủ công hoặc dữ liệu được tổng hợp từ nhiều phòng ban khác nhau.
Điều này làm tăng nguy cơ thiếu nhất quán và sai lệch thông tin. Thông qua kiểm toán ESG, doanh nghiệp có thể đánh giá mức độ hiệu quả của quy trình quản lý dữ liệu và xác định những điểm cần cải thiện.

4.3. Nâng cao trách nhiệm giải trình.

Khi biết rằng các dữ liệu ESG sẽ được kiểm tra và xác minh, các bộ phận trong doanh nghiệp thường có xu hướng tuân thủ quy trình chặt chẽ hơn. Điều này giúp xây dựng văn hóa minh bạch và tăng cường trách nhiệm giải trình trong toàn tổ chức.

5. Những thách thức phổ biến khi kiểm toán dữ liệu ESG.

5.1. Thiếu chuẩn hóa dữ liệu.

Khác với báo cáo tài chính đã có các chuẩn mực kế toán tương đối thống nhất, dữ liệu ESG vẫn đang trong quá trình chuẩn hóa. Nhiều doanh nghiệp sử dụng các bộ tiêu chuẩn khác nhau như GRI, SASB hoặc ISSB, dẫn đến sự khác biệt trong cách thu thập và trình bày thông tin.

5.2. Dữ liệu phân tán ở nhiều bộ phận.

Thông tin ESG thường được tổng hợp từ nhiều phòng ban khác nhau như nhân sự, sản xuất, môi trường, vận hành và tài chính. Nếu không có cơ chế quản lý tập trung, việc đối chiếu và kiểm tra dữ liệu sẽ gặp nhiều khó khăn.

5.3. Thiếu hệ thống quản trị dữ liệu.

Nhiều doanh nghiệp mới bắt đầu triển khai ESG vẫn chưa xây dựng được quy trình quản lý dữ liệu bài bản. Điều này dẫn đến tình trạng dữ liệu không đầy đủ, khó truy xuất hoặc thiếu bằng chứng hỗ trợ khi cần kiểm toán.Ví dụ thực tế về vai trò của kiểm toán ESG:
Hãy hình dung một doanh nghiệp sản xuất công bố trong báo cáo ESG rằng họ đã giảm được 30% lượng nước sử dụng trong năm tài chính vừa qua. Thông tin này có thể tạo ra ấn tượng tích cực đối với nhà đầu tư và khách hàng. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp không có dữ liệu đo lường cụ thể hoặc phương pháp tính toán rõ ràng, tính xác thực của con số trên sẽ bị đặt dấu hỏi. Trong quá trình kiểm toán, đơn vị kiểm toán có thể đối chiếu dữ liệu từ đồng hồ đo nước, hóa đơn dịch vụ, báo cáo sản xuất và các tài liệu liên quan để xác minh mức giảm thực tế. Nếu phát hiện chênh lệch đáng kể giữa dữ liệu thực tế và dữ liệu báo cáo, doanh nghiệp sẽ có cơ hội điều chỉnh trước khi công bố chính thức. Đây chính là giá trị quan trọng mà kiểm toán ESG mang lại trong việc đảm bảo tính minh bạch của thông tin.

6. Doanh nghiệp cần làm gì để nâng cao chất lượng dữ liệu ESG?

6.1. Xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu ESG.

Tại AGS, chúng tôi cho rằng dữ liệu ESG cần được quản lý với mức độ nghiêm ngặt tương tự dữ liệu tài chính. Doanh nghiệp nên xác định rõ:

• Nguồn dữ liệu.
• Người chịu trách nhiệm.
• Quy trình thu thập.
• Quy trình phê duyệt.
• Cơ chế lưu trữ và truy xuất.

6.2. Ứng dụng công nghệ trong quản lý dữ liệu.

Các nền tảng quản lý ESG hiện nay có thể hỗ trợ doanh nghiệp tự động hóa quá trình thu thập và tổng hợp dữ liệu. Việc áp dụng công nghệ không chỉ giúp giảm sai sót thủ công mà còn nâng cao khả năng theo dõi và kiểm soát dữ liệu theo thời gian thực.

6.3. Tăng cường phối hợp giữa các phòng ban.

ESG không phải là trách nhiệm riêng của bộ phận phát triển bền vững hay tài chính. Để đảm bảo tính chính xác của dữ liệu, doanh nghiệp cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận như nhân sự, vận hành, sản xuất, môi trường và kế toán.

6.4. Thực hiện kiểm toán định kỳ.

Kiểm toán ESG không nên chỉ được thực hiện khi doanh nghiệp chuẩn bị công bố báo cáo. Việc rà soát định kỳ sẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề, giảm thiểu sai sót và nâng cao chất lượng dữ liệu theo thời gian.

6.5. Xu hướng kiểm toán ESG trong tương lai.

Trên thế giới, các yêu cầu liên quan đến công bố thông tin ESG đang ngày càng chặt chẽ hơn. Nhiều quốc gia và thị trường vốn đã bắt đầu yêu cầu doanh nghiệp cung cấp dữ liệu ESG có thể kiểm chứng và được xác minh độc lập. Bên cạnh đó, sự ra đời của các chuẩn mực báo cáo phát triển bền vững quốc tế cũng đang thúc đẩy nhu cầu kiểm toán ESG ngày càng tăng.
Trong tương lai, việc kiểm toán các thông tin ESG có thể sẽ trở nên phổ biến tương tự như kiểm toán báo cáo tài chính hiện nay. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp cần chuẩn bị từ sớm để xây dựng hệ thống dữ liệu đáng tin cậy và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao từ thị trường.

7. Kết luận.

ESG đang dần trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp hiện đại. Tuy nhiên, giá trị của ESG không chỉ nằm ở những cam kết hay mục tiêu được công bố mà còn phụ thuộc vào tính chính xác, minh bạch và khả năng kiểm chứng của dữ liệu.
Tại AGS, chúng tôi tin rằng kiểm toán ESG đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao độ tin cậy của báo cáo phát triển bền vững, hỗ trợ doanh nghiệp quản trị rủi ro hiệu quả hơn và tạo dựng niềm tin với nhà đầu tư, khách hàng cũng như các bên liên quan. Việc xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu ESG bài bản, kết hợp với các hoạt động kiểm toán và xác minh độc lập, sẽ là nền tảng giúp doanh nghiệp phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Nguồn: Tồng hợp.

Thông tin khác